Hà Nội chính thức cho phép thử nghiệm giao thông tự vận hành thông minh

Quyết định mới ban hành của TP. Hà Nội cho phép thử nghiệm có kiểm soát dự án "Thử nghiệm hệ thống giao thông tự hành thông minh bao gồm xe buýt, robotaxi, robot dọn vệ sinh tự động, robot giao hàng". Đơn vị thực hiện là Công ty cổ phần Phenikaa-X.

Làm chủ công nghệ tự lái cấp độ cao

Phenikaa-X là doanh nghiệp khoa học công nghệ Việt Nam được cấp phép thử nghiệm công nghệ tự hành cấp độ 4 và sở hữu bằng độc quyền sáng chế robot giao hàng chặng cuối tại Việt Nam. Doanh nghiệp tự phát triển toàn bộ phần mềm tự hành và hệ thống quản lý đội xe. Công ty hợp tác thiết kế phần cứng với Alpha Asimov, sử dụng linh kiện như cảm biến LiDAR, camera, radar, IMU, GNSS từ các nhà cung cấp uy tín quốc tế.

Hệ thống của Phenikaa-X phát triển theo hai hướng công nghệ. Hướng thứ nhất sử dụng cảm biến LiDAR kết hợp bản đồ HD Map và thuật toán dựa trên luật theo các quy tắc định sẵn để bảo đảm an toàn và đáp ứng các tiêu chuẩn truy vết. Hướng thứ hai ứng dụng AI End-to-End trên nền tảng NVIDIA DRIVE sau khi tích lũy đủ dữ liệu giao thông thực tế tại Việt Nam. 

Mục tiêu thử nghiệm là kiểm chứng độ an toàn, độ tin cậy trong điều kiện thực tế, đánh giá hiệu quả mô hình vận tải, trải nghiệm người dùng và làm tiền đề xây dựng quy chuẩn xe tự hành tại Việt Nam.

Phạm vi và quy mô vận hành thực địa

Quyết định cho phép thử nghiệm trong thời gian 24 tháng tại hai khu vực cố định đã thiết lập bản đồ HD và hệ thống giám sát.

Tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc, phương tiện chính gồm robotaxi và robot giao hàng với thử nghiệm liên quan đến gọi xe và giao đồ ăn đến các tòa nhà văn phòng. Toàn tuyến dài khoảng 11,5 km chạy qua các đường cố định gồm: Đường N10 ngoại trừ đoạn qua nhà máy M3 Viettel, Đường N12, Đường N15, Đường N16 ngoại trừ đoạn qua Trung tâm dữ liệu Quốc gia, Đường trục chính khu công nghệ cao nối từ NIC đến cầu vượt Phú Cát, Đoạn cầu vượt Phú Cát đến nhà máy Phenikaa, cùng các đường Rd4, Rd5, Rd6, Rd8.

Tại Đại học Quốc gia Hà Nội cơ sở Hòa Lạc, phương tiện gồm xe buýt tự hành và robot dọn vệ sinh đường tự động, hỗ trợ sinh viên di chuyển từ khu ký túc xá sang giảng đường và khu học quân sự hoặc bến xe buýt vào khu vực. Cung đường dài khoảng 2,8 km, bao gồm một phần tuyến đường số 2 và số 5.

Khung giờ hoạt động từ 09:00 đến 16:30 hằng ngày dưới điều kiện ban ngày có đủ ánh sáng tự nhiên, tốc độ tối đa không quá 40 km/h. Quy mô chở khách trong 12 tháng dự kiến đạt từ 40.000 đến 50.000 lượt đối với xe buýt và từ 20.000 đến 35.000 lượt đối với robotaxi. Số lượng người chở tối đa là 08 hành khách/lượt trên xe buýt tự hành và 04 hành khách/lượt trên robotaxi không bao gồm người giám sát. 

Dự án chỉ hoạt động khi trời nắng, nhiều mây, mưa nhỏ đến mưa vừa, sương mù nhẹ, mặt đường ướt sau mưa; bắt buộc dừng ngay khi mưa lớn, giông sét, gió mạnh, sương mù dày đặc hoặc ngập úng.

Để tháo gỡ vướng mắc cho công nghệ mới, UBND cho phép dự án tạm thời không áp dụng một số quy định pháp luật. Cụ thể, dự án tạm thời miễn áp dụng quy định bảo đảm an toàn kỹ thuật, bảo vệ môi trường, đăng ký xe, gắn biển số và kiểm định quy định tại Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, Luật số 118/2025/QH15 và các Nghị định 151/2024/NĐ-CP, Nghị định 236/2026/NĐ-CP. Phenikaa-X được phép áp dụng thay thế các tiêu chuẩn quốc tế uy tín như SAE J3016:2021, ISO 26262:2018, ISO 21448:2022, ISO/SAE 21434:2021, ISO/SAE PAS 22736:2021, UNECE R155, R156 cùng báo cáo kiểm thử kèm theo.

Thông tư số 52/2024/TT-BGTVT và Thông tư 53/2024/TT-BGTVT cũng được miễn áp dụng ở các quy định sử dụng phụ tùng mới hoàn toàn, giới hạn số người chở chạy thử trên đường và yêu cầu phải chạy thử ở nước ngoài. Tuy nhiên, Phenikaa-X bắt buộc không sử dụng phụ tùng cũ đối với hệ thống phanh và hệ thống lái, tự lập hồ sơ kiểm định chất lượng nội bộ và chịu trách nhiệm pháp lý toàn bộ về độ an toàn chịu lực.

Biện pháp kiểm soát an toàn thay thế bắt buộc là phải có 01 người giám sát an toàn ngồi trực tiếp tại vị trí lái đối với xe buýt và robotaxi tương đương cấp độ 3 theo tiêu chuẩn SAE J3016 năm 2021. Người giám sát phải có giấy phép lái xe phù hợp, đủ sức khỏe, được đào tạo và sẵn sàng can thiệp thủ công ngay lập tức để tiếp quản xe. Với robot dọn vệ sinh và robot giao hàng, phải có nhân sự giám sát trực tiếp tại hiện trường.

Quy chế quy định rất chặt chẽ việc quản lý các dữ liệu phát sinh gồm dữ liệu cảm biến và dữ liệu bản đồ số HD Map. Thời hạn lưu trữ dữ liệu tối thiểu là 06 tháng phục vụ giám sát, điều tra sự cố và lưu giữ tối đa không quá 24 tháng. Toàn bộ dữ liệu gốc phải được tiêu hủy tự động chậm nhất 06 tháng kể từ ngày kết thúc thử nghiệm và bàn giao cho UBND thành phố thông qua Sở Khoa học và Công nghệ.

Việc truy cập dữ liệu được phân quyền theo 5 lớp chủ thể. Toàn bộ dữ liệu hình ảnh thu thập tại nơi công cộng phải được tiến hành che mờ khuôn mặt người và che mờ biển số của các phương tiện khác. Phenikaa-X phải thông báo và có sự đồng ý của hành khách trước khi lên phương tiện thử nghiệm. Quy chế nghiêm cấm chuyển dữ liệu bản đồ số HD Map và dữ liệu thô ra nước ngoài. Nếu xảy ra sự cố lộ lọt thông tin cá nhân, công ty phải báo cáo cho cơ quan chuyên trách bảo vệ dữ liệu cá nhân trong vòng 72 giờ theo Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 và báo cáo Ban quản lý cùng Sở Khoa học và Công nghệ trong 48 giờ để xử lý cô lập hệ thống.

Phenikaa-X có trách nhiệm lập báo cáo nội bộ hàng ngày kết hợp cổng kết nối dữ liệu trực tiếp và gửi báo cáo tháng chậm nhất vào ngày 03 của tháng kế tiếp. Đối với sự cố phát sinh, quy chế quy định chế độ báo cáo khẩn cấp:

Sự cố mức 3: Báo cáo sơ bộ trong vòng 02 giờ và báo cáo chi tiết trong vòng 24 giờ. Sự cố mức 4: Báo cáo sơ bộ trong vòng 01 giờ đến toàn bộ các cơ quan có thẩm quyền. Sự cố mức 5: Báo cáo ngay lập tức tại thời điểm chuẩn bị xảy ra hoặc ngay khi xảy ra sự cố đến Ban quản lý và báo cáo UBND.

Trường hợp sự cố vượt quá thẩm quyền xử lý của một cấp, quy trình bắt buộc phải báo cáo chuyển cấp ngay theo chuỗi 8 bước nghiêm ngặt: từ Kỹ sư vận hành chuyển tiếp đến Quản lý vận hành, Chỉ huy ứng phó, Ban giám sát, Ban quản lý các Khu công nghệ cao và các Khu công nghiệp Thành phố cùng Sở Khoa học và Công nghệ, và cuối cùng báo cáo lên UBND thành phố Hà Nội.

UBND giao Ban quản lý các Khu công nghệ cao và các Khu công nghiệp Thành phố làm đầu mối trực tiếp hướng dẫn, giám sát, kiểm soát dự án. Sở Khoa học và Công nghệ đóng vai trò là đầu mối tổng hợp, tham mưu và tổ chức đánh giá kết quả, thẩm định hoàn thành thử nghiệm. 

Bên cạnh đó, các cơ quan chuyên môn khác như Sở Xây dựng, Công an thành phố Hà Nội, Phòng Cảnh sát phòng cháy chữa cháy, Đại học Quốc gia Hà Nội tại Hòa Lạc và UBND xã Hòa Lạc sẽ tích cực phối hợp hướng dẫn, kiểm soát để bảo đảm toàn bộ quá trình thử nghiệm của Phenikaa-X diễn ra tuyệt đối an toàn và đúng quy định pháp luật.

Minh Anh