Hà Nội nâng chuẩn phòng cháy, chữa cháy trong bối cảnh đô thị hóa nhanh

Chiều 27/1, UBND TP. Hà Nội tổ chức hội nghị tổng kết công tác phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ năm 2025, đồng thời triển khai nhiệm vụ trọng tâm năm 2026. Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Hà Nội Dương Đức Tuấn chủ trì hội nghị, cùng sự tham dự của đại diện các bộ, ngành Trung ương, các sở, ban, ngành TP. Hà Nội và lực lượng Công an.

Siết chặt quản lý, xử lý dứt điểm các vi phạm tồn tại

Báo cáo tại hội nghị cho thấy, năm 2025, công tác phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ của Hà Nội diễn ra trong bối cảnh có nhiều thay đổi lớn về tổ chức bộ máy từ Trung ương đến địa phương. Cùng với đó, các quy định mới về Phòng cháy chữa cháy và Cứu nạn cứu hộ (PCCC và CNCH) chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, tạo ra không ít áp lực trong quá trình triển khai, song cũng mở ra yêu cầu cấp thiết về đổi mới tư duy và cách làm.

Theo thống kê, trên địa bàn TP. Hà Nội xảy ra 1.037 vụ cháy, giảm 199 vụ so với năm 2024; xảy ra 1 vụ nổ, giảm 1 vụ. Tuy nhiên, hậu quả vẫn đặc biệt nghiêm trọng với 24 người thiệt mạng, 22 người bị thương; thiệt hại về tài sản ước tính khoảng 46,8 tỷ đồng, tăng so với năm trước. Nguyên nhân các vụ cháy được xác định chủ yếu do sự cố hệ thống, thiết bị điện, chiếm hơn 73% số vụ đã làm rõ.

Đáng chú ý, các vụ cháy tập trung nhiều ở nhà ở đơn lẻ, nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh và các cơ sở tập trung đông người, nhất là tại khu vực đô thị, chiếm gần 52% tổng số vụ. Trong năm, lực lượng chức năng tiếp nhận 336 tin báo cứu nạn, cứu hộ; trực tiếp tổ chức 225 vụ CNCH, cứu và hướng dẫn thoát nạn cho 245 người, tìm kiếm 53 nạn nhân tử vong trong các sự cố, tai nạn.

Lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH trực tiếp chữa cháy 681 vụ, cứu được 138 người, bảo vệ và di chuyển tài sản trị giá khoảng 12,6 tỷ đồng. Bên cạnh đó, lực lượng tại chỗ tiếp tục phát huy hiệu quả khi dập tắt 356 vụ cháy, chiếm hơn 34% tổng số vụ, góp phần hạn chế đáng kể thiệt hại.

Báo cáo tổng kết công tác năm 2025, Đại tá Phạm Trung Hiếu - Trưởng phòng Cảnh sát PCCC và CNCH, Công an TP. Hà Nội, nhấn mạnh rằng công tác PCCC và CNCH trên địa bàn Thành phố bước đầu đã được các cấp, các ngành quan tâm, chỉ đạo đồng bộ, qua đó đạt nhiều kết quả tích cực, góp phần bảo vệ an toàn tính mạng, sức khỏe của Nhân dân, tài sản của Nhà nước, cơ quan, doanh nghiệp và tạo môi trường ổn định cho phát triển kinh tế xã hội Thủ đô.

Song song với kết quả đạt được, công tác thanh tra, kiểm tra cũng được tăng cường mạnh mẽ. Trong năm, TP. Hà Nội đã kiểm tra hơn 50.000 lượt cơ sở, xử phạt gần 1.400 tổ chức, cá nhân với tổng số tiền trên 30 tỷ đồng; đình chỉ hoạt động hàng trăm cơ sở vi phạm nghiêm trọng quy định về PCCC. Qua rà soát, Thành phố xác định còn 3.012 cơ sở không bảo đảm yêu cầu PCCC, trong đó 275 cơ sở đã hoàn thành khắc phục.

Các mô hình phát huy hiệu quả như Tổ liên gia an toàn PCCC, Điểm chữa cháy công cộng và vận động mở lối thoát nạn thứ hai tiếp tục được duy trì, nhân rộng. Đến nay, 96,5% hộ gia đình đủ điều kiện đã mở lối thoát nạn thứ hai; hơn 25.600 điểm chữa cháy công cộng được xây dựng tại các ngõ sâu, ngõ nhỏ, góp phần tăng khả năng xử lý ban đầu khi có sự cố.

Tuy vậy, thực tiễn cũng cho thấy nhiều hạn chế tồn tại kéo dài, như số lượng lớn công trình xây dựng không phép, trái phép; hạ tầng giao thông và nguồn nước chưa đáp ứng yêu cầu chữa cháy; việc phân công, phân cấp nhiệm vụ theo Luật PCCC và CNCH ở một số địa phương còn lúng túng.

Tại hội nghị, đại diện Sở Xây dựng TP. Hà Nội đã triển khai Kế hoạch số 345 ngày 17/12/2025 của UBND TP. Hà Nội về xử lý các cơ sở không bảo đảm yêu cầu PCCC theo khoản 6 Điều 55 Luật PCCC và CNCH, cùng các công trình đã đưa vào hoạt động nhưng chưa được nghiệm thu PCCC. Đồng thời, Quyết định số 16 ngày 5/1/2026 của UBND TP. Hà Nội cũng được phổ biến, xác định danh mục khu vực không bảo đảm hạ tầng giao thông hoặc nguồn nước phục vụ chữa cháy.

Phát biểu tại hội nghị, Đại tá Phạm Hùng Dương, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát PCCC và CNCH, Bộ Công an, thẳng thắn chỉ ra những nguy cơ hiện hữu trên địa bàn TP. Hà Nội. Theo ông, Hà Nội hiện còn 2.737 cơ sở không bảo đảm yêu cầu PCCC; 1.526 công trình chưa được nghiệm thu PCCC đã đưa vào sử dụng; 7.123 cơ sở xây dựng không phù hợp quy hoạch, không phép, trái phép.

Đại tá Phạm Hùng Dương đánh giá cao nỗ lực của TP. Hà Nội trong việc ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác PCCC và CNCH, coi đây là hướng đi đúng, phù hợp với bối cảnh đô thị đặc thù. Đồng thời, ông đề nghị Hà Nội tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật về PCCC, nâng cao trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền địa phương, tăng cường đầu tư hạ tầng giao thông và hệ thống cấp nước phục vụ chữa cháy. Vai trò nòng cốt của lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH cần được phát huy nhằm hạn chế cháy, nổ, bảo đảm an toàn cho Thủ đô.

Gắn với yêu cầu đó, TP. Hà Nội đang triển khai Nghị quyết số 79/2025 của HĐND TP. Hà Nội về xử lý các cơ sở không bảo đảm yêu cầu PCCC được đưa vào sử dụng trước khi Luật PCCC số 27 có hiệu lực. Trọng tâm là tổ chức tuyên truyền sâu rộng để tạo sự đồng thuận trong Nhân dân, nhất là đối với người đứng đầu các cơ sở thuộc diện điều chỉnh; đồng thời tổng rà soát, đánh giá, phân loại các tồn tại theo ngành, lĩnh vực và địa bàn quản lý.

TP. Hà Nội xác định rõ nguồn vốn đầu tư thuộc ngân sách nhà nước theo từng cấp, kết hợp với nguồn vốn ngoài ngân sách; phê duyệt danh mục các cơ sở thuộc loại hình kho chứa, công trình chế biến sản phẩm dầu mỏ, khí đốt, hóa chất nguy hiểm cháy nổ tại khu dân cư, nơi tập trung đông người cần di dời. Quá trình triển khai được yêu cầu bảo đảm phù hợp với quy hoạch xây dựng và định hướng phát triển Thủ đô đến năm 2030, tầm nhìn năm 2050.

Song song với đó, Hà Nội tổ chức các hội nghị làm việc trực tiếp với chủ đầu tư, người đứng đầu cơ sở vi phạm, làm rõ trách nhiệm của từng cấp, từng ngành, từng địa phương gắn với từng công trình cụ thể; hướng dẫn trình tự thực hiện, giải pháp kỹ thuật PCCC bổ sung và yêu cầu cam kết lộ trình khắc phục. Quan điểm xuyên suốt là tạo điều kiện để cơ sở ổn định hoạt động, hạn chế gián đoạn sản xuất kinh doanh, nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước và an toàn cho người dân.

Lộ trình xử lý các tồn tại về PCCC được chia thành 5 giai đoạn từ năm 2026 đến năm 2030, với mục tiêu đến năm 2030 hoàn thành 100% việc khắc phục tại các cơ sở thuộc diện điều chỉnh.

Chuyển sang tư duy chiến lược, lấy an toàn người dân làm trung tâm

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Hà Nội Dương Đức Tuấn ghi nhận những kết quả đã đạt được trong năm 2025, đồng thời thẳng thắn nhìn nhận những tồn tại kéo dài nhiều năm. Theo ông, tình hình cháy, nổ trên địa bàn vẫn diễn biến phức tạp; hạ tầng và trang thiết bị PCCC ở nhiều khu vực chưa đáp ứng yêu cầu; nhiều công trình vi phạm chưa nghiệm thu đã đưa vào sử dụng; các loại hình nhà nhiều tầng, nhà trọ, nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh tiềm ẩn rủi ro cao.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Hà Nội nhấn mạnh, năm 2026 và các năm tiếp theo, Hà Nội sẽ tập trung triển khai Đề án tổng thể về nâng cao năng lực và bảo đảm an toàn PCCC và CNCH trên địa bàn Thủ đô đến năm 2025, định hướng đến năm 2030. Đây được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, lâu dài, gắn chặt với mục tiêu phát triển đô thị bền vững và an toàn.

Theo định hướng này, công tác tuyên truyền về PCCC sẽ được đổi mới mạnh mẽ, chuyển trọng tâm từ phổ biến quy định pháp luật sang hình thành kỹ năng, thói quen an toàn trong từng cá nhân, hộ gia đình và cơ sở. Việc ứng dụng chuyển đổi số trong tuyên truyền, quản lý và cảnh báo sớm sự cố được coi là giải pháp then chốt để nâng cao hiệu quả.

Thành phố yêu cầu xử lý dứt điểm các nhóm tồn tại về PCCC và CNCH, trọng tâm là các cơ sở được đưa vào sử dụng trước khi Luật PCCC số 27 có hiệu lực; các cơ sở không đáp ứng khoản 6 Điều 55 Luật PCCC và CNCH; các công trình chưa được nghiệm thu PCCC.

Các công trình nhà nhiều tầng, nhà trọ, nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh phải được kiểm soát chặt chẽ; các vi phạm xây dựng không phép, trái phép cần được xử lý nghiêm minh.

Nhấn mạnh tinh thần xuyên suốt trong chỉ đạo, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Hà Nội Dương Đức Tuấn nêu rõ: "Xử lý nghiêm minh, đồng bộ, đúng thẩm quyền, rõ trách nhiệm với mục tiêu cao nhất là bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản của Nhân dân và giữ vững kỷ cương pháp luật trên địa bàn Thành phố".

TP. Hà Nội giao Công an Thành phố làm cơ quan thường trực, tham mưu chỉ đạo các cấp áp dụng biện pháp xử lý đặc thù đối với các công trình vi phạm PCCC và CNCH, đồng thời xây dựng cơ sở pháp lý để xử lý dứt điểm, chấm dứt tình trạng vi phạm kéo dài. Đáng chú ý, Đề án xây dựng hệ thống truyền tin, báo sự cố PCCC đang được triển khai với việc ứng dụng công nghệ toàn diện, vừa phát hiện, cảnh báo sớm, vừa kết nối trực tiếp với trung tâm chỉ huy của lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH, nhằm tận dụng tối đa thời gian vàng khi xảy ra sự cố.

Cùng với đó, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Hà Nội yêu cầu Công an Thành phố và UBND các xã, phường hướng dẫn 100% cơ sở thuộc diện quản lý thực hiện khai báo đầy đủ dữ liệu, hoàn thành trước ngày 30/8/2026; thường xuyên cập nhật thông tin vào hệ thống cơ sở dữ liệu PCCC và CNCH, bảo đảm tiêu chí đúng, đủ, sạch, sống.

Với cách tiếp cận tổng thể, đồng bộ, kết hợp giữa pháp luật, quản lý nhà nước, kỹ năng của người dân và ứng dụng công nghệ, Hà Nội đang từng bước chuyển từ xử lý tình huống sang phòng ngừa chiến lược. Mục tiêu xuyên suốt là xây dựng hệ thống PCCC và CNCH hiện đại, hiệu quả, qua đó bảo vệ tối đa an toàn tính mạng, tài sản của người dân Thủ đô, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển bền vững trong giai đoạn tới.

Minh Anh