Hà Nội định hướng phát triển mô hình đa trung tâm với 14 đô thị tương lai

Mục tiêu của việc điều chỉnh không gian quy hoạch nhằm tổ chức lại hệ thống đô thị, phân bổ lại mật độ dân cư và dịch vụ việc làm, từng bước giảm tải áp lực cho khu vực nội đô lịch sử. Theo lộ trình quy hoạch, đến năm 2045, hệ thống 14 đô thị này có quy mô khoảng 176.708ha, chiếm hơn 52% diện tích tự nhiên của Thành phố. Đến năm 2065, diện tích không gian đô thị dự kiến mở rộng lên khoảng 201.060ha, chiếm gần 60% diện tích toàn thành phố.

Hình thành các cụm đô thị động lực phía tây và phía nam

Cấu trúc quy hoạch mới xác định rõ chức năng và vai trò chuyên biệt của từng cụm đô thị vệ tinh nhằm khai thác tối đa tiềm năng, lợi thế của từng khu vực.

Tại khu vực phía tây, quy hoạch định hướng phát triển chuỗi 6 đô thị gồm: Hòa Lạc; Xuân Mai; Sơn Tây - Tây Đằng - Tản Viên Sơn; chùm đô thị dọc quốc lộ 32 và trục Tây Thăng Long; đô thị dọc đại lộ Thăng Long; đô thị dọc quốc lộ 6. Trong đó, đô thị Hòa Lạc với quy mô khoảng 10.099ha được định vị là trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; dự kiến đạt quy mô khoảng 800.000 dân vào năm 2045. Đô thị Sơn Tây đóng vai trò là trung tâm văn hóa lịch sử và du lịch sinh thái.

Tại khu vực phía nam, Thành phố quy hoạch 4 đô thị gồm: Khu đô thị thể thao quốc tế Hà Nội, Thường Tín - Phú Xuyên, Vân Đình - Đại Nghĩa và đô thị dọc quốc lộ 1A. Hệ thống đô thị phía nam được định hướng gắn kết chặt chẽ với hạ tầng dịch vụ logistics, trục đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, các tuyến giao thông huyết mạch và vùng nghiên cứu Cảng hàng không quốc tế thứ 2 của Vùng Thủ đô.

Đáng chú ý, mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) sẽ được triển khai thí điểm tại các khu vực này, điển hình là Khu đô thị thể thao quốc tế với quy mô gần 14.000ha. Quy hoạch ưu tiên các công trình cao tầng quanh các đầu mối giao thông công cộng, đồng thời tăng diện tích cây xanh, quảng trường và không gian công cộng. Để kết nối đồng bộ hệ thống, Thành phố định hướng phát triển mạng lưới đường sắt đô thị với tổng chiều dài khoảng 979km.

Bảo tồn lõi nội đô, đưa sông Hồng thành trục cảnh quan sinh thái

Trong bức tranh quy hoạch đa trung tâm, khu vực hữu ngạn sông Hồng tiếp tục giữ vai trò hạt nhân là trung tâm chính trị, hành chính, văn hóa và tài chính của cả nước. Đến năm 2065, khu vực đô thị trung tâm này duy trì quy mô diện tích khoảng 45.300ha. Khu vực nội đô lịch sử sẽ tập trung bảo tồn, cải tạo, tái thiết đô thị và kiểm soát chặt chẽ quy mô dân cư.

Điểm nhấn quan trọng trong Điều chỉnh Quy hoạch chung là chiến lược tổ chức không gian hai bên sông Hồng trở thành trục cảnh quan, văn hóa và sinh thái chủ đạo của Thủ đô. Đến năm 2045, khu vực này có diện tích khoảng 11.425ha và dự kiến tăng lên khoảng 15.488ha vào năm 2065, với quy mô dân số kiểm soát tối đa khoảng 1,2 triệu người. Thành phố sẽ ưu tiên phát triển hệ thống công viên, quảng trường, không gian công cộng, các công trình văn hóa và dịch vụ du lịch giải trí gắn liền với bảo tồn giá trị lịch sử.

Xây dựng các phương án quỹ đất dự phòng chiến lược

Để bảo đảm tính linh hoạt và chủ động trong việc thu hút các dự án quy mô lớn, quy hoạch đã tính toán trước các tầng quỹ đất dự trữ dài hạn.

Thành phố định hướng dành khoảng 3.000ha quỹ đất dự phòng tại 10 vị trí chiến lược như khu vực cầu Thăng Long, Nhật Tân, Tứ Liên và các nút giao giữa Vành đai 4, Vành đai 5 với đại lộ Thăng Long, cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ để phục vụ các công trình trọng điểm phát sinh trong tương lai.

Ngoài ra, khoảng 17.000ha đất dự trữ phát triển đô thị cũng được quy hoạch tại khu vực phía tây, phía nam và huyện Mê Linh nhằm tạo dư địa mở rộng hành chính và hạ tầng khi nhu cầu thực tế gia tăng.

Việc hình thành mạng lưới 14 đô thị không chỉ mở rộng không gian phát triển mà còn tạo nền tảng để Hà Nội chuyển dịch sang cấu trúc đa trung tâm, đa cực, thúc đẩy liên kết vùng và xây dựng Thủ đô Văn hiến - Văn minh - Hiện đại.

Thùy Chi