Hà Nội chủ động nhiều giải pháp ứng phó úng ngập mùa mưa bão 2026

Chủ động từ sớm để giảm thiểu úng ngập

Nhiều năm qua, cứ mỗi mùa mưa bão, câu chuyện úng ngập tại Hà Nội lại trở thành vấn đề được người dân đặc biệt quan tâm. Những trận mưa lớn kéo dài không chỉ gây ùn tắc giao thông mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, sinh hoạt và môi trường đô thị.

Trước thực tế đó, năm 2026, thành phố Hà Nội đã xây dựng phương án phòng, chống thiên tai theo hướng chủ động, đồng bộ và phản ứng nhanh. Theo kế hoạch của Sở Xây dựng Hà Nội, công tác phòng, chống úng ngập năm nay được triển khai với yêu cầu xuyên suốt là chủ động, thường xuyên và ứng phó kịp thời nhằm giảm thiểu thấp nhất thiệt hại do thiên tai gây ra. Thành phố tiếp tục thực hiện phương châm "4 tại chỗ", gồm chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, vật tư tại chỗ và hậu cần tại chỗ.

Để bảo đảm khả năng tiêu thoát nước, các đơn vị duy trì hệ thống thoát nước được yêu cầu bố trí lực lượng ứng trực 24/24 giờ trong suốt mùa mưa. Khi xuất hiện mưa lớn, bão hoặc áp thấp nhiệt đới, các đơn vị sẽ triển khai ứng trực 100% quân số, vận hành tối đa công suất các trạm bơm tiêu thoát nước trọng điểm.

Trong đó, các công trình đầu mối như Trạm bơm Yên Sở, Trạm bơm Yên Nghĩa, hệ thống đập Thanh Liệt cùng các cửa phai điều tiết tiếp tục giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc hạ thấp mực nước trên hệ thống sông, hồ điều hòa trước khi xảy ra mưa lớn, từ đó nâng cao khả năng tiếp nhận và tiêu thoát nước cho khu vực nội thành.

Theo Sở Xây dựng Hà Nội, trong các tình huống mưa lớn kéo dài, thành phố sẽ vận hành tối đa công suất Trạm bơm Yên Nghĩa nhằm tiêu nước cho sông Nhuệ và khu vực Hà Đông. Đồng thời, Sở Xây dựng phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường vận hành linh hoạt đập Thanh Liệt để điều tiết nước giữa khu vực nội thành và ngoại thành.

Tăng cường thiết bị, rút ngắn thời gian ngập

Một trong những điểm đáng chú ý trong phương án ứng phó năm nay là việc tăng cường bố trí các thiết bị bơm di động tại những khu vực trũng thấp, thường xuyên xảy ra úng ngập cục bộ.

Thành phố đã chuẩn bị nhiều xe bơm lưu động công suất lớn, máy bơm chìm, xe hút phản lực, máy phát điện cùng nhiều thiết bị cơ giới phục vụ công tác tiêu thoát nước khẩn cấp. Các tổ bơm lưu động sẽ được điều động ngay khi phát sinh úng ngập nhằm rút ngắn thời gian ngập nước trên các tuyến đường chính.

Song song với các giải pháp kỹ thuật, thành phố cũng yêu cầu các đơn vị phối hợp chặt chẽ với lực lượng cảnh sát giao thông và thanh tra giao thông để tổ chức phân luồng, cảnh báo nguy hiểm và hạn chế ùn tắc tại các điểm ngập sâu. Đây được xem là giải pháp cần thiết nhằm tránh tình trạng giao thông tê liệt trong các trận mưa lớn như từng xảy ra trước đây.

Thực tế cho thấy, trong điều kiện đô thị hóa nhanh, mật độ phương tiện giao thông ngày càng lớn, chỉ cần một số tuyến phố ngập sâu trong thời gian ngắn cũng có thể gây ra ùn tắc diện rộng. Vì vậy, việc chủ động tổ chức giao thông, cảnh báo sớm và ứng cứu kịp thời tại các điểm ngập được đánh giá là giải pháp quan trọng nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến đời sống đô thị.

Đồng bộ bảo vệ hạ tầng kỹ thuật đô thị

Không chỉ tập trung vào công tác chống úng ngập, Hà Nội năm nay còn triển khai đồng bộ nhiều phương án nhằm bảo vệ hệ thống cây xanh, chiếu sáng công cộng, cấp nước sạch và công trình ngầm hạ tầng kỹ thuật trong mùa mưa bão.

Theo đánh giá của ngành chức năng, thời gian gần đây, các hiện tượng mưa giông cực đoan xảy ra với tần suất cao hơn, kéo theo nguy cơ cây xanh gãy đổ, ảnh hưởng đến an toàn giao thông cũng như hệ thống điện và chiếu sáng đô thị. Vì vậy, thành phố yêu cầu các đơn vị quản lý cây xanh tăng cường kiểm tra, cắt tỉa các cây nặng tán, cây sâu mục hoặc có nguy cơ gãy đổ trước mùa mưa bão.

Khi xảy ra giông lốc, các đơn vị sẽ huy động tối đa lực lượng cùng nhiều phương tiện cơ giới như xe cẩu, xe nâng, máy xúc, máy nghiền cành và máy cưa để xử lý nhanh cây đổ, cành gãy. Thành phố ưu tiên giải tỏa ngay các tuyến giao thông trọng điểm, khu vực trung tâm chính trị, trường học, bệnh viện và các trục giao thông huyết mạch như Đại lộ Thăng Long, đường Võ Nguyên Giáp, vành đai 2, vành đai 3 cùng các tuyến quốc lộ cửa ngõ.

Đặc biệt, Hà Nội đặt mục tiêu nhanh chóng hoàn tất việc cắt cành, dọn lá, xử lý gốc cây và bảo đảm vệ sinh môi trường trong thời gian từ 5 đến 10 ngày sau giông bão.

Trong lĩnh vực chiếu sáng công cộng, các đơn vị quản lý được yêu cầu rà soát toàn bộ hệ thống cột đèn, cần đèn và dây cáp nổi có nguy cơ chập cháy hoặc gãy đổ. Khi xảy ra ngập úng, các đơn vị phải chủ động cắt điện tại khu vực nguy hiểm để bảo đảm an toàn cho người dân, đồng thời nhanh chóng khôi phục hệ thống chiếu sáng sau thiên tai.

Đối với hệ thống công trình ngầm hạ tầng kỹ thuật, thành phố yêu cầu kiểm tra, thay thế nắp ga, tấm đan bị hư hỏng và xử lý nguy cơ sụt lún, sập hố ga trong mùa mưa. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế tai nạn giao thông và bảo đảm an toàn cho người dân khi lưu thông trong điều kiện thời tiết xấu.

Chuyển từ ứng phó bị động sang quản trị rủi ro

Theo đại diện Sở Xây dựng Hà Nội, công tác phòng, chống thiên tai hiện nay không chỉ dừng ở xử lý sự cố mà cần hướng tới quản trị rủi ro tổng thể đối với hạ tầng đô thị. Điều này đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa các sở, ngành, địa phương và sự tham gia của người dân.

Các chuyên gia hạ tầng đô thị cho rằng, để giải quyết bài toán úng ngập tại Hà Nội không thể chỉ dựa vào các giải pháp tình thế mà cần tiếp tục đầu tư đồng bộ hệ thống thoát nước, hồ điều hòa và các công trình tiêu thoát nước quy mô lớn. Đồng thời, cần kiểm soát chặt tình trạng lấn chiếm kênh mương, xả rác xuống cống thoát nước và xây dựng công trình cản trở dòng chảy.

Theo các chuyên gia, một trong những nguyên nhân khiến nhiều điểm ngập tái diễn là do hệ thống thoát nước bị quá tải trong khi tốc độ đô thị hóa diễn ra nhanh. Nhiều khu vực bê tông hóa khiến khả năng thấm nước tự nhiên suy giảm đáng kể, làm gia tăng áp lực cho hệ thống tiêu thoát nước đô thị.

Bên cạnh đó, việc lấn chiếm kênh mương, đổ rác xuống cống thoát nước vẫn diễn ra ở không ít nơi, gây cản trở dòng chảy và làm giảm hiệu quả tiêu thoát nước khi mưa lớn xảy ra.

Nâng cao ý thức cộng đồng, ứng dụng công nghệ trong quản lý đô thị

Một yêu cầu quan trọng hiện nay được các chuyên gia nhấn mạnh là nâng cao ý thức cộng đồng trong công tác phòng, chống úng ngập đô thị. Thực tế cho thấy nhiều điểm ngập phát sinh do rác thải gây tắc nghẽn miệng thu nước hoặc tình trạng lấn chiếm hệ thống thoát nước.

Do đó, bên cạnh đầu tư hạ tầng kỹ thuật, công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức người dân về bảo vệ hệ thống thoát nước, giữ gìn vệ sinh môi trường và không xả rác bừa bãi được xem là yếu tố có ý nghĩa lâu dài trong giảm thiểu nguy cơ úng ngập.

Cùng với đó, Hà Nội cũng đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý hạ tầng kỹ thuật đô thị, từ điều hành trạm bơm, giám sát mực nước đến tiếp nhận thông tin sự cố qua đường dây nóng và các nền tảng số.

Việc ứng dụng công nghệ không chỉ giúp nâng cao hiệu quả điều hành mà còn góp phần hình thành mô hình quản trị đô thị thông minh, chủ động hơn trước các tình huống thiên tai cực đoan đang có xu hướng gia tăng do biến đổi khí hậu.

Với hàng loạt giải pháp đồng bộ từ tiêu thoát nước, quản lý cây xanh, chiếu sáng, cấp nước đến bảo vệ hạ tầng ngầm, Hà Nội đang thể hiện quyết tâm giảm thiểu thấp nhất thiệt hại do mưa bão gây ra. Dù chưa thể xử lý triệt để tình trạng úng ngập trong thời gian ngắn, song sự chủ động từ sớm cùng việc huy động tổng lực các nguồn lực được kỳ vọng sẽ giúp Thủ đô ứng phó hiệu quả hơn với mùa mưa bão năm 2026, từng bước nâng cao năng lực chống chịu của đô thị trước các hiện tượng thời tiết ngày càng cực đoan.

Thùy Chi