Giết mổ gia cầm trong nội thành-Thách thức mọi luật lệ

Giết mổ gia cầm tại chợ Xốm-Hà Đông. Ảnh: Tú Mai

Mơ hồ quy định…

Theo quan sát của phóng viên tại một số chợ dân sinh trên địa bàn nội thành Hà Nội như: Chợ Xốm, chợ La Khê-Hà Đông; chợ Tân Xuân, Xuân Đỉnh, Cổ Nhuế-Bắc Từ Liêm; chợ Nghĩa Tân-Cầu Giấy… rất dễ để nhận ra người kinh doanh thoải mái giết mổ vịt, gà ngay tại chợ hay bên lề đường. Những thao tác đơn giản, nhanh gọn chỉ với một nồi nước nóng, một chậu nước nhỏ là ngay lập tức gà, ngan hay vịt được giết và xử lý. Nước thải được đổ trực tiếp xuống cống hoặc ra mặt đường, gây mất vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) cũng như mỹ quan đô thị.

Trong khi đó, nhất là thời gian vừa qua ATTP được xem là vấn đề hết sức quan trọng, đặt lên hàng đầu trong nhiệm vụ quản lý của các cấp, các ngành. Trước đó, ngày 22/6/2007 UBND Thành phố Hà Nội đã có Quyết định số 71/2007/QĐ-UBND, ban hành quy định phòng, chống dịch bệnh gia súc, gia cầm trên địa bàn Thành phố. Đến nay, quyết định trên vẫn còn hiệu lực nhưng tại một số chợ dân sinh, khu đông dân cư ở Hà Nội, tình trạng giết mổ gia cầm vẫn diễn ra khá sôi động.

Điều đáng ngạc nhiên là dù việc sử dụng gia cầm qua giết mổ tại các chợ dân sinh gây mất VSATTP nhưng người tiêu dùng lại rất thờ ơ. Chị Đoàn Thị Mai (ở Mễ Trì-Nam Từ Liêm) cho biết, do trên truyền thông có nói nhiều về việc gia cầm chế biến sẵn thường được nhuộm chất vàng O hay bơm nước để căng mọng và tăng trọng lượng… nên thay vì mua gia cầm đã được làm sẵn chị chuyển sang mua gia cầm sống và để người bán giết mổ ngay tại chỗ, tận mắt chứng kiến sẽ tránh được tình trạng trên và cảm thấy an toàn hơn. Và dù việc giết mổ ngay tại chợ tuy không được sạch lắm nhưng mang về sẽ rửa lại, do ngại việc giết mổ tại nhà nên chị Mai thường nhờ người bán gia cầm làm luôn tại chỗ.

Như vậy có thể thấy, vấn đề giết mổ gia cầm tại các chợ dân sinh hay lề đường tuy “có thấy không được sạch lắm” thì người tiêu dùng vẫn sẵn sàng được làm “thượng đế” để người kinh doanh phục vụ.

Về phía người kinh doanh gia cầm, khi được hỏi thì hầu hết mọi người đều cho rằng họ không biết đến quy định bị cấm giết mổ gia cầm tại chợ dân sinh, chợ tạm. Nhất là tại những khu chợ này không có biển quy định cấm giết mổ và người mua luôn có nhu cầu giết mổ ngay tại chỗ.

Cần siết chặt chế tài

Theo ông Nguyễn Ngọc Sơn, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thú y Hà Nội cho biết, trong năm qua, tại Hà Nội, ngành Thú y đã tăng cường kiểm tra, giám sát việc giết mổ, kiểm tra vệ sinh thú y tại các chợ, lò mổ, điểm giết mổ với trâu, bò 32.055 con, so với cùng kỳ năm 2015 tăng 187,56%, so với kế hoạch đạt 311,21%; Lợn hơn 1,1 triệu con, so với cùng kỳ tăng 8,14% so với kế hoạch đạt 109,13%... Do thành phố Hà Nội có địa bàn rộng, có nhiều trục đường giao thông chính đi qua và tiếp giáp với nhiều tỉnh, tổng đàn gia súc, gia cầm lớn nên việc xây dựng các khu giết mổ, chăn nuôi theo quy hoạch xa khu dân cư còn chiếm tỷ lệ thấp. Hiện toàn Thành phố còn trên 1.047 cơ sở, điểm giết mổ nhỏ lẻ, trong đó có gần 1.000 cơ sở hoạt động tự phát chưa được các cấp chính quyền địa phương cho phép nên chưa đủ điều kiện để cấp giấy chứng nhận vệ sinh thú y.

Hiện nay, ngành Thú y chỉ quản lý cơ bản được khoảng 20% giết mổ gia cầm thông qua lò mổ công nghiệp, số còn lại có nắm bắt, kiểm soát nhưng phải thừa nhận là thiếu chặt chẽ.

Theo quy định của TP. Hà Nội, muốn được công nhận cơ sở giết mổ công nghiệp phải xin phép và vị trí đặt lò giết mổ nằm trong quy hoạch. Đồng thời  TP. Hà Nội cũng từ lâu đã ban hành quy định cấm tuyệt đối việc chăn nuôi, buôn bán, giết mổ gia cầm sống trong các quận nội thành. Nhưng khi hiện nay, người bán không nắm rõ quy định và người mua thì thờ ơ, điều đó cho thấy công tác tuyên truyền về quy định này chưa được đẩy mạnh, sâu rộng  tới người dân. Mặt khác, việc giám sát, xử lý vi phạm của chính quyền địa phương ngay tại các phường cũng chưa được triệt để.

Vì vậy, theo ông Nguyễn Ngọc Sơn, chính quyền Thành phố nên tạo điều kiện về cơ chế, chính sách phù hợp để kêu gọi, lôi kéo các doanh nghiệp tham gia từ đó có thể giải quyết được bài toán giết mổ gia cầm. Đồng thời cần sự vào cuộc của các cấp chính quyền để các hoạt động chuyên môn tiếp tục có chuyển biến.

Bên cạnh đó, chủ động đề xuất các cơ chế, chính sách đặc biệt trong lĩnh vực an toàn dịch bệnh, VSATTP. Đồng thời tổ chức triển khai, hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện các văn bản chỉ đạo của ngành và UBND Thành phố. Đẩy mạnh phối hợp với các ngành liên quan trong công tác kiểm tra, đôn đốc và xử lý những trường hợp vi phạm. Đặc biệt, cần phối hợp chặt chẽ với cơ quan truyền thông, tăng cường công tác thông tin tuyên truyền phổ biến pháp luật về vấn đề này.

Căn cứ khoản 2, khoản 3 Điều 13 Nghị định 119/2013/NĐ-CP ngày 9-10-2013 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thú y, giống vật nuôi, thức ăn chăn nuôi: Phạt tiền đối với hành vi vi phạm giết mổ động vật, sơ chế, chế biến sản phẩm động vật với mức từ 3-15 triệu đồng tùy hành vi. Bên cạnh đó, người vi phạm còn bị áp dụng mức xử phạt bổ sung như: Đình chỉ hoạt động của cơ sở giết mổ từ 1 tháng đến 3 tháng.

Tú Mai