Chủ động phòng ngừa hiểm họa bỏng điện cao thế rình rập trẻ em dịp nghỉ hè

Tai nạn điện cao thế ở trẻ em: Di chứng nặng nề và gánh nặng suốt đời

Mới đây một trường hợp đáng buồn do bất cẩn với điện cao thế đã xảy ra gần đây với cậu bé H (11 tuổi), khi đi câu cá chiếc cần câu vô tình bị mắc trên đường dây điện cao thế và bị phóng điện trúng đã khiến em gục ngã tại chỗ. Khi được đưa vào viện em đã phải phẫu thuật 4 lần, cắt cụt tay trái, tháo bỏ các ngón chân hoại tử… vì bị bỏng điện cao thế, tia lửa 9%.

Hay tương tự như trường hợp của bệnh nhân P, (17 tuổi), cũng do đi câu cá cùng bạn và gặp tai nạn do điện cao thế phóng trúng. P được chẩn đoán bị bỏng điện cao thế, diện tích khoảng 11%, mức độ tổn thương sâu độ II, III, IV, V tại vùng ngực, tay trái và cả hai chân. Em P phải trải qua nhiều cuộc phẫu thuật, cắt lọc hoại tử, ghép da và đặc biệt là cắt cụt 1/3 trên cẳng tay trái.

Tại Bệnh viện Bỏng Quốc gia Lê Hữu Trác, mỗi năm tiếp nhận hàng chục trường hợp bỏng điện cao thế, phần lớn liên quan đến hoạt động câu cá, thả diều hoặc vui chơi gần hành lang an toàn lưới điện. Phần lớn các nạn nhân này đều bị bỏng nặng, nhiều trường hợp phải cắt cụt chi thể và tàn tật suốt đời.

Nguyên nhân bỏng điện cao thế khi đi câu thường do cần câu bằng nhôm, hoặc bằng các vật liệu có tính dẫn điện khi giật vung lên, lưỡi câu, dây câu hay cần câu chạm phải hoặc vướng vào đường điện cao thế. Nhiều trường hợp cần câu, dây câu, hay lưỡi câu không chạm hay vướng vào đường điện cao thế nhưng vật dẫn điện ở gần gây phóng dòng điện cao thế và gây bỏng.

TS.BS Hồ Thị Vân Anh, Phó Chủ nhiệm Khoa Điều trị Bỏng trẻ em, Bệnh viện Bỏng Quốc gia Lê Hữu Trác cho biết: Hậu quả để lại trong những trường hợp bỏng điện, đặc biệt là bỏng điện cao thế thì di chứng thường rất là nặng nề, diễn biến bệnh nặng và thời gian điều trị kéo dài cũng như chi phí rất tốn kém...

Tổn thương do điện cao thế không chỉ nằm ở bề mặt da. Dòng điện có thể đi sâu vào cơ, mạch máu và thần kinh, gây hoại tử lan rộng. Nhiều trường hợp vết bỏng bên ngoài nhỏ nhưng bên trong lại phá hủy hoàn toàn cấu trúc mô, buộc phải cắt cụt chi thể để giữ tính mạng.

Theo TS.BS Hồ Thị Vân Anh, Phó Chủ nhiệm Khoa Điều trị Bỏng trẻ em, Bệnh viện Bỏng Quốc gia Lê Hữu Trác, nguy hiểm của bỏng điện, đặc biệt là bỏng điện cao thế, là mức độ tổn thương bên ngoài thường không phản ánh đầy đủ mức độ tổn thương thực sự bên trong cơ thể. Nhiều trường hợp nhìn trên da chỉ thấy diện tích bỏng nhỏ, thậm chí chỉ ở bàn tay hoặc ngón tay, nhưng thực tế dòng điện đã đi sâu, phá hủy cơ, mạch máu, thần kinh và các tổ chức dưới da trên một phạm vi rộng. Có bệnh nhi chỉ xuất hiện tổn thương nhỏ ở vị trí tiếp xúc nhưng cuối cùng phải đối mặt với tình trạng hoại tử lan rộng, buộc phải cắt cụt chi hoặc tháo khớp để bảo toàn tính mạng. Quá trình điều trị thường kéo dài, đòi hỏi người bệnh phải trải qua nhiều cuộc phẫu thuật liên tiếp. 

Trong những trường hợp tổn thương quá nặng, bác sĩ buộc phải chỉ định cắt cụt hoặc tháo khớp để cứu tính mạng người bệnh. Sau khi tình trạng toàn thân ổn định, vết thương liền tốt và hoàn tất ghép da, bệnh nhân tiếp tục bước vào giai đoạn phục hồi chức năng – một hành trình dài nhằm cải thiện vận động, hạn chế di chứng và giúp người bệnh từng bước tái hòa nhập cuộc sống.

Tai nạn bỏng điện cao thế thường đến rất bất ngờ, nhưng lại hoàn toàn có thể phòng tránh nếu mỗi người nâng cao ý thức an toàn. Những sự việc đau lòng đã và đang xảy ra chính là hồi chuông cảnh báo mạnh mẽ về một hiểm họa luôn hiện hữu ngay dưới những đường dây điện tưởng chừng vô hại, nơi chỉ cần một khoảnh khắc bất cẩn cũng có thể biến niềm vui thành bi kịch.

Mỗi gia đình cần phát huy vai trò là "lá chắn" bảo vệ trẻ em

Nhằm tăng cường công tác phòng chống tai nạn thương tích đặc biệt trong dịp hè, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Nội đã chủ động đẩy mạnh các hoạt động tập huấn, hướng dẫn chuyên môn tới cán bộ chuyên trách các xã, phường có nguy cơ cao. Qua đó, hỗ trợ địa phương triển khai đồng bộ các giải pháp phòng ngừa tai nạn thương tích cho trẻ em ngay từ cộng đồng. Cùng với đó, tăng cường rà soát, nhận diện các nguy cơ mất an toàn tại khu dân cư; đẩy mạnh truyền thông trực tiếp và truyền thông trên các nền tảng đa dạng nhằm nâng cao nhận thức của phụ huynh và người chăm sóc trẻ tăng cường giám sát con trẻ trong thời gian nghỉ hè; chủ động tạo môi trường sinh hoạt an toàn tại gia đình, phòng tránh các nguy cơ đuối nước, điện giật, bỏng, ngã, tai nạn giao thông và các tai nạn sinh hoạt thường gặp...

Để chủ động phòng chống tai nạn thương tích, các chuyên gia khuyến cáo, mỗi gia đình cần phát huy vai trò là "lá chắn" bảo vệ trẻ em, không để trẻ vui chơi tại các khu vực tiềm ẩn nguy cơ cao như ao hồ, sông suối, công trình xây dựng, hành lang lưới điện, trạm biến áp hoặc nơi có biển cảnh báo nguy hiểm. Đồng thời, cần hướng dẫn trẻ nhận biết các tình huống mất an toàn, trang bị kỹ năng ứng phó và kỹ năng từ chối các hành vi mạo hiểm.

Đặc biệt để phòng chống bỏng điện cao thế, mỗi gia đình cần quan tâm giám sát trẻ, tuyệt đối không câu cá, thả diều dưới hoặc gần đường dây điện cao thế; không dùng cần câu, sào, vật kim loại để kéo diều, hái quả gần đường điện; không trèo cột điện, trạm biến áp hoặc chơi đùa quanh khu vực có biển cảnh báo; vào mùa mưa giông, không trú dưới cây cao hoặc đi một mình ngoài đồng trống; nếu phát hiện người bị điện giật, tuyệt đối không chạm vào nạn nhân, hãy hô to gọi người giúp đỡ và ngay lập tức ngắt nguồn điện (rút phích cắm, tắt cầu dao) và gọi ngay Cấp cứu 115 hoặc số điện thoại y tế địa phương để được cấp cứu kịp thời...

Tại Bệnh viện Bỏng Quốc gia Lê Hữu Trác, mỗi năm tiếp nhận hàng chục trường hợp bỏng điện cao thế, trong đó phần lớn liên quan đến việc câu cá, thả diều hoặc vui chơi gần hành lang an toàn lưới điện. Hầu hết các nạn nhân đều nhập viện trong tình trạng bỏng nặng, nhiều trường hợp phải cắt cụt chi thể và mang thương tật suốt đời.

Theo các bác sĩ, tai nạn bỏng điện cao thế khi đi câu cá chủ yếu xảy ra do người dân sử dụng cần câu bằng nhôm hoặc các vật liệu có tính dẫn điện. Khi vung cần, lưỡi câu, dây câu hoặc cần câu có thể chạm, vướng vào đường dây điện cao thế. Không ít trường hợp dù cần câu hay dây câu không tiếp xúc trực tiếp với đường điện nhưng do ở khoảng cách quá gần, dòng điện vẫn có thể phóng qua vật dẫn điện và gây bỏng nghiêm trọng.

TS.BS Hồ Thị Vân Anh, Phó Chủ nhiệm Khoa Điều trị Bỏng trẻ em, Bệnh viện Bỏng Quốc gia Lê Hữu Trác cho biết: Hậu quả của bỏng điện, đặc biệt là bỏng điện cao thế, thường rất nặng nề. Người bệnh không chỉ phải đối mặt với diễn biến tổn thương phức tạp mà còn phải điều trị trong thời gian dài, chi phí tốn kém và nguy cơ để lại di chứng nặng nề.

Tổn thương do điện cao thế không chỉ xuất hiện trên bề mặt da. Dòng điện có thể đi sâu vào cơ, mạch máu và thần kinh, gây hoại tử trên diện rộng. Có nhiều trường hợp vết bỏng ngoài da rất nhỏ nhưng các tổ chức bên trong đã bị phá hủy nghiêm trọng, buộc bác sĩ phải cắt cụt chi thể để bảo toàn tính mạng người bệnh.

Theo TS.BS Hồ Thị Vân Anh, nguy hiểm của bỏng điện, đặc biệt là bỏng điện cao thế, là mức độ tổn thương bên ngoài thường không phản ánh đầy đủ mức độ tổn thương thực sự bên trong cơ thể. Nhiều trường hợp nhìn trên da chỉ thấy diện tích bỏng nhỏ, thậm chí chỉ ở bàn tay hoặc ngón tay, nhưng thực tế dòng điện đã đi sâu, phá hủy cơ, mạch máu, thần kinh và các tổ chức dưới da trên một phạm vi rộng. Có bệnh nhi chỉ xuất hiện tổn thương nhỏ ở vị trí tiếp xúc nhưng cuối cùng phải đối mặt với tình trạng hoại tử lan rộng, buộc phải cắt cụt chi hoặc tháo khớp để bảo toàn tính mạng. Quá trình điều trị thường kéo dài, đòi hỏi người bệnh phải trải qua nhiều cuộc phẫu thuật liên tiếp. 

Trong những trường hợp tổn thương quá nặng, bác sĩ buộc phải chỉ định cắt cụt hoặc tháo khớp để cứu tính mạng người bệnh. Sau khi tình trạng toàn thân ổn định, vết thương liền tốt và hoàn tất ghép da, bệnh nhân tiếp tục bước vào giai đoạn phục hồi chức năng – một hành trình dài nhằm cải thiện vận động, hạn chế di chứng và giúp người bệnh từng bước tái hòa nhập cuộc sống.

Tai nạn bỏng điện cao thế thường xảy ra bất ngờ nhưng hoàn toàn có thể phòng tránh nếu mỗi người nâng cao ý thức chấp hành các quy định về an toàn điện. Những vụ việc đã xảy ra là lời cảnh báo về hiểm họa luôn tiềm ẩn quanh các đường dây điện cao thế, nơi chỉ một phút bất cẩn cũng có thể dẫn đến hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.

Nhằm tăng cường công tác phòng, chống tai nạn thương tích, đặc biệt trong dịp nghỉ hè, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Nội đã chủ động đẩy mạnh hoạt động tập huấn, hướng dẫn chuyên môn cho cán bộ chuyên trách tại các xã, phường có nguy cơ cao. Đồng thời, đơn vị hỗ trợ các địa phương triển khai đồng bộ các giải pháp phòng ngừa tai nạn thương tích cho trẻ em ngay từ cộng đồng; tăng cường rà soát, nhận diện các nguy cơ mất an toàn tại khu dân cư; đẩy mạnh truyền thông bằng nhiều hình thức nhằm nâng cao nhận thức của phụ huynh và người chăm sóc trẻ trong việc giám sát con em thời gian nghỉ hè, chủ động xây dựng môi trường sống an toàn, phòng tránh các nguy cơ đuối nước, điện giật, bỏng, ngã, tai nạn giao thông và các tai nạn sinh hoạt thường gặp.

Các chuyên gia khuyến cáo, để chủ động phòng, chống tai nạn thương tích, mỗi gia đình cần phát huy vai trò là "lá chắn" bảo vệ trẻ em, không để trẻ vui chơi tại các khu vực tiềm ẩn nguy cơ cao như ao, hồ, sông, suối, công trình xây dựng, hành lang lưới điện, trạm biến áp hoặc nơi có biển cảnh báo nguy hiểm. Đồng thời, cần hướng dẫn trẻ nhận biết các tình huống mất an toàn, trang bị kỹ năng ứng phó và kỹ năng từ chối các hành vi mạo hiểm. 

Để phòng tránh bỏng điện cao thế, cần tuyệt đối không câu cá, thả diều dưới hoặc gần đường dây điện cao thế; không sử dụng cần câu, sào hoặc vật bằng kim loại để kéo diều, hái quả gần đường điện; không trèo cột điện, trạm biến áp hoặc vui chơi tại khu vực có biển cảnh báo. Khi phát hiện người bị điện giật, tuyệt đối không chạm trực tiếp vào nạn nhân mà cần nhanh chóng ngắt nguồn điện, hô hoán người xung quanh hỗ trợ và gọi Cấp cứu 115 hoặc cơ sở y tế gần nhất để người bị nạn được cấp cứu kịp thời.

Thiện Tâm