Đẩy mạnh liên kết chuỗi, nâng giá trị nông sản xuất khẩu

Hà Nội được đánh giá là một trong những địa phương đi đầu cả nước trong việc hình thành và kiểm soát các chuỗi cung ứng nông sản. Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Tạ Văn Tường, thành phố đã chủ động phối hợp với 26 tỉnh, thành phố để xây dựng và kiểm soát 1.388 chuỗi liên kết sản xuất – tiêu thụ nông sản.

Các chuỗi này được quản lý chặt chẽ từ vùng nguyên liệu, khâu sơ chế, chế biến cho đến hệ thống phân phối tại thị trường Thủ đô. Việc kiểm soát toàn bộ quy trình giúp nâng cao chất lượng nông sản, tăng khả năng truy xuất nguồn gốc, đồng thời tạo nguồn nguyên liệu ổn định cho các doanh nghiệp xuất khẩu, đáp ứng yêu cầu khắt khe của nhiều thị trường quốc tế.

Hiện nay, khoảng 250 doanh nghiệp xuất khẩu của Hà Nội đang tham gia kết nối nguồn cung nông sản từ các địa phương. Nhờ đó, kim ngạch xuất khẩu nông sản của thành phố duy trì ở mức hơn 2 tỷ USD mỗi năm.

Cùng với việc tăng cường liên kết vùng, Hà Nội cũng thúc đẩy ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý an toàn thực phẩm và khuyến khích phát triển chế biến sâu nhằm gia tăng giá trị sản phẩm. Đến nay, hơn 70% cơ sở sơ chế, chế biến nông sản đã sử dụng thiết bị tự động hoặc bán tự động. Bên cạnh đó, khoảng 20% doanh nghiệp áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến như ISO 22000 và HACCP.

Trong quá trình phát triển chuỗi nông sản an toàn, nhiều mô hình hợp tác xã đã phát huy hiệu quả, tiêu biểu là HTX Rau quả sạch Chúc Sơn. Khi mới thành lập vào năm 2016, HTX chỉ có 16 thành viên, đến nay đã phát triển lên 73 thành viên, quản lý vùng sản xuất VietGAP rộng 31,7ha và tiêu thụ hơn 1.013 tấn rau củ mỗi năm.

Mô hình hoạt động của HTX không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho nông dân mà còn tạo việc làm thường xuyên cho 62 lao động địa phương. Toàn bộ người lao động đều được tham gia bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế. Doanh thu của HTX dự kiến đạt hơn 30 tỷ đồng vào năm 2025.

Theo Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc HTX Rau quả sạch Chúc Sơn Hoàng Văn Thám, một trong những yếu tố quan trọng giúp HTX phát triển bền vững là xây dựng được sự đồng thuận và niềm tin giữa các thành viên. Mỗi thành viên cần nhận thức rõ vai trò chủ thể và quyền lợi trực tiếp của mình trong sự phát triển chung của HTX để gắn bó lâu dài.

Để bảo đảm sự minh bạch, HTX duy trì họp thành viên hằng tháng và tổ chức đại hội đúng quy định, đồng thời công khai kế hoạch sản xuất, kinh doanh, kết quả tài chính và định hướng phát triển. Cách làm này giúp HTX nhanh chóng mở rộng quy mô, huy động hiệu quả nguồn lực nội tại, đặc biệt là nguồn vốn góp từ chính các thành viên khi cần mở rộng vùng sản xuất.

Ông Hoàng Văn Thám cho rằng vai trò của Hội đồng quản trị và người đứng đầu HTX cũng mang tính quyết định. Lãnh đạo HTX không chỉ cần kinh nghiệm thực tiễn trong sản xuất nông nghiệp mà còn phải có năng lực quản trị về nhân sự, thị trường và tài chính.

Theo ông Thám, người đứng đầu cần có tầm nhìn trung hạn để định hướng sản xuất, lựa chọn cây trồng, thị trường và mô hình liên kết phù hợp, đồng thời bảo đảm sự hài hòa giữa lợi ích của thành viên, quyền lợi người lao động và nguồn tích lũy để phát triển HTX. Đây cũng là yếu tố quan trọng giúp các HTX nông nghiệp từng bước chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang mô hình kinh tế tập thể hoạt động theo nhu cầu của thị trường.

Thiện Tâm