Hà Nội: Những dấu ấn đầu tiên từ thí điểm vùng phát thải thấp

Sáng 7/8, Ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội đã tổ chức hội nghị thông tin chuyên đề. Một trong những nội dung được thông tin tại hội nghị là công tác triển khai Đề án "Vùng phát thải thấp trong Vành đai 1, thành phố Hà Nội".

Sau hơn một tháng triển khai thí điểm tại phường Hoàn Kiếm, những kết quả bước đầu đã cho thấy sự đồng bộ trong hạ tầng và sự đồng thuận từ phía người dân.

Đề án Vùng phát thải thấp (Low Emission Zone - LEZ) không đơn thuần là một tổ hợp các giải pháp từ hạ tầng, công nghệ đến chính sách an sinh. Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Minh Tấn - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội nhấn mạnh: "Việc triển khai Đề án được thực hiện theo lộ trình, bảo đảm nguyên tắc hỗ trợ, tạo điều kiện để người dân và doanh nghiệp chuyển đổi trước khi áp dụng các biện pháp hạn chế phương tiện phát thải cao".

Lộ trình này đã được cụ thể hóa bằng các văn bản pháp lý quan trọng như Nghị quyết số 34/NQ-HĐND và Quyết định số 3273/QĐ-UBND. Giai đoạn thí điểm đầu tiên (từ 01/7/2026 đến 31/12/2026) được thực hiện tại phường Hoàn Kiếm. Đây được coi là giai đoạn "bản lề" để người dân làm quen với mô hình tổ chức giao thông mới, đồng thời để Thành phố hoàn thiện hạ tầng giám sát và các chính sách hỗ trợ.

Đồng bộ hạ tầng: Nền tảng cho sự chuyển đổi xanh

Một trong những kết quả nổi bật nhất sau hơn một tháng triển khai là sự chuyển mình mạnh mẽ của hạ tầng giao thông và năng lượng sạch trong khu vực nội đô. Theo báo cáo, tính đến giữa tháng 7/2026, Thành phố đã bố trí 220 điểm trông giữ phương tiện để phục vụ nhu cầu gửi xe của người dân và du khách.

Hệ thống giao thông chia sẻ cũng ghi nhận những con số ấn tượng. Mạng lưới xe đạp, xe đạp điện và xe máy điện công cộng trên toàn Thành phố đã đạt 171 trạm với 1.820 phương tiện. Riêng khu vực thí điểm (phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam) đã có 44 trạm với 456 xe, cơ bản đáp ứng nhu cầu di chuyển chặng ngắn của người dân.

Để giải quyết bài toán kết nối giao thông, Thành phố đã triển khai 10 vị trí bãi đỗ xe trung chuyển theo mô hình "Park and Ride" tại các khu vực trọng điểm như Long Biên - Yên Phụ, Trần Khát Chân, Cầu Giấy.... Mô hình này cho phép người dân gửi phương tiện cá nhân bên ngoài vùng phát thải thấp để tiếp tục di chuyển vào nội đô bằng xe buýt, đường sắt đô thị hoặc xe đạp điện.

Về hạ tầng năng lượng, Hà Nội hiện có hơn 2.300 vị trí trạm sạc với trên 10.200 cổng sạc, đủ khả năng phục vụ khoảng 130.000 xe ô tô điện. Bên cạnh đó, hệ thống 1.650 tủ đổi pin cũng đang được tích cực vận hành và đấu nối điện để sẵn sàng phục vụ nhu cầu chuyển đổi của người dùng xe máy điện.

Giao thông công cộng xanh và các chính sách đột phá

Ông Nguyễn Minh Tấn khẳng định, phát triển giao thông công cộng xanh là giải pháp trọng tâm của đề án. Từ ngày 01/7/2026, 100% tuyến xe buýt hoạt động trong Vùng phát thải thấp đã sử dụng phương tiện xanh, thân thiện với môi trường. Đặc biệt, Thành phố đã thực hiện chính sách miễn tiền vé cho hành khách di chuyển trên 45 tuyến buýt trong phạm vi Vành đai 1. Chính sách này kéo dài đến hết tháng 6/2027 nhằm khuyến khích tối đa người dân từ bỏ thói quen sử dụng xe cá nhân.

Song song với đó, hạ tầng giám sát thông minh cũng được đầu tư mạnh mẽ. Công an Thành phố đã lắp đặt camera ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) tại 11/27 vị trí cửa ngõ khu vực thí điểm để nhận diện biển số tự động và giám sát việc chấp hành quy định. Mọi dữ liệu về phương tiện, trạm sạc, bãi đỗ đều được tích hợp vào nền tảng quản lý tập trung tại Trung tâm điều hành giao thông thông minh.

Về mặt chính sách, HĐND Thành phố đã ban hành hai Nghị quyết quan trọng (số 68 và số 71) quy định về hỗ trợ chuyển đổi phương tiện từ nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng sạch và hạn chế xe cá nhân vào trung tâm. Đây là hành lang pháp lý vững chắc để hỗ trợ người dân, đặc biệt là các hộ nghèo và doanh nghiệp vận tải, trong quá trình chuyển đổi xanh.

Lan tỏa thông điệp từ cơ sở

Thành phố xác định truyền thông là nhiệm vụ "đặc biệt quan trọng" để tạo sự đồng thuận. Tại phường Hoàn Kiếm, công tác tuyên truyền được triển khai "tới từng ngõ, gõ từng nhà". 28 Tổ dân phố đã được tập huấn chuyên sâu để phổ biến chủ trương đến người dân. Hệ thống loa truyền thanh duy trì phát thanh 2 lần/ngày, kết hợp với việc phát hành 1.500 tờ rơi và treo băng rôn tại các tuyến phố vành đai.

Các hình thức truyền thông số cũng được tận dụng triệt để qua Zalo, Fanpage và các cuộc thi trắc nghiệm trực tuyến về Vùng phát thải thấp (LEZ) thu hút sự quan tâm lớn từ cộng đồng. Nhờ vậy, qua hơn một tháng triển khai, dù còn một số bỡ ngỡ ban đầu về khung giờ hạn chế hay điểm gửi xe, nhưng nhìn chung người dân và hộ kinh doanh đều đồng thuận và chủ động điều chỉnh lộ trình.

Để đánh giá tính hiệu quả một cách khoa học, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã lắp đặt 06 thiết bị cảm biến chất lượng không khí tại phường Hoàn Kiếm. Trong thời gian tới, Thành phố sẽ bổ sung thêm 08 thiết bị cảm biến do phía Pháp tài trợ và một xe quan trắc tự động liên tục.

Hệ thống quan trắc này sẽ cung cấp dữ liệu nền và theo dõi diễn biến chất lượng không khí trước, trong và sau khi áp dụng các biện pháp hạn chế phương tiện. Các chỉ tiêu về lưu lượng phương tiện, tốc độ lưu thông và mức độ hài lòng của người dân cũng được tổng hợp định kỳ để làm cơ sở điều chỉnh các giải pháp.

Mặc dù đạt được những kết quả khả quan, nhưng lãnh đạo Thành phố cũng thẳng thắn nhìn nhận tiến độ lắp đặt camera AI và đấu nối điện cho một số tủ đổi pin cần được đẩy nhanh hơn nữa. Hệ thống bãi đỗ trung chuyển và kết nối chặng đầu - chặng cuối vẫn cần được tiếp tục rà soát để phù hợp với thực tế.

Ông Nguyễn Minh Tấn cho biết, trong thời gian tới, Hà Nội sẽ tập trung vào các nhiệm vụ then chốt: hoàn thiện cơ chế hỗ trợ tài chính cho người dân; đẩy nhanh việc kết nối dữ liệu đăng ký, đăng kiểm; nghiên cứu các dòng xe buýt điện cỡ nhỏ phù hợp với đặc thù phố cổ và tăng cường quan trắc thường xuyên để đánh giá định lượng hiệu quả giảm phát thải.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Minh Tấn nhấn mạnh: "Việc xây dựng Vùng phát thải thấp không chỉ nhằm hạn chế phương tiện, mà hướng tới mục tiêu tổng thể là nâng cao chất lượng sống và xây dựng Thủ đô xanh, văn minh, bền vững. Sự tham gia và đồng thuận của người dân là yếu tố đặc biệt quan trọng đối với thành công của Đề án".

Minh Anh