Điều chỉnh phí bảo vệ môi trường đối với khai khoáng là cần thiết

Theo dự thảo Nghị quyết, đề xuất điều chỉnh mức thu phí bảo vệ môi trường đối với khai thác khoáng sản trên địa bàn Thành phố tăng lên 60% với mức quy định tại Nghị quyết số 06/2020/NQ-HĐND ngày 7/7/2020 với mức tối đa quy định tại Nghị định số 164/2016/NĐ-CP ngày 24/12/2016 của Chính phủ: Chỉ số giá tiêu dùng dự kiến đến năm 2025 tăng khoảng 50% so với năm 2012, do vậy mức thu phí bảo vệ môi trường đối với khai thác khoáng sản trên địa bàn Hà Nội đề xuất tăng thêm 50% và do đặc thù của Thành phố theo quy định của Nghị quyết số 115/2020/QH14 của Quốc hội đề xuất mức thu phí bảo vệ môi trường đối với khai thác khoáng sản lên 10% (số thu tăng thêm từ khoản thu phí để đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng kinh tế-xã hội và chi hoạt động kinh tế, khoa học và công nghệ, giáo dục, y tế và phúc lợi xã hội).

Cụ thể mức điều chỉnh là: Đá làm vật liệu xây dựng thường từ 5.000 đồng/m3 lên 8.000 đồng/m3; các loại đá khác (Đá vôi, đá sét làm xi măng, Puzolan) từ 3.000 đồng/tấn lên 4.800 đồng/tấn; Các loại cát khác (Cát san lấp, cát xây dựng…) từ 4.000 đồng/m3 lên 6.400 đồng/m3;

Đất khai thác để san lấp, xây dựng công trình từ 2.000 đồng/m3 lên 3.200 đồng/m3; Đất sét, đất làm gạch, gói từ 2.000 đồng/m3 lên 3.200 đồng/m3; Cao lanh từ 7.000 đồng/m3 lên 11.200 đồng/m3; Nước khoáng thiên nhiên từ 3.000 đồng/m3 lên 4.800 đồng/m3; Than bùn từ 10.000 đồng/tấn lên 16.000 đồng/tấn.

Đối với trường hợp khoáng sản không có trong danh mục nêu trên thì áp dụng mức thu tối đa theo Nghị định số 164/NĐ-CP ngày 24/12/2016 của Chính phủ và các văn bản sửa đổi, bổ sung, thay thế (nếu có).

Góp ý vào dự thảo Nghị quyết, TS Đinh Hạnh, Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn về Kinh tế, Ủy ban MTTQ TP. Hà Nội cho biết, mức đề nghị tăng thu phí bảo vệ môi trường khoáng sản đang được khai thác trên địa bàn TP. Hà Nội hiện nay là 60% so với mức thu hiện hành là phù hợp, có sự đồng thuận của các đối tượng đang hoạt động khai thác khoáng sản hiện nay trên địa bàn, được thể hiện trong quá trình lấy ý kiến.

Bên cạnh đó, dự thảo đã có sự tham gia đóng góp của các sở, ngành có liên quan của Thành phố và các cơ quan chuyên môn của Trung ương nên có cơ sở để khẳng định mức điều chỉnh phí bảo vệ môi trường, khai thác khoáng sản trên địa bàn theo Nghị quyết của HĐND Thành phố lần này là phù hợp, có tính khả thi và được nhất trí, đồng tình cao của các đối tượng có liên quan và không tác động tiêu cực đến tình hình kinh tế-xã hội của Thành phố.

Tuy nhiên, theo ông Đinh Hạnh, không nên đồng đều giá 60% cho 8 loại kháng sản mà cần định thuế riêng lẻ cho từng loại bởi nhu cầu của các loại khoáng sản này là khác nhau. Mức độ khan hiếm, mức độ gây ô nhiễm môi trường, giá cả mội loại khoáng sản cũng khác nhau…

Đồng tình với việc cần điều chỉnh mức thu phí bảo vệ môi trương đối với khai thác khoáng sản trên địa bàn TP. Hà Nội, ông Phạm Ngọc Thảo, Nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP. Hà Nội cho rằng, vấn đề khai thác khoáng sản là cần thiết để có vật liệu xây dựng, tạo việc làm cho người dân…Nhưng việc làm này cũng gây ô nhiễm môi trường, do đó việc thay đổi mức thu phí bảo vệ môi trường đối với khai thác khoáng sản trên địa bàn Thành phố là phù hợp với tình hình hiện nay.

Tuy nhiên, ông Phạm Ngọc Thảo cho rằng, hiện nguồn khoáng sản nói chung và tại TP. Hà Nội nói riêng đang ngày càng cạn kiệt, các tổ chức tham gia khai thác khoáng sản ngày càng nhiều, cùng với đó vấn đề gian lận ngày càng nghiêm trọng, giá bán tăng cao, lợi nhuận mang lại cho các đơn vị xây dựng rất lớn trong khi đó thuế đánh vào khai thác khoáng sản có tăng nhưng tỉ lệ tăng còn thấp; khai thác cát nhiều gây sụt lún các dòng sông, thay đổi dòng chảy…

Chính vì vậy, cần đánh giá đúng về mức độ vi phạm môi trường để định giá thuế phí cho đúng. "Theo tôi nên đặt tỉ lệ cao hơn 15-20% so với mức trung bình chứ không chỉ là 10% như bản dự thảo đưa ra", ông Phạm Ngọc Thảo nhấn mạnh.

Kết luận Hội nghị, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP. Hà Nội Nguyễn Lan Hương nhấn mạnh, các căn cứ pháp lý, cơ sở chính trị, cơ sở thực tiễn của Nghị quyết đều rất đầy đủ, tuy nhiên cần căn cứ vào các cơ sở chính trị như Đại hội XIII của Đảng, Chương trình 05 của Thành ủy... để dẫn dắt cho sự thay đổi về phí, mức phí.

Về thể thức văn bản, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Thành phố đề nghị các cơ quan tiếp thu, hoàn thiện từ tên, bố cục, nội dung, sự thống nhất đồng bộ giữa các văn bản liên quan; đồng thời phải rõ vai trò trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức...

Nhấn mạnh việc quy định mức phí ngoài đóng góp một phần nhỏ cho ngân sách, còn góp phần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường; ý thức trách nhiệm của các doanh nghiệp; khuyến khích công nghệ khai thác, giảm thiểu ô nhiễm môi trường, hạn chế những tác động tới môi trường... Chủ tịch Ủy ban MTTQ Thành phố đề nghị, đối với mức tăng 8 loại khoáng sản, cần tiếp tục nghiên cứu chặt chẽ, khoa học, từ nhu cầu tới mức độ khan hiếm...để xác định mức tăng cho từng loại khoáng sản, tiến tới hạn chế khai thác các khoáng sản có tác động lớn tới sự phát triển của Thành phố.

Bên cạnh đó, cần rõ trách nhiệm cơ chế quản lý và thẩm quyền chế tài xử lý vi phạm; khuyến khích sử dụng vật liệu khác để thay thế khoáng sản làm vật liệu xây dựng; bảo đảm cơ chế linh hoạt trong điều chỉnh tăng giảm mức phí...

Thùy Linh