Hà Nội sẽ thí điểm ứng dụng Blockchain trong quản lý hồ sơ đất đai từ năm 2027

Đề án hướng tới đánh giá khả năng ứng dụng công nghệ chuỗi khối trong quản lý hồ sơ đất đai, trước hết đối với thủ tục đăng ký biến động, trên cơ sở khảo sát hiện trạng dữ liệu, hệ thống kỹ thuật và quy trình nghiệp vụ đang được sử dụng tại Hà Nội.

Điểm đáng chú ý là Blockchain chỉ được nghiên cứu như một công cụ hỗ trợ ghi nhận, lưu vết và đối soát trạng thái xử lý hồ sơ, không thay thế cơ sở dữ liệu đất đai, hệ thống nghiệp vụ hiện hành hoặc làm thay đổi thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính.

Ứng dụng Blockchain để tăng khả năng lưu vết, đối soát hồ sơ đất đai

Theo Đề án, quá trình giải quyết thủ tục đăng ký biến động đất đai thường trải qua nhiều công đoạn, từ tiếp nhận, kiểm tra, thẩm định, luân chuyển, xử lý, cập nhật, chỉnh lý đến trả kết quả và lưu trữ.

Do có nhiều cơ quan, đơn vị tham gia, việc xác định chính xác hồ sơ đang ở khâu nào, thời điểm cập nhật trạng thái, đơn vị chịu trách nhiệm xử lý và khả năng đối soát thông tin giữa các hệ thống có ý nghĩa quan trọng đối với hiệu quả quản lý.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy dữ liệu hồ sơ có thể được lưu trữ dưới nhiều dạng thức, tại những vị trí và hệ thống khác nhau. Chất lượng dữ liệu chưa đồng đều; mã định danh, trạng thái xử lý và thời điểm cập nhật có thể chưa thống nhất.

Bên cạnh đó, việc kết nối và chuẩn hóa dữ liệu trao đổi giữa các hệ thống chưa đầy đủ có thể gây khó khăn cho quá trình theo dõi, kiểm tra và đối soát trạng thái hồ sơ.

Trên cơ sở đó, Hà Nội nghiên cứu mô hình thử nghiệm Blockchain sử dụng nền tảng Hyperledger Fabric. Đây là nền tảng chuỗi khối có phân quyền, phù hợp với yêu cầu kiểm soát truy cập và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan, đơn vị.

Theo thiết kế, công nghệ Blockchain được sử dụng để ghi nhận những sự kiện phát sinh trong quá trình xử lý hồ sơ, kèm theo thông tin về trạng thái, mã tham chiếu và dấu thời gian.

Các thông tin đã ghi nhận có thể được sử dụng để kiểm chứng, đối soát, hỗ trợ xác định lịch sử xử lý hồ sơ và hạn chế nguy cơ sửa đổi hoặc xóa bỏ những sự kiện đã được lưu vết.

Đáng chú ý, Đề án không đặt mục tiêu đưa toàn bộ hồ sơ đất đai lên Blockchain. Công nghệ này chỉ ghi nhận lượng dữ liệu tối thiểu cần thiết, như mã hồ sơ, mã sự kiện, trạng thái xử lý, thời điểm, đơn vị hoặc vai trò xử lý, mã tham chiếu và hàm băm.

Những dữ liệu nhạy cảm như thông tin cá nhân, hồ sơ pháp lý gốc, hợp đồng, Giấy chứng nhận, bản đồ địa chính chi tiết và tài liệu quét không được đưa trực tiếp lên Blockchain.

Đồng thời, hệ thống Blockchain không có chức năng quyết định kết quả giải quyết thủ tục hành chính, cấp hoặc chỉnh lý Giấy chứng nhận và không làm thay đổi thẩm quyền của các cơ quan nhà nước.

Các hệ thống hiện hành như ViLIS, cơ sở dữ liệu đất đai, hồ sơ địa chính và Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính tiếp tục giữ vai trò là hệ thống nghiệp vụ và nguồn dữ liệu gốc.

Blockchain chỉ kết nối gián tiếp thông qua lớp trung gian có kiểm soát, không cập nhật ngược vào dữ liệu gốc khi chưa được phê duyệt.

Trong giai đoạn thử nghiệm kiểm chứng mô hình (PoC), thành phố ưu tiên sử dụng dữ liệu mô phỏng hoặc dữ liệu đã ẩn danh. Việc sử dụng dữ liệu thật trong giai đoạn thí điểm có kiểm soát phải được cấp có thẩm quyền cho phép, đồng thời giới hạn rõ phạm vi, mục đích và thời gian sử dụng.

Cách tiếp cận này nhằm kiểm chứng tính khả thi của công nghệ, đồng thời bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu và duy trì sự ổn định của các hệ thống quản lý đất đai hiện hành.

Năm 2027 thí điểm tại một xã, phường, kinh phí dự kiến 8,5 tỷ đồng

Một nội dung quan trọng của Đề án là phạm vi thử nghiệm được giới hạn theo từng giai đoạn, không triển khai đồng loạt ngay từ đầu.

Theo đó, giai đoạn nghiên cứu, khảo sát và đánh giá hiện trạng được thực hiện trên phạm vi toàn thành phố. Giai đoạn thử nghiệm kiểm chứng mô hình triển khai trong môi trường thử nghiệm độc lập.

Đến giai đoạn thí điểm có kiểm soát vào năm 2027, thành phố chỉ lựa chọn một thủ tục đăng ký biến động đất đai tại một xã hoặc phường.

Địa bàn thí điểm chưa được xác định cụ thể mà sẽ lựa chọn sau quá trình khảo sát, đánh giá điều kiện thực tế.

Một trong những tiêu chí lựa chọn là địa bàn có khối lượng giao dịch ở mức trung bình - khá, bảo đảm tính đại diện và có đủ tình huống thực tế để đánh giá.

Thành phố không ưu tiên địa bàn có số lượng giao dịch quá lớn nhằm hạn chế rủi ro vận hành trong lần thí điểm đầu tiên, đồng thời tránh lựa chọn nơi có quá ít giao dịch khiến kết quả thử nghiệm thiếu cơ sở đánh giá.

Về tiến độ, trong quý IV/2026, Hà Nội chuẩn bị kế hoạch triển khai chi tiết, xác định các nhiệm vụ, yêu cầu và điều kiện thực hiện.

Trong nửa đầu năm 2027, thành phố tiến hành khảo sát, đánh giá hiện trạng, phân tích khoảng cách giữa yêu cầu quản lý với điều kiện kỹ thuật hiện có và thiết kế mô hình thử nghiệm.

Quý III/2027, các đơn vị thực hiện xây dựng mô hình PoC, tổ chức kiểm thử và hoàn thiện giải pháp kỹ thuật.

Đến quý IV/2027, thành phố mới triển khai thí điểm có kiểm soát tại địa bàn được lựa chọn, đồng thời tổ chức đánh giá kết quả ngay trong năm.

Kinh phí dự kiến cho các hoạt động năm 2027 khoảng 8,5 tỷ đồng, phục vụ khảo sát, xây dựng mô hình thử nghiệm, kiểm thử và triển khai thí điểm có kiểm soát.

Các nội dung chi bao gồm hạ tầng kỹ thuật, môi trường thử nghiệm, xây dựng nền tảng và thực hiện những nhiệm vụ liên quan đến kiểm thử, an toàn thông tin. Việc phân bổ chi tiết sẽ được xác định trong dự toán theo quy định.

Chỉ xem xét mở rộng khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện

Theo lộ trình dự kiến, năm 2028, Hà Nội sẽ xem xét mở rộng thủ tục đã thí điểm ra 126 xã, phường, đồng thời nghiên cứu khả năng ứng dụng đối với những thủ tục hành chính đất đai khác.

Giai đoạn 2029-2030 hướng tới triển khai các thủ tục hành chính đất đai đủ điều kiện trên phạm vi toàn thành phố.

Tuy nhiên, Đề án xác định rõ đây là lộ trình dự kiến có điều kiện, không đồng nghĩa với việc tự động mở rộng sau khi hoàn thành từng giai đoạn.

Việc chuyển sang bước tiếp theo chỉ được xem xét khi kết quả giai đoạn trước đáp ứng yêu cầu về pháp lý, kỹ thuật, an toàn thông tin, hiệu quả triển khai và được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì tổ chức triển khai Đề án; rà soát quy trình nghiệp vụ, dữ liệu, hạ tầng kỹ thuật và các điều kiện thực hiện.

Sở có trách nhiệm xây dựng yêu cầu kỹ thuật, tổ chức kiểm thử, đào tạo, vận hành thí điểm, giám sát an toàn thông tin và đánh giá kết quả.

Sau giai đoạn thí điểm, Sở tổng hợp, báo cáo UBND thành phố, đề xuất phương án duy trì, điều chỉnh hoặc mở rộng trên cơ sở kết quả thực tế.

Các sở, ngành và đơn vị liên quan phối hợp thực hiện nhiệm vụ theo chức năng, nhất là trong lĩnh vực kiến trúc hệ thống, tiêu chuẩn kỹ thuật, tích hợp, chia sẻ dữ liệu, kinh phí, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu.

UBND xã, phường được lựa chọn thí điểm có trách nhiệm bố trí đầu mối phối hợp khảo sát, đào tạo, vận hành và tiếp nhận phản hồi trong quá trình triển khai.

Với Đề án này, Hà Nội hướng tới kiểm chứng khả năng ứng dụng công nghệ mới nhằm nâng cao tính minh bạch, khả năng theo dõi và đối soát quá trình giải quyết hồ sơ đất đai.

Việc bắt đầu từ một thủ tục, tại một địa bàn, đánh giá kết quả trước khi xem xét mở rộng cho thấy định hướng triển khai thận trọng, lấy hiệu quả thực tế, an toàn dữ liệu và sự ổn định của hệ thống quản lý đất đai làm điều kiện tiên quyết.

Đây cũng là cơ sở để thành phố đánh giá khả năng ứng dụng Blockchain trong cải tiến quy trình quản lý, giải quyết thủ tục hành chính đất đai, gắn với yêu cầu chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Thùy Chi