Hà Nội chủ động ‘đi trước một bước’ trong triển khai Luật Thủ đô năm 2026

Luật Thủ đô năm 2026 được Quốc hội thông qua không chỉ mở ra hàng loạt cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội dành cho Hà Nội mà còn đặt ra yêu cầu rất lớn về tốc độ, chất lượng và hiệu quả tổ chức thực hiện. Đối với Thủ đô, việc ban hành luật mới chỉ là bước khởi đầu; điều quan trọng hơn là làm thế nào để những cơ chế được trao quyền có thể nhanh chóng đi vào thực tiễn, chuyển hóa thành động lực phát triển cụ thể.

Vì vậy, thay vì chờ đến thời điểm luật chính thức có hiệu lực, Hà Nội đang lựa chọn cách tiếp cận chủ động hơn: chuẩn bị sớm, làm trước một bước và triển khai đồng bộ từ hoàn thiện thể chế đến chuẩn bị nguồn lực, kiện toàn bộ máy thực thi.

Tinh thần xuyên suốt được thành phố Hfa Nội xác định là không để xảy ra "độ trễ chính sách", không để khoảng trống pháp lý hay sự chậm trễ trong tổ chức thực hiện làm lỡ nhịp phát triển của Thủ đô.

Đưa Luật Thủ đô trở thành động lực phát triển mới

Ngay sau khi Luật Thủ đô năm 2026 được Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, hệ thống chính trị thành phố Hà Nội đã khẩn trương vào cuộc, chủ động xây dựng kế hoạch triển khai với mục tiêu đưa Luật Thủ đô trở thành động lực phát triển mới.

Ngày 29/4, HĐND thành phố Hà Nội đã thông qua kế hoạch triển khai thi hành Luật Thủ đô năm 2026, yêu cầu khẩn trương hoàn thiện hồ sơ các nội dung đề xuất ban hành nghị quyết để cụ thể hóa Luật.

Trong đó, thành phố tập trung xây dựng nhiều nội dung quan trọng như cơ chế tổ chức bộ máy, quản trị đô thị, kinh tế số, kinh tế đêm, nông nghiệp công nghệ cao, thử nghiệm có kiểm soát các mô hình mới; đồng thời nghiên cứu các nội dung chiến lược như quy hoạch tổng thể Thủ đô, phát triển đô thị theo mô hình TOD, không gian ngầm, cơ chế ưu đãi đầu tư và chính sách cho nhà đầu tư chiến lược.

Việc triển khai ngay sau khi luật được thông qua cho thấy Hà Nội không lựa chọn phương án chờ đến thời điểm luật có hiệu lực mới bắt đầu hành động mà chủ động chuẩn bị sớm để tận dụng tối đa những cơ chế được trao.

Tiếp đó, ngày 1/5, UBND thành phố ban hành Kế hoạch số 177/KH-UBND về tổ chức thi hành Luật Thủ đô năm 2026 theo nguyên tắc "6 rõ", gồm: rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm và rõ thẩm quyền. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm tránh tình trạng chồng chéo, đùn đẩy trách nhiệm hoặc trì trệ trong quá trình thực hiện.

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng nhấn mạnh rằng Hà Nội không được chậm trong khâu thể chế hóa, không được lúng túng trong tổ chức thực hiện và không được để khoảng trống pháp lý làm chậm các nhiệm vụ phát triển.

Theo Bí thư Thành ủy Hà Nội, đối với nhóm nội dung tổ chức thi hành Luật Thủ đô, yêu cầu đặt ra là phải đi trước một bước. Luật đã có, cơ chế đã mở, điều quan trọng hiện nay là phải xây dựng hệ thống văn bản cụ thể, đồng bộ, dễ thực hiện, dễ kiểm tra và dễ giám sát.

Chủ động chuẩn bị nguồn lực và bộ máy thực thi

Song song với việc cụ thể hóa các quy định, Hà Nội cũng đang chủ động chuẩn bị nguồn lực và bộ máy thực thi nhằm bảo đảm Luật Thủ đô năm 2026 phát huy hiệu quả ngay từ ngày đầu áp dụng.

Theo quy định mới, Hà Nội được trao thêm nhiều cơ chế huy động nguồn lực như được hưởng 100% khoản thưởng tăng thu ngân sách; phát hành trái phiếu Thủ đô, trái phiếu xanh; quyết định chủ trương đầu tư đối với các dự án lớn; mở rộng phương thức khai thác hạ tầng và huy động nguồn lực ngoài ngân sách nhà nước. Đây được xem là dư địa mới để Thủ đô tạo đột phá phát triển trong thời gian tới.

Để bảo đảm nguồn lực thực thi, Sở Tài chính Hà Nội được giao hướng dẫn các sở, ngành, địa phương lập dự toán, bố trí kinh phí triển khai nhiệm vụ theo kế hoạch; đồng thời rà soát, xây dựng định mức kinh tế - kỹ thuật và giá dịch vụ phù hợp với yêu cầu phát triển mới.

Không chỉ chuẩn bị nguồn lực tài chính, Hà Nội cũng xác định nhân lực là yếu tố quyết định. Tại kỳ họp chuyên đề của HĐND thành phố Hà Nội khóa XVII, nhiều cơ chế hỗ trợ và đãi ngộ đối với đội ngũ làm khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đã được thông qua; đồng thời có chính sách hỗ trợ lực lượng thuộc Công an thành phố tham gia bảo đảm an ninh trật tự.

Những chính sách này không đơn thuần nhằm cải thiện thu nhập mà còn thể hiện định hướng trọng dụng nhân tài, xây dựng đội ngũ cán bộ có năng lực, dám nghĩ, dám làm, đáp ứng yêu cầu quản trị đô thị hiện đại.

Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng cho rằng, những khoản chi cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo hay bảo đảm an ninh trật tự cần được nhìn nhận là "chi cho năng lực phát triển của thành phố". Cách tiếp cận này cho thấy tư duy phát triển mới, chuyển từ chi tiêu hành chính thông thường sang đầu tư cho năng lực cạnh tranh dài hạn.

Hoàn thiện thể chế để cơ chế đặc thù không nằm trên giấy

Một trong những vấn đề quan trọng nhất hiện nay là nhanh chóng hoàn thiện hệ thống văn bản dưới luật nhằm đưa các cơ chế đặc thù vào thực tiễn.

Với Luật Thủ đô năm 2026, vai trò của các văn bản hướng dẫn thi hành càng trở nên đặc biệt quan trọng bởi đây là đạo luật có nhiều nội dung mới, nhiều cơ chế chưa có tiền lệ.

Theo quy định tại Điều 8 Luật Thủ đô năm 2026, HĐND thành phố, UBND thành phố và Chủ tịch UBND thành phố được trao quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật để quy định chi tiết thi hành luật, thậm chí được quy định khác với một số nội dung hiện hành nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của Thủ đô. Đây được xem là bước đột phá lớn về phân cấp, phân quyền và trao quyền chủ động cho Hà Nội.

Tuy nhiên, càng đặc thù càng cần có hướng dẫn cụ thể. Nếu thiếu hệ thống văn bản đồng bộ, rõ ràng và thống nhất thì các cơ chế vượt trội rất dễ rơi vào tình trạng khó triển khai trong thực tế.

Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà cho biết, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 02-NQ/TW về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới với nhiều định hướng lớn và yêu cầu rất cao.

Theo bà, điều quan trọng lúc này không chỉ là có cơ chế hay nghị quyết mà là phải tổ chức thực hiện hiệu quả, biến chủ trương thành hành động cụ thể để người dân cảm nhận được sự chuyển động của thành phố.

Tạo dư địa phát triển mới cho Thủ đô trong tương lai

Việc triển khai Luật Thủ đô năm 2026 cuối cùng phải được đo bằng hiệu quả thực tế và sự thay đổi trong đời sống của người dân. Chính vì vậy, TP. Hà Nội đang đồng thời triển khai nhiều dự án trọng điểm nhằm mở rộng không gian phát triển và nâng cao chất lượng sống như Dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng hay Dự án Hệ thống thu gom nước thải lưu vực S3 cùng Nhà máy xử lý nước thải Phú Đô theo hình thức PPP. Đây không chỉ là những dự án hạ tầng đơn thuần mà còn là nền tảng tạo dư địa phát triển mới cho Thủ đô trong tương lai.

Có thể thấy, thay vì chờ đến ngày 1/7/2026 mới bắt đầu vận hành, Hà Nội đang lựa chọn cách đi trước một bước, chuẩn bị từ thể chế đến nguồn lực, từ bộ máy đến con người. Nếu triển khai hiệu quả, Luật Thủ đô năm 2026 sẽ không chỉ là một hành lang pháp lý mà còn trở thành động lực mạnh mẽ giúp Hà Nội tăng tốc phát triển, nâng cao chất lượng sống của người dân và từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại trong giai đoạn phát triển mới.

Thùy Chi