Báo động số trẻ vẹo cột sống bị biến dạng lồng ngực

Nhiều trẻ vẹo cột sống thăm khám muộn

Một bé gái 11 tuổi ở Hà Nội được gia đình đưa đến thăm khám tại bệnh viện khi cột sống của trẻ đã vẹo tới 63 độ. Trước đó, trẻ vẫn sinh hoạt bình thường, chỉ hơi lệch vai nên gia đình không để ý.

Đây là một trong nhiều trường hợp trẻ (từ 9-16 tuổi) đến thăm khám miễn phí về cột sống tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức ngày 4/4 tuổi. Thậm chí, có trẻ vẹo hơn 80 độ mới đi khám, khi cột sống đã biến dạng nặng nề.

Trao đổi với báo chí, PGS.TS Đinh Ngọc Sơn, Trưởng khoa Phẫu thuật cột sống Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cho biết, vẹo cột sống là bệnh lý khá phổ biến ở trẻ em, chiếm 0,5%–1% dân số. Phần lớn không rõ nguyên nhân, ngoài ra có thể liên quan đến dị tật bẩm sinh, bệnh lý thần kinh – cơ hoặc thói quen sinh hoạt sai tư thế kéo dài.

Điều đáng lo ngại, ngày càng nhiều trẻ đến khám trong tình trạng muộn, khi cột sống đã biến dạng rõ, kéo theo hàng loạt hệ lụy. Có trường hợp không còn khả năng phẫu thuật hoặc nếu mổ thì nguy cơ rất cao.

Vẹo cột sống hoàn toàn có thể phòng tránh

Vẹo cột sống không chỉ ảnh hưởng đến hình thể mà còn tác động sâu rộng đến chức năng cơ thể. Khi cột sống bị cong vẹo, lồng ngực biến dạng khiến thể tích phổi giảm, phổi không thể nở và phát triển bình thường.

Trong trường hợp nặng, một bên phổi có thể bị xẹp, làm suy giảm nghiêm trọng chức năng hô hấp.

Đặc biệt, giai đoạn từ 5 đến 8 tuổi là thời kỳ vàng để phổi phát triển. Nếu cột sống biến dạng trong giai đoạn này, không gian lồng ngực bị thu hẹp, phổi sẽ không có đủ “chỗ” để phát triển, sẽ ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe của trẻ.

“Nguyên tắc quan trọng nhất trong điều trị vẹo cột sống là phát hiện sớm và can thiệp kịp thời. Nếu được phát hiện ở giai đoạn đầu, trẻ có nhiều lựa chọn điều trị và chưa chắc phải phẫu thuật. Nó giống như uốn một cây non, càng can thiệp sớm thì hiệu quả càng cao”, PGS Đinh Ngọc Sơn nhấn mạnh.

Ở giai đoạn nhẹ, trẻ có thể chỉ cần tập các bài tập phục hồi chức năng, bơi lội hoặc vận động phù hợp để cải thiện tư thế.

Chỉ khi các biện pháp bảo tồn không còn hiệu quả hoặc độ cong quá lớn, bác sĩ mới cân nhắc phẫu thuật. Với trẻ còn đang phát triển, có thể áp dụng phương pháp kiểm soát đường cong nhưng vẫn cho phép cột sống tiếp tục dài ra. Khi trẻ gần trưởng thành, phẫu thuật cố định sẽ được thực hiện như ở người lớn.

Theo các chuyên gia, phụ huynh có thể tự kiểm tra cho con tại nhà. Khi trẻ đứng thẳng, hãy quan sát xem hai vai có cân đối không. Nếu không cân bằng thì cần đưa trẻ đi khám.

Thói quen sinh hoạt cũng góp phần làm tăng nguy cơ vẹo cột sống. Trẻ ngồi học sai tư thế, cúi gập người, mang cặp nặng hoặc ít vận động trong thời gian dài đều có thể ảnh hưởng đến cột sống.

Các chuyên gia khuyến cáo, phụ huynh nên chú ý điều chỉnh tư thế ngồi học cho trẻ, khuyến khích vận động thể chất và kiểm tra cột sống định kỳ, đặc biệt trong giai đoạn trẻ đang phát triển nhanh.

Vẹo cột sống nếu để muộn, cái giá phải trả là rất lớn. Không chỉ là thẩm mỹ, mà còn là sức khỏe lâu dài của trẻ, với nguy cơ phẫu thuật phức tạp và nhiều biến chứng.

HM