Hà Nội đã quy hoạch 2.800 ha cho 9 khu vực phát triển đại học

Cuộc họp có sự tham dự của Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Đoàn Trung Kiên, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trương Việt Dũng, đại diện các sở, ngành và các trường đại học, được kết nối trực tuyến tới trụ sở UBND hai xã Hòa Lạc và Kiều Phú.

Không đầu tư mới trường đại học trong đô thị trung tâm

Theo báo cáo của Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Trần Quang Tuyên, Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 xác định cơ cấu ngành đào tạo gắn với tính chất đô thị và định hướng phát triển kinh tế - xã hội của từng phân vùng. Hà Nội ưu tiên đào tạo khoa học cơ bản, công nghệ, khoa học xã hội và nhân văn, cùng các ngành công nghệ cốt lõi như vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), điều hành thông minh, công nghệ cao và kinh tế số.

Về định hướng phân bố không gian đào tạo theo các khu vực, Khu vực Hòa Lạc - Thạch Thất sẽ thu hút khối khoa học công nghệ, kỹ thuật cao, kinh tế, tài chính, gắn với hệ sinh thái Khu Công nghệ cao Hòa Lạc. 

 Khu vực đô thị Sơn Tây sẽ phát triển các ngành an ninh, quốc phòng, văn hóa, nghệ thuật đặc thù, du lịch và sư phạm. Khu vực Xuân Mai - Chương Mỹ sẽ tập trung các ngành văn hóa, du lịch, y dược, hành chính, sư phạm, lâm nghiệp và không gian đô thị sinh thái, y tế, nghỉ dưỡng. 

 Cực phía Bắc (Sóc Sơn - Cảng HKQT Nội Bài) sẽ đào tạo nguồn nhân lực về kỹ thuật hàng không, logistics và dịch vụ hỗ trợ hàng không hiện đại. Cực phía Đông (Gia Lâm) và cực phía Nam (Thường Tín - Phú Xuyên) sẽ nghiên cứu thực nghiệm, đào tạo chuyên sâu về nông nghiệp công nghệ cao và công nghệ sinh học.

Quy hoạch xác định phân bố lại không gian đào tạo, từng bước giảm quá tải hạ tầng đô thị do tập trung trường học trong khu vực nội đô lịch sử. Đối với khu vực đô thị trung tâm, nguyên tắc xuyên suốt là không đầu tư xây dựng mới cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp, trừ trường hợp chuyển đổi các cơ sở buộc phải di dời thành cơ sở đào tạo nghề công nghệ cao.

Các trường có yếu tố lịch sử, đã được đầu tư đồng bộ được giữ lại làm cơ sở 1, tái cấu trúc công năng thành trung tâm đào tạo trình độ cao, nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp; các hoạt động đào tạo đại trà, cơ sở thực hành lớn và ký túc xá sinh viên định hướng chuyển ra ngoài đô thị trung tâm. 

Ngược lại, đối với các trường đại học, cao đẳng có diện tích đất nhỏ hẹp, cơ sở vật chất không đáp ứng quy chuẩn đào tạo và ít giá trị lịch sử, quy hoạch định hướng di dời toàn bộ ra các khu đô thị vành đai; toàn bộ quỹ đất sau di dời được ưu tiên bàn giao cho thành phố để đầu tư trường mầm non, tiểu học, THCS, công trình tiện ích công cộng và cây xanh đô thị.

Tại các đô thị vành đai, thành phố định hướng hình thành các khu, cụm đại học tập trung có hạ tầng kỹ thuật và xã hội đồng bộ, hiện đại.

Cuộc họp đã thảo luận về định hướng tổ chức mạng lưới không gian giáo dục đại học phù hợp Quy hoạch tổng thể Thủ đô và cấu trúc phát triển đa cực, đa trung tâm; Nhu cầu phát triển thực tế, chiến lược, nguồn lực và mức độ sẵn sàng triển khai của từng trường làm cơ sở xác định thứ tự ưu tiên; Cơ chế phối hợp giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo, thành phố Hà Nội, Đại học Quốc gia Hà Nội và các trường trong quy hoạch, đầu tư, phát triển hạ tầng dùng chung.

Nghiên cứu đầu tư hạ tầng dùng chung

Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Đoàn Trung Kiên cho biết nhiều cơ sở giáo dục đại học trực thuộc Bộ và các bộ, ngành có nhu cầu mở rộng không gian đào tạo. Bộ chia sẻ, cơ bản thống nhất với kiến nghị của các trường và mong muốn thành phố Hà Nội quan tâm hỗ trợ bố trí quỹ đất. 

Về nguồn lực, trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030, Bộ sẽ quan tâm bố trí nguồn vốn cho một số dự án nhưng do ngân sách có hạn, các trường cần rà soát, xác định thứ tự ưu tiên, tập trung cho các công trình phục vụ trực tiếp đào tạo, nghiên cứu và sinh hoạt của người học. Đối với các công trình hạ tầng dùng chung tại cụm trường như Hòa Lạc (sân vận động, nhà thi đấu, hệ thống lưu trú, siêu thị, nhà hàng), Thứ trưởng đề nghị nghiên cứu phương án đầu tư tập trung để các trường cùng khai thác, sử dụng.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Trương Việt Dũng cho biết, việc tổ chức, sắp xếp lại các trường đại học là chủ trương cần thiết nhằm giảm áp lực giao thông khu vực nội đô. Đối với các cụm trường gần nhau, cần thống nhất quan điểm sử dụng chung hạ tầng, tránh tình trạng mỗi trường đầu tư một hệ thống riêng gây phân tán nguồn lực xã hội và ngân sách. 

Đánh giá Hòa Lạc có lợi thế lớn với tuyến đường sắt đô thị, đô thị thông minh và các dịch vụ công cộng đang được triển khai, Phó Chủ tịch UBND Thành phố đề nghị nghiên cứu mô hình đầu tư, quản lý hạ tầng dùng chung theo hướng huy động nguồn lực xã hội và khu vực tư nhân. Đồng thời, giao Sở Xây dựng rà soát, tham mưu phương án bố trí các cụm trường sử dụng chung hạ tầng.

Gắn quy hoạch với chiến lược phát triển từng trường

Phát biểu chỉ đạo cuộc họp, Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng khẳng định Hà Nội luôn ủng hộ và tạo điều kiện để các trường đại học mở rộng không gian phát triển, phù hợp chiến lược từng trường và yêu cầu phát triển Thủ đô, coi đây là khoản đầu tư cho nguồn nhân lực chất lượng cao dài hạn.

Theo Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội, đây là vấn đề lớn, phức tạp, liên quan trực tiếp đến quy hoạch, đất đai, hạ tầng, nguồn lực đầu tư và định hướng phát triển giáo dục đại học. Vì vậy, không thể chỉ xuất phát từ đề nghị sử dụng đất của từng trường để xem xét riêng lẻ, mà cần có cách tiếp cận tổng thể.

Đánh giá về vai trò của khu vực Hòa Lạc, Chủ tịch Vũ Đại Thắng khẳng định đây là cực phát triển đặc biệt quan trọng với hạt nhân là Đại học Quốc gia Hà Nội, Khu Công nghệ cao cùng các cơ sở nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ. Thành phố ủng hộ Đại học Quốc gia Hà Nội đẩy nhanh tiến độ đầu tư để hình thành hệ sinh thái đại học - khoa học công nghệ - đổi mới sáng tạo đồng bộ. Mặc dù vậy, Hòa Lạc không phải địa điểm duy nhất cho tất cả các trường; việc bố trí từng trường, từng ngành cần căn cứ đặc thù chuyên môn và khả năng kết nối hạ tầng từng khu vực.

Đối với các trường có nhu cầu mở rộng, Chủ tịch UBND Thành phố đề nghị rà soát kỹ chiến lược phát triển, quy mô, nguồn lực và tiến độ; các đề xuất về đất đai phải gắn với đề án hoặc dự án cụ thể, khả thi. Thành phố sẽ ưu tiên tháo gỡ đối với những dự án phù hợp quy hoạch, triển khai sớm và sử dụng đất tiết kiệm. Việc xây dựng cơ sở mới phải gắn với tổ chức lại cơ sở hiện hữu trong nội đô nhằm giảm áp lực dân số, giao thông; đồng thời nghiên cứu đầu tư đồng bộ hạ tầng giao thông công cộng, nhà ở, ký túc xá, y tế, văn hóa, thể thao, phòng thí nghiệm quanh các cụm đại học.

Chủ tịch UBND Thành phố đề nghị gắn việc tạo không gian phát triển cho các trường với việc phát huy nguồn lực trí tuệ của hệ thống đại học đối với sự phát triển của Hà Nội trong việc giải quyết các bài toán lớn về quy hoạch, giao thông, môi trường, chuyển đổi số, AI, công nghệ cao và quản trị đô thị. 

Thông tin về quy hoạch tổng thể, Chủ tịch Vũ Đại Thắng cho biết, Thành phố đã quy hoạch 9 khu vực phát triển đại học với tổng diện tích khoảng 2.800ha; do đó việc bố trí quỹ đất phải đi liền với hiệu quả sử dụng thực tế và khả năng đầu tư.

Về phương thức thực hiện, cần có lộ trình phù hợp với khả năng cân đối nguồn lực, tăng cường huy động các nguồn lực xã hội và tư nhân tham gia đầu tư ký túc xá, nhà ở sinh viên và các công trình dịch vụ. Đặc biệt, Chủ tịch UBND Thành phố đề nghị chuyển mạnh từ tư duy mỗi trường đầu tư một hệ thống hạ tầng riêng sang tăng cường dùng chung (ký túc xá, khu thể thao, dịch vụ) nhằm giảm chi phí đầu tư và nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

"Các trường cần tập trung nguồn lực cho công tác đào tạo; những hạ tầng có thể dùng chung thì nghiên cứu tổ chức dùng chung. Khu đô thị đại học không chỉ phục vụ việc học mà phải gắn với đời sống, tạo môi trường học tập, sinh hoạt năng động cho sinh viên", Chủ tịch Vũ Đại Thắng nhấn mạnh.

Chủ tịch UBND Thành phố giao các cơ quan chuyên môn phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Tài chính và các trường rà soát kỹ tính khả thi về đất đai, nguồn vốn và lộ trình đầu tư để thống nhất phương án triển khai phù hợp, bảo đảm hiệu quả, tránh dàn trải và lãng phí.

Minh Anh