Hà Nội kết hợp giải pháp cấp bách và lâu dài để cải thiện chất lượng không khí

Tọa đàm được tổ chức nhằm cung cấp thông tin về thực trạng ô nhiễm không khí, trao đổi các giải pháp kiểm soát, ứng phó với tình trạng ô nhiễm, đồng thời làm rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong tổ chức thực hiện, kiểm tra và giám sát.

Đây cũng là hoạt động triển khai Kế hoạch số 400/KH-UBND ngày 15/10/2026 của UBND thành phố Hà Nội về tăng cường, quyết liệt thực hiện các biện pháp kiểm soát, ứng phó ô nhiễm không khí trên địa bàn Thành phố.

Tập trung kiểm soát các nguồn phát thải trong mùa đông - xuân

Phát biểu khai mạc tọa đàm, bà Lê Thanh Thủy, Phó trưởng Phòng Quản lý môi trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội) cho biết, ô nhiễm không khí, đặc biệt là ô nhiễm bụi mịn PM2.5, đang là một trong những vấn đề môi trường được Thành phố đặc biệt quan tâm bởi những tác động trực tiếp đến sức khỏe người dân và chất lượng cuộc sống.

Theo bà Lê Thanh Thủy, thực tế cho thấy chất lượng không khí Hà Nội thường diễn biến bất lợi trong những tháng cuối năm và đầu năm sau. Đây là thời kỳ chịu ảnh hưởng của điều kiện khí tượng mùa đông – xuân, với các hiện tượng nghịch nhiệt, gió yếu, độ cao lớp hòa trộn thấp, có thể làm gia tăng sự tích tụ các chất ô nhiễm trong không khí.

Trong khi đó, các nguồn phát thải từ giao thông, hoạt động xây dựng, bụi đường, sản xuất và đốt chất thải ngoài trời vẫn đang tạo áp lực lớn đối với môi trường không khí Thủ đô.

Trước thực trạng này, Thành ủy, UBND thành phố Hà Nội đã và đang chỉ đạo triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm từng bước cải thiện chất lượng không khí. Đặc biệt, Kế hoạch số 400/KH-UBND xác định yêu cầu tăng cường các biện pháp kiểm soát, ứng phó ô nhiễm không khí, chú trọng những giải pháp cấp bách có thể triển khai ngay trong mùa đông – xuân.

Trước mắt, Thành phố tập trung kiểm soát bụi tại các công trường xây dựng, nhất là khu vực cổng ra vào; kiểm tra phương tiện vận chuyển vật liệu xây dựng; tăng cường vệ sinh môi trường, quét hút bụi, rửa đường nhằm hạn chế bụi phát tán.

Cùng với đó, các cơ quan chức năng chú trọng ngăn chặn tình trạng đốt rác, đốt rơm rạ, phụ phẩm nông nghiệp và các hoạt động đốt ngoài trời không đúng quy định. Đây là những hoạt động cần được kiểm soát nhằm hạn chế phát sinh thêm các nguồn gây ô nhiễm không khí.

Thành phố cũng đặt ra yêu cầu tăng cường theo dõi, dự báo, cảnh báo chất lượng không khí để chủ động triển khai các biện pháp ứng phó khi xuất hiện những đợt ô nhiễm, hạn chế tác động đến sức khỏe cộng đồng.

Xác định rõ trách nhiệm trong kiểm soát ô nhiễm không khí

Một trong những nội dung được nhấn mạnh tại tọa đàm là kiểm soát ô nhiễm không khí không thể chỉ dựa vào các biện pháp đơn lẻ hoặc nỗ lực của riêng cơ quan quản lý môi trường.

Theo bà Lê Thanh Thủy, đây là nhiệm vụ khó khăn, lâu dài, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ, trách nhiệm và thực chất của các sở, ngành, chính quyền địa phương, chủ đầu tư, nhà thầu, doanh nghiệp và toàn thể người dân.

Trong đó, các cơ quan quản lý cần tăng cường hướng dẫn, kiểm tra, giám sát; chính quyền xã, phường phát huy trách nhiệm quản lý tại địa bàn; các chủ đầu tư, nhà thầu, đơn vị vận tải và vệ sinh môi trường thực hiện nghiêm các biện pháp kiểm soát phát thải.

Tại tọa đàm, các đại biểu tập trung trao đổi 4 nhóm vấn đề trọng tâm, trong đó có việc kiểm soát các nguồn phát thải bằng những biện pháp cấp bách; phân định trách nhiệm trong tổ chức thực hiện và giám sát; kết hợp giải pháp lâu dài với tăng cường phối hợp liên vùng; cung cấp thông tin chính xác và phát huy vai trò cộng đồng.

Đáng chú ý, công tác kiểm tra, xử lý các hành vi gây ô nhiễm tại công trường xây dựng, trên các tuyến đường vận chuyển vật liệu và trong khu dân cư được đặt ra như một yêu cầu quan trọng.

Đối với hoạt động xây dựng và vận chuyển vật liệu, việc kiểm soát bụi cần gắn với trách nhiệm cụ thể của chủ đầu tư, nhà thầu và đơn vị vận tải. Các cơ quan chức năng có trách nhiệm kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm; chính quyền địa phương và đơn vị vệ sinh môi trường phối hợp duy trì vệ sinh đường phố, xử lý các điểm phát sinh ô nhiễm.

Bên cạnh đó, tọa đàm đặt ra yêu cầu hoàn thiện cơ chế tiếp nhận, xác minh và xử lý phản ánh của người dân về những hành vi gây ô nhiễm môi trường.

Việc phát huy vai trò giám sát của cộng đồng không chỉ góp phần phát hiện kịp thời các vi phạm mà còn giúp cơ quan quản lý nắm bắt những vấn đề phát sinh từ thực tiễn, nhất là tại các công trường, khu dân cư và tuyến đường thường xuyên có phương tiện vận chuyển vật liệu xây dựng.

Các đại biểu cũng tập trung trao đổi những khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thực hiện, làm rõ trách nhiệm ở từng khâu và phương thức phối hợp giữa các đơn vị để nâng cao hiệu quả kiểm soát ô nhiễm không khí.

Thúc đẩy giao thông xanh, triển khai vùng phát thải thấp

Bên cạnh các giải pháp cấp bách, Hà Nội xác định kiểm soát ô nhiễm không khí là nhiệm vụ lâu dài, cần kết hợp các biện pháp trước mắt với những giải pháp mang tính bền vững.

Trong đó, chuyển đổi xanh trong lĩnh vực giao thông được xác định là một trong những định hướng quan trọng nhằm từng bước giảm phát thải, cải thiện chất lượng môi trường không khí.

Thành phố tiếp tục thúc đẩy phát triển hệ thống giao thông công cộng, kiểm soát phát thải từ phương tiện giao thông và triển khai vùng phát thải thấp.

Tại tọa đàm, mục tiêu và lộ trình thực hiện các giải pháp này cũng được đưa ra trao đổi nhằm bảo đảm tính khả thi, phù hợp với điều kiện thực tế của Thành phố.

Cùng với chuyển đổi xanh trong giao thông, việc hoàn thiện mạng lưới quan trắc, nâng cao năng lực dự báo và cảnh báo sớm chất lượng không khí có ý nghĩa quan trọng đối với công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành.

Thông tin quan trắc, dự báo cần được cung cấp kịp thời, có căn cứ, giúp cơ quan chức năng chủ động ứng phó khi chất lượng không khí diễn biến bất lợi, đồng thời hỗ trợ người dân thực hiện các biện pháp bảo vệ sức khỏe.

Một nội dung khác được quan tâm là tăng cường phối hợp với các địa phương trong vùng Thủ đô để kiểm soát những nguồn ô nhiễm có tác động liên vùng.

Việc phối hợp giữa Hà Nội và các địa phương lân cận được xác định là yêu cầu cần thiết trong bối cảnh các nguồn phát thải và điều kiện phát tán chất ô nhiễm có thể tác động trên phạm vi rộng, không giới hạn trong ranh giới hành chính.

Do đó, các giải pháp kiểm soát ô nhiễm không khí cần được triển khai đồng bộ, kết hợp giữa kiểm soát nguồn thải tại chỗ với tăng cường phối hợp, chia sẻ thông tin và nâng cao hiệu quả quản lý trong toàn vùng.

Phát huy vai trò của báo chí và cộng đồng trong giám sát ô nhiễm

Cùng với các giải pháp kỹ thuật và quản lý, công tác thông tin, truyền thông được xác định có vai trò quan trọng trong nâng cao nhận thức, tạo sự đồng thuận và thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng.

Theo nội dung trao đổi tại tọa đàm, thông tin về chất lượng không khí cần được cung cấp từ các nguồn chính thống, bảo đảm khách quan, có căn cứ, kịp thời và gắn với những khuyến cáo phù hợp nhằm bảo vệ sức khỏe người dân.

Đối với những chính sách, biện pháp tác động trực tiếp đến đời sống, sinh hoạt và hoạt động sản xuất, kinh doanh, công tác truyền thông cần làm rõ phạm vi, đối tượng và lộ trình áp dụng để người dân, doanh nghiệp hiểu đúng và chủ động thực hiện.

Các cơ quan báo chí, truyền thông tiếp tục đồng hành cùng Thành phố trong cung cấp thông tin chính xác, phản ánh những khó khăn, bất cập và hành vi vi phạm, đồng thời thúc đẩy sự tham gia giám sát của cộng đồng đối với công tác bảo vệ môi trường.

Đối với doanh nghiệp, yêu cầu đặt ra là chủ động thực hiện các biện pháp giảm phát thải trong quá trình sản xuất, kinh doanh, tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường.

Người dân cũng được khuyến khích tham gia giám sát, phản ánh kịp thời những hành vi gây ô nhiễm, đồng thời thay đổi các thói quen sinh hoạt có nguy cơ phát sinh bụi, khí thải và chất ô nhiễm.

Bà Lê Thanh Thủy nhấn mạnh, mục tiêu của tọa đàm không chỉ là cung cấp thông tin về thực trạng ô nhiễm không khí mà còn làm rõ những giải pháp Thành phố đang triển khai, đặc biệt là xác định trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, tổ chức và cá nhân trong kiểm soát các nguồn gây ô nhiễm.

Trên cơ sở các ý kiến trao đổi, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội sẽ tiếp thu, tiếp tục phối hợp với các cơ quan, đơn vị tham mưu Thành phố chỉ đạo, triển khai hiệu quả các giải pháp kiểm soát, ứng phó ô nhiễm không khí.

Việc triển khai Kế hoạch số 400/KH-UBND không chỉ hướng đến giải quyết những vấn đề cấp bách trong mùa đông - xuân mà còn đặt nền tảng cho công tác kiểm soát phát thải lâu dài. Trong đó, kiểm soát nguồn gây ô nhiễm ngay từ đầu, xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể và duy trì giám sát thường xuyên là những yêu cầu quan trọng nhằm từng bước cải thiện chất lượng không khí, hướng tới môi trường sống trong lành, an toàn hơn cho người dân Thủ đô.

Thùy Chi