Mâm ngũ quả

13/08/2009 | 17:44:00

Ngày Tết, nhà nào cũng có mâm ngũ quả dâng lên bàn thờ tổ tiên, ông bà. Mâm ngũ quả bên cành đào, câu đối đỏ, bức tranh Tết, bánh chưng xanh... tạo nên khung cảnh ấm áp của mỗi gia đình khi Tết đến xuân về.


Mâm ngũ quả

Mâm ngũ quả là mâm trái cây có 5 loại quả khác nhau. Tùy theo phong tục tập quán và quan niệm, người dân mỗi vùng, miền có cách chọn các loại quả đặc trưng mang ý nghĩa riêng.

Theo các vị cao niên, am tường về Nho giáo thì xuất xứ của mâm ngũ quả có liên quan đến quan niệm triết lý Khổng giáo của phương Ðông, thế giới được tạo nên từ 5 bản nguyên - gọi là “ngũ hành”: Kim - Mộc - Thuỷ - Hỏa - Thổ, nghĩa là 5 yếu tố cấu thành vũ trụ. Còn theo quan niệm của dân gian thì “quả“ (trái cây) được xem như biểu tượng cho thành quả lao động một năm. Ông cha ta chọn 5 loại trái cây để cúng đêm Giao thừa là ngụ ý rằng : Những sản vật này được kết tinh từ công sức, mồ hôi, nước mắt của người lao động, kính dâng lên đất trời, thần thánh trong giờ phút linh thiêng của vũ trụ vạn vật sinh tồn. Tư tưởng, hình ảnh ấy đã ăn sâu và tâm thức của người Việt Nam bao đời nay.

Trên mâm ngũ quả ở ngoài Bắc thường có: Bưởi, đào, quýt, chuối, hồng. Có khi người ta thay bưởi bằng phật thủ hoặc lựu. Trong khi mâm ngũ quả trong Nam vẫn giữ nguyên truyền thống là mãng cầu, sung, dừa xiêm, đu đủ, xoài mà người dân thường quan niệm là “cầu - sung - vừa - đủ - xài”.

Thường một mâm ngũ quả được bày dưới cùng là 1 nải chuối to còn xanh, nải chuối đều, hoặc 2 nải chuối nhỏ ghép bên nhau như một chiếc bệ cong gồm 2 tầng nâng đỡ các hoa trái khác. Ở đây có sự phối hợp màu sắc, mâm ngũ quả đẹp là đủ màu sắc rực rỡ. Chính giữa bệ mâm xanh sẫm bày quả phật thủ, hoặc thay bằng quả bưởi to, màu vàng tươi nổi bật trên nền bệ chuối màu xanh. Những quả đào, hồng,... chín đỏ được đặt xung quanh, những chỗ khuyết dưới được đặt xen kẽ quýt vàng, táo xanh còn tươi nguyên cuống lá để hoàn thiện nét trang trí cuối cùng trên mâm ngũ quả ngày xuân.

Mâm ngũ quả làm quang cảnh ngày Tết và không gian cúng thêm phần ấm áp, rực rỡ mà hài hoà. Nó thể hiện sinh động ý tưởng triết lý - tín ngưỡng - thẩm mỹ ngày Tết. Trưng bày mâm ngũ quả trên bàn thờ của gia đình trong những ngày Tết còn mang ý nghĩa giữ gìn bản sắc văn hóa độc đáo của dân Việt. Chính vì vậy, người dân Việt Nam dù ở phương trời nào, đến ngày Tết cổ truyền vẫn không bỏ qua tục lệ này, như một sự nhắc nhở, cho bản thân và cho con cháu, về cội nguồn của mình…

Bản để in Lưu vào bookmark

Xem tiếp