Cận thị học đường tăng nhanh, nhiều trẻ đối mặt nguy cơ suy giảm thị lực

Đáng lưu ý, tình trạng cận thị tiến triển nhanh, đặc biệt là cận thị nặng, có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm ở võng mạc và đáy mắt.

Theo Bộ Y tế, Việt Nam hiện có khoảng 5 triệu trẻ em mắc tật khúc xạ, tương đương 30-40% trẻ trong độ tuổi đến trường, trong đó cận thị chiếm tỷ lệ lớn nhất. Tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, nhiều khảo sát ghi nhận tỷ lệ học sinh mắc tật khúc xạ có thể vượt 50%, phản ánh xu hướng gia tăng nhanh của cận thị học đường trong những năm gần đây. Ngoài cận thị, trẻ em còn có thể mắc nhược thị, loạn thị, rối loạn thị giác hai mắt và nhiều bệnh lý mắt khác nhưng chưa được phát hiện kịp thời.

Năm nay 15 tuổi, em Nguyễn Bá Đông, ở phường Hà Đông, đã có 5 năm sống chung với cận thị. Khi mới 10 tuổi, Đông được phát hiện cận thị ở mức độ nhẹ. Tuy nhiên, trong thời gian dịch COVID-19, việc học trực tuyến, sử dụng thiết bị điện tử, chơi điện tử và xem ti vi trong thời gian dài khiến độ cận của em tăng nhanh. Đáng lo ngại, qua thăm khám chuyên sâu, các bác sĩ phát hiện Đông đã xuất hiện biến chứng ở đáy mắt. Hiện nay, em phải tái khám thường xuyên theo chỉ định của bác sĩ để kiểm soát tổn thương, bảo vệ thị lực.

Hay như em Nguyễn Mạnh Phi Tuấn, 17 tuổi, ở phường Thượng Hương, tỉnh Hưng Yên, đã được phát hiện có tật khúc xạ nhưng không thường xuyên đeo kính. Việc không điều chỉnh thị lực đúng cách trong thời gian dài khiến khả năng nhìn của em ngày càng giảm, ảnh hưởng đến việc học tập và sinh hoạt.

Khúc xạ nhãn khoa Nguyễn Khánh Huyền, khoa Khám bệnh, Bệnh viện Mắt Hà Nội cho biết, tại phòng khám, chúng tôi gặp không ít trường hợp trẻ em một năm mới đi kiểm tra mắt một lần. Có những em chỉ sau một năm, độ cận tăng từ khoảng 2 Diop lên 4–5 Diop, chuyển từ giai đoạn cận thị trung bình sang giai đoạn cận thị nặng rất là nguy hiểm. Khi độ cận đã tăng đến mức độ cao rồi thì sẽ không có cách để mình giảm bớt độ cận mà cần khám định kỳ, phát hiện sớm, theo dõi sát, kịp thời đưa ra những phương án điều trị phù hợp nhằm kiểm soát, làm chậm tốc độ tăng độ cận, qua đó giảm nguy cơ mắc các biến chứng nguy hiểm của cận thị nặng về sau.

Theo các bác sĩ, số lượng trẻ em mắc tật khúc xạ, đặc biệt là cận thị học đường, đang có xu hướng gia tăng nhanh. Thực tế khám chữa bệnh cho thấy nhiều trẻ đến viện khi thị lực đã giảm đáng kể hoặc độ cận tăng nhanh do chưa được phát hiện và kiểm soát kịp thời. Việc chẩn đoán muộn có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển thị giác, khả năng học tập cũng như chất lượng cuộc sống của trẻ trong tương lai.

Bên cạnh việc thăm khám và tuân thủ chỉ định điều trị, phòng ngừa và kiểm soát cận thị cần được thực hiện từ sớm, đặc biệt ở trẻ em trong độ tuổi học đường. Trẻ cần ngồi học đúng tư thế, giữ khoảng cách phù hợp giữa mắt và sách vở, học tập trong môi trường đủ ánh sáng; đồng thời hạn chế sử dụng điện thoại, máy tính bảng và các thiết bị điện tử ngoài thời gian cần thiết; sau khoảng 30 phút học tập hoặc nhìn gần liên tục, trẻ nên cho mắt nghỉ bằng cách nhìn xa hoặc vận động nhẹ nhằm giảm tình trạng điều tiết kéo dài.

Việc tăng thời gian hoạt động ngoài trời cũng có vai trò quan trọng trong kiểm soát cận thị. Tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên kết hợp vận động ngoài trời được xem là một trong những yếu tố có lợi, góp phần hạn chế nguy cơ khởi phát và làm chậm tiến triển cận thị ở trẻ. Ngoài ra, trẻ cần được bảo đảm chế độ dinh dưỡng cân đối, đa dạng, cung cấp đầy đủ các nhóm chất cần thiết cho sự phát triển toàn diện và sức khỏe của mắt.

Thiện Tâm