Các đô thị ASEAN: 'Lấy con người làm trung tâm, chất lượng cuộc sống là thước đo phát triển'

Kiến tạo đô thị tự cường và vai trò của Việt Nam

Phát biểu tại phiên Khai mạc Hội nghị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc đã thay mặt Chính phủ Việt Nam hoan nghênh sáng kiến tổ chức sự kiện của thành phố Hà Nội và Bộ Ngoại giao. Phó Thủ tướng Thường trực khẳng định rằng Diễn đàn Tương lai ASEAN nói chung và hội nghị này nói riêng là một phần trong nỗ lực bảo đảm sự tham gia tích cực, bao trùm và bền vững của tất cả các thành phần trong việc xây dựng Cộng đồng ASEAN.

Trong bối cảnh khu vực đang bước vào giai đoạn bản lề để hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng 2045, Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh rằng năng lực tự cường của các đô thị chính là nền tảng cốt lõi cho năng lực tự cường của cả quốc gia và toàn khu vực. 

Phó Thủ tướng Thường trực tin tưởng, với tinh thần hợp tác và trách nhiệm chung, các thành phố ASEAN sẽ tiếp tục tăng cường kết nối, chia sẻ kinh nghiệm và cùng nhau kiến tạo những động lực phát triển mới, đóng góp thiết thực vào mục tiêu xây dựng một Cộng đồng ASEAN tự cường, bền vững và lấy người dân làm trung tâm.

Về định hướng quốc gia, Phó Thủ tướng cho biết Việt Nam đang bước vào một kỷ nguyên phát triển mới. Chính phủ quyết tâm đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026-2030 dựa trên ba đột phá chiến lược. Đó là hoàn thiện thể chế; Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; Xây dựng hệ thống hạ tầng hiện đại.

Trên nền tảng đó, Phó Thủ tướng đề xuất 4 định hướng lớn cho các đô thị trong khối: Kiến tạo đô thị tự cường lấy người dân làm trung tâm; huy động tối đa nguồn lực phát triển; xây dựng mạng lưới tri thức và đổi mới sáng tạo; cuối cùng là biến mọi cam kết thành hành động thực chất. "Chúng ta cần biến sự đa dạng thành nguồn tri thức chung của ASEAN thông qua chia sẻ kinh nghiệm và hợp tác thí điểm", Phó Thủ tướng khẳng định. Ông bày tỏ tin tưởng rằng với tinh thần trách nhiệm chung, các thành phố sẽ tiếp tục kiến tạo những động lực phát triển mới cho một ASEAN bền vững.

Đô thị là động lực cho tương lai ASEAN

Tại phiên khai mạc, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường đã đưa ra những con số dẫn chứng về tiến trình đô thị hóa trong khu vực. Dự báo cho thấy đến năm 2050, gần 70% dân số ASEAN sẽ sinh sống tại các đô thị. Điều này đặt các thành phố vào vị trí là lực lượng đi đầu, không chỉ trong việc triển khai chính sách mà còn trong công cuộc chuyển đổi số và tăng trưởng xanh. Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường, các thành phố ASEAN sẽ là nơi chính sách được triển khai; nơi niềm tin, bản sắc và sức sống của Cộng đồng ASEAN được nuôi dưỡng và lan tỏa. Sự kết nối giữa các thành phố không chỉ được đo bằng hạ tầng hay công nghệ, mà còn bằng mức độ gắn kết giữa con người, đặc biệt là thế hệ trẻ, những người sẽ định hình tương lai ASEAN trong nhiều thập kỷ tới.

Đại diện cho đơn vị đăng cai, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng đã bày tỏ niềm tự hào về Thủ đô ngàn năm văn hiến. Ông khẳng định Hà Nội đang nỗ lực chuyển mình để trở thành một thành phố xanh, thông minh và thực sự đáng sống. Theo Chủ tịch Vũ Đại Thắng, tương lai của ASEAN được kiến tạo từ chính nội lực của các thành phố và không một đô thị nào có thể phát triển bền vững nếu đứng ngoài mạng lưới hợp tác khu vực.

Góp ý về mô hình phát triển chung, Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn một lần nữa khẳng định: Thành phố thông minh trước hết phải là thành phố lấy con người làm trung tâm. Ông cho rằng công nghệ chỉ là công cụ để giải quyết các vấn nạn nhức nhối hiện nay như ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường và tình trạng bất bình đẳng. Để hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, Tổng Thư ký đề xuất tập trung vào ba phương diện hợp tác:

Thứ nhất là tăng cường cơ chế hợp tác đa cấp, mở rộng kết nối số giữa đô thị và nông thôn, đồng thời huy động nguồn lực đầu tư.

Thứ hai là lồng ghép khả năng chống chịu biến đổi khí hậu vào mọi dự án, ưu tiên hạ tầng xanh và các giải pháp dựa vào thiên nhiên.

Thứ ba là tôn trọng sự khác biệt đặc thù của từng địa phương để xây dựng các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn.

Kinh nghiệm thực tiễn và quản trị số

Sau phiên khai mạc, đã diễn ra các phiên thảo luận chuyên đề. Phiên thứ nhất tập trung vào việc nắm bắt cơ hội trong kỷ nguyên số và ứng dụng AI để nâng cao hiệu quả quản trị. Phiên thứ hai thảo luận về kiến tạo tương lai bền vững, xây dựng đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu.

Mang đến một góc nhìn thực tiễn từ Campuchia, bà Math Azimah - Phó thị trưởng Siem Reap - đã chia sẻ về chiến lược xác định dịch vụ công số là trụ cột quan trọng trong quản lý đô thị. Siem Reap đang hướng tới bốn mục tiêu cốt lõi: nâng cao chất lượng dịch vụ, tối ưu hóa hiệu quả vận hành, đảm bảo tính minh bạch và ra quyết định dựa trên dữ liệu. Bà kêu gọi các đô thị ASEAN tăng cường hợp tác để đảm bảo thành quả của chuyển đổi số thực sự chạm đến cuộc sống của mọi người dân, không để ai bị bỏ lại phía sau.

Tại đây, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng đã đề xuất các đô thị ASEAN cùng theo đuổi ba hướng ưu tiên để kiến tạo một tương lai số bền vững: phát triển hạ tầng số đồng bộ và bao trùm; quản trị dữ liệu một cách có trách nhiệm; và tăng cường hợp tác liên đô thị. Ông Trương Việt Dũng đã nhấn mạnh thông điệp từ Hà Nội: "Một đô thị hiện đại cần một bộ não thông minh để vận hành, nhưng quan trọng hơn, nó cần một 'trái tim biết lắng nghe' để người dân cảm thấy được tôn trọng và bảo vệ".

Đóng góp vào cuộc thảo luận, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng Hoàng Minh Cường đề xuất ASEAN nên xây dựng Mạng lưới chia sẻ dữ liệu đô thị chung, thúc đẩy AI có trách nhiệm và nghiên cứu mô hình "bản sao số" cho các thành phố. Đặc biệt, Hải Phòng mong muốn hợp tác sâu hơn với các đô thị cảng trong khu vực về logistics thông minh và chuỗi cung ứng số.

Trong khi đó, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Hồ Quang Bửu cho biết thành phố này đang đặt mục tiêu kinh tế số sẽ đóng góp từ 35% đến 40% GRDP vào năm 2030. Đà Nẵng xác định khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực chủ đạo, tập trung vào AI, robot và dữ liệu số. Thành phố đang đầu tư mạnh vào các trung tâm dữ liệu quy mô lớn và định hướng phát triển mô hình "Thành phố AI". Ông Bửu cũng kiến nghị Chính phủ sớm hoàn thiện hành lang pháp lý cho kinh tế dữ liệu và các cơ chế thử nghiệm công nghệ mới (sandbox).

Ông Aung Naing Thu, Thủ hiến Vùng Yangon (Myanmar) cho rằng, các đô thị ASEAN hiện nay đang đứng trước những rủi ro khí hậu ngày càng nghiêm trọng, do đố ông chia sẻ về những bước đi cụ thể mà Yangon đang triển khai, như chính quyền thành phố đang tập trung mở rộng và duy trì hệ thống các công viên, không gian xanh cùng các khu vui chơi công cộng. Điểm đặc biệt trong chiến lược của Yangon là tính đa mục tiêu của các công trình công cộng: cải thiện môi trường cho cư dân trong bối cảnh đô thị hóa đông đúc. Các không gian xanh này được tính toán kỹ lưỡng để có thể chuyển đổi công năng, trở thành nơi trú ẩn khẩn cấp cho người dân khi xảy ra thiên tai.

Cam kết vì một cộng đồng gắn kết

Phát biểu bế mạc hội nghị, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng khẳng định các phiên thảo luận đã đạt được sự thống nhất cao về nhận thức chung. Hội nghị đã mở ra không gian đối thoại thực chất và nhiều cơ hội hợp tác mới trong bối cảnh khu vực đầy thách thức. Các bên đã cùng nhau thống nhất nguyên tắc: "Công nghệ là công cụ. Phát triển là mục tiêu. Người dân là trung tâm".

Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng cam kết Hà Nội sẽ tiếp tục là đối tác tin cậy, thành viên tích cực để cùng xây dựng một cộng đồng ASEAN tự cường. Ông tin tưởng rằng những kết nối từ hội nghị sẽ chuyển hóa thành các chương trình hành động thực chất.

Minh Anh