Hà Nội tổ chức kinh tế đêm gắn với quản lý không gian đô thị

Từ mở rộng dịch vụ ban đêm đến quản trị không gian đô thị

Khi những tuyến phố trung tâm lên đèn, Hà Nội bước vào một nhịp sống khác. Những không gian văn hóa, ẩm thực, nghệ thuật và giải trí dần trở thành điểm hẹn của du khách, mở ra cơ hội gia tăng tiêu dùng, kéo dài thời gian lưu trú và phát triển các ngành dịch vụ. Tuy nhiên, cùng với sức hút kinh tế là những yêu cầu ngày càng cao về tổ chức giao thông, bảo vệ môi trường, kiểm soát tiếng ồn và bảo đảm sinh hoạt của cộng đồng dân cư.

Trong bối cảnh đó, TP. Hà Nội đang chuyển hướng tiếp cận kinh tế đêm từ việc kéo dài thời gian kinh doanh sang tổ chức một hệ sinh thái dịch vụ gắn với quản trị đô thị hiện đại, trong đó không gian hoạt động, hạ tầng kỹ thuật và trách nhiệm quản lý được xác định ngay từ khâu quy hoạch, xây dựng phương án.

Ngày 9/5/2026, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trương Việt Dũng ký Quyết định số 2419/QĐ-UBND phê duyệt Đề án phát triển kinh tế đêm giai đoạn 2026 đến 2030, định hướng đến năm 2045. Đề án xác định việc tổ chức không gian kinh tế đêm phải gắn với kiểm soát môi trường, trật tự đô thị và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Điểm đáng chú ý là định hướng phân chia không gian quản lý thành ba khu vực, gồm vùng hoạt động sôi động, vùng cần bảo đảm yên tĩnh và vùng chuyển tiếp. Cách tiếp cận này nhằm bố trí loại hình dịch vụ phù hợp với đặc điểm từng địa bàn, hạn chế xung đột giữa nhu cầu kinh doanh, trải nghiệm du lịch và sinh hoạt thường ngày.

Theo Đề án, Hà Nội định vị kinh tế đêm bằng khái niệm “đêm trải nghiệm văn hóa sống”, lấy di sản, nghệ thuật truyền thống, ẩm thực và công nghiệp văn hóa làm nền tảng tạo sức cạnh tranh.

Đến năm 2030, TP hướng tới hình thành 6 đến 8 khu kinh tế đêm trọng điểm và 15 đến 20 không gian tuyến phố hoạt động sau 12 giờ đêm, trong đó ít nhất ba khu đạt tiêu chuẩn khu trải nghiệm văn hóa, du lịch đêm cấp khu vực.

Cùng với mở rộng không gian, Hà Nội đặt mục tiêu 80 đến 90% giao dịch tại các khu kinh tế đêm thực hiện bằng phương thức thanh toán không tiền mặt, 100% khu vực trọng điểm được trang bị hệ thống giám sát an ninh và hạ tầng số.

Theo Kế hoạch số 282/KH-UBND ngày 15/7/2026, TP phấn đấu đến năm 2030, kinh tế đêm đóng góp khoảng 5% GRDP, tỷ lệ chi tiêu ban đêm của khách du lịch đạt 25 đến 30% tổng chi tiêu. Định hướng dài hạn đặt mục tiêu kinh tế đêm đóng góp khoảng 7 đến 8% GRDP vào năm 2035 và trên 12% vào năm 2045.

Những mục tiêu này cho thấy kinh tế đêm được đặt trong chiến lược tăng trưởng dài hạn, nhưng khả năng hiện thực hóa phụ thuộc đáng kể vào chất lượng tổ chức không gian và hiệu quả điều hành của chính quyền các cấp.

Để tạo hành lang pháp lý, HĐND TP. Hà Nội ban hành Nghị quyết số 34/2026/NQ-HĐND ngày 15/6/2026, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, cụ thể hóa điểm b khoản 2 Điều 27 Luật Thủ đô năm 2026.

Theo nghị quyết, kinh tế ban đêm được xác định là các hoạt động diễn ra từ 18 giờ hôm trước đến 6 giờ hôm sau. Tuy nhiên, đây là khung thời gian xác định phạm vi chính sách, không đồng nghĩa mọi cơ sở kinh doanh đều được phép hoạt động xuyên đêm.

Việc kéo dài hoạt động đến 6 giờ sáng chỉ được xem xét có chọn lọc tại một số khu vực tách biệt, có hoạt động đặc thù và được cơ quan có thẩm quyền cho phép.

Đặc biệt, việc thành lập khu, tuyến kinh tế đêm phải có trên 50% đại diện cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và hộ gia đình thường trú đồng thuận tham gia. Đối với điểm kinh tế đêm, phải có sự đồng thuận của đại diện các cơ sở và hộ gia đình thường trú liền kề chịu ảnh hưởng.

Biên bản lấy ý kiến cộng đồng là thành phần bắt buộc trong hồ sơ đề nghị công nhận. Đề án phải xác định rõ ranh giới, quy mô, số hộ thường trú, phương án giao thông, bảo vệ môi trường cùng quyền lợi và trách nhiệm của các bên.

Đây là cơ chế quan trọng để người dân tham gia ngay từ giai đoạn chuẩn bị, thay vì chỉ phản ánh khi hoạt động kinh doanh đã phát sinh bất cập.

Về phân cấp quản lý, UBND xã, phường được giao thẩm quyền công nhận, điều chỉnh, mở rộng hoặc chấm dứt hoạt động đối với khu, tuyến, điểm kinh tế đêm thuộc phạm vi quản lý.

Riêng các khu, tuyến nằm trên địa bàn từ hai xã, phường trở lên hoặc gắn với di sản UNESCO, di tích quốc gia đặc biệt, phố cổ, làng cổ và một số không gian văn hóa đặc thù thuộc thẩm quyền UBND TP. Sở Văn hóa và Thể thao thực hiện tiếp nhận, thẩm định, trình UBND TP xem xét quyết định.

Quy trình thẩm định yêu cầu khảo sát thực tế, lấy ý kiến các cơ quan liên quan, đánh giá tác động đến đời sống dân cư, an ninh, trật tự, phòng cháy, chữa cháy, an toàn thực phẩm và môi trường.

Nghị quyết cũng phân loại phản ánh về cháy nổ, tai nạn, an ninh, trật tự vào nhóm khẩn cấp; tiếng ồn kéo dài, rác thải lớn, ùn tắc và xung đột với cư dân thuộc nhóm nghiêm trọng. Thời hạn xử lý phải được công khai, gắn trách nhiệm của chính quyền địa phương và đơn vị vận hành.

Như vậy, quản lý kinh tế đêm được thiết kế xuyên suốt từ công nhận, tổ chức hoạt động đến giám sát và giải quyết những vấn đề phát sinh.

Hoàn thiện cơ chế đặc thù, khai thác giá trị kinh tế từ không gian văn hóa

Từ yêu cầu quản lý thực tiễn, TP. Hà Nội đang tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách nhằm mở rộng dư địa phát triển kinh tế đêm.

Ngày 7/11/2026, tại phiên thảo luận tổ của Quốc hội về dự thảo Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch Việt Nam, Bí thư Thành ủy Trần Đức Thắng đề nghị đánh giá kỹ tính khả thi của các cơ chế đặc thù, tác động đến môi trường, đời sống người dân và sự phù hợp với điều kiện thực tiễn của Hà Nội.

Bí thư Thành ủy Hà Nội nhấn mạnh yêu cầu làm rõ phạm vi, nguyên tắc áp dụng, đối tượng thụ hưởng, đồng thời đánh giá liệu chính sách có tạo điều kiện để doanh nghiệp nhỏ và vừa, cộng đồng dân cư hưởng lợi thực chất hay không.

Đây cũng là vấn đề đặt ra đối với phát triển kinh tế đêm, khi lợi ích tăng trưởng cần được phân bổ hài hòa giữa doanh nghiệp, người lao động và cư dân tại các khu vực tổ chức hoạt động.

Đại biểu Quốc hội Đỗ Đức Hồng Hà, Đoàn Hà Nội, đề nghị rà soát mối quan hệ giữa dự thảo Nghị quyết và Luật Thủ đô năm 2026, đặc biệt là thẩm quyền tự quyết định thí điểm phát triển kinh tế đêm của Hà Nội.

Đại biểu kiến nghị bổ sung nguyên tắc: “Trường hợp có quy định khác nhau giữa Nghị quyết này và Luật Thủ đô về cùng một vấn đề trên địa bàn Thủ đô Hà Nội thì thực hiện theo quy định của Luật Thủ đô”.

Đồng thời, đại biểu đề nghị chỉnh lý khoản 2 Điều 9 nhằm bảo đảm thẩm quyền của Hà Nội theo khoản 1 Điều 9 và điểm b khoản 2 Điều 27 Luật Thủ đô.

Cùng quan điểm cần hoàn thiện hành lang pháp lý, đại biểu Quốc hội Trần Việt Anh, Đoàn Hà Nội, đề nghị làm rõ nội hàm, phạm vi và tiêu chí xác định đối tượng thí điểm kinh tế đêm.

Theo đại biểu, kinh tế đêm bao gồm nhiều loại hình hoạt động khác nhau về thời gian, không gian và phương thức tổ chức. Nếu thiếu quy định cụ thể, việc xác định phạm vi thí điểm và trách nhiệm quản lý nhà nước sẽ gặp khó khăn.

Đại biểu đặc biệt lưu ý những vấn đề liên quan đến an ninh, trật tự, phòng cháy, chữa cháy, quản lý cư trú, người nước ngoài và phòng, chống tệ nạn, yêu cầu phát triển mô hình mới phải đi đôi với kiểm soát rủi ro, tránh tạo khoảng trống quản lý.

Trong khi đó, đại biểu Quốc hội Nguyễn Ngọc Việt, Đoàn Hà Nội, nhấn mạnh yêu cầu tiếp cận kinh tế đêm một cách tổng thể, gắn tổ chức hoạt động với quy hoạch bãi đỗ xe, cải tạo hạ tầng và các điều kiện phục vụ du lịch.

Theo đại biểu, cần có cơ chế đặc thù đủ mạnh, đồng bộ để giải quyết những vấn đề phát sinh, bảo đảm mô hình kinh tế đêm được triển khai hiệu quả, phù hợp với điều kiện từng địa bàn.

Những ý kiến này cho thấy phát triển kinh tế đêm cần sự phối hợp giữa quy hoạch, giao thông, văn hóa, du lịch, thương mại và quản lý dân cư, thay vì chỉ tập trung vào mở rộng hoạt động kinh doanh.

Trên phương diện điều hành, Kế hoạch số 406/KH-UBND ngày 19/10/2026 của UBND TP. Hà Nội đã cụ thể hóa nhiều nhiệm vụ liên quan trực tiếp đến tổ chức không gian du lịch.

Trong tháng 11/2026, Sở Xây dựng được giao rà soát quỹ đất, xác định quy mô, vị trí điểm dừng, đỗ tạm thời, bến bãi tập kết phương tiện vận tải khách du lịch, đặc biệt là xe từ 29 chỗ trở lên.

Các khu vực trọng điểm gồm phố cổ, xung quanh Hoàng thành Thăng Long, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh và Hồ Tây. Phương án bố trí điểm đỗ, đón trả khách tạm thời tại nội đô phải được hoàn thành, trình ban hành trong tháng 11/2026.

Cùng thời gian, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch được giao trình quy định phối hợp liên ngành giải quyết thủ tục tổ chức sự kiện theo cơ chế “Một đầu mối - một thủ tục”.

TP cũng định hướng lựa chọn những khu vực đủ điều kiện để thí điểm mô hình du lịch, giải trí, thương mại hoạt động 24/7; phát triển mới 3 đến 5 tuyến phố đi bộ gắn với ẩm thực, biểu diễn văn hóa theo chủ đề và du lịch đêm.

Những nhiệm vụ này có ý nghĩa thiết thực khi Hà Nội đang sở hữu nhiều sản phẩm trải nghiệm ban đêm như tour Đêm thiêng liêng tại Di tích Nhà tù Hỏa Lò, Giải mã Hoàng thành Thăng Long, Tinh hoa Đạo học tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, cùng các không gian ẩm thực Tống Duy Tân, Tạ Hiện, Chợ đêm Đồng Xuân và Đảo Ngọc - Ngũ Xã.

Sự phát triển của các sản phẩm văn hóa cũng tạo điều kiện kết nối hoạt động kinh tế đêm với những sự kiện thường niên, nghệ thuật biểu diễn, dịch vụ lưu trú, vận chuyển và mua sắm.

Theo Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu, trong những tháng cuối năm 2026, TP đẩy mạnh kích cầu thương mại, du lịch, vận tải, phát triển kinh tế đêm và tổ chức các sự kiện văn hóa, thể thao nhằm gia tăng chi tiêu, kéo dài thời gian lưu trú của du khách.

Nghệ thuật biểu diễn truyền thống được khai thác thành sản phẩm trải nghiệm văn hóa đặc sắc, góp phần đa dạng hóa hoạt động du lịch đêm của Thủ đô. Ảnh: Chinhphu.vn/Minh AnhÔng Phạm Tuấn Long, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP. Hà Nội, cũng nhấn mạnh định hướng ưu tiên phát triển sản phẩm du lịch mang bản sắc từng địa phương, kết nối điểm đến với doanh nghiệp lữ hành, vận chuyển và lưu trú.

Định hướng này càng có ý nghĩa khi năm 2025, Hà Nội đón hơn 33,8 triệu lượt khách du lịch, tổng thu khoảng 134,5 nghìn tỷ đồng, nhưng mức chi tiêu bình quân của khách quốc tế mới đạt khoảng 120 USD/ngày, khách nội địa có lưu trú khoảng 84 USD/ngày.

Đến năm 2030, TP đặt mục tiêu đón 47 đến 50,5 triệu lượt khách, tổng thu từ du lịch đạt 295.000 đến 340.000 tỷ đồng, thời gian lưu trú bình quân của khách quốc tế đạt 3,5 đến 4 ngày.

Để hiện thực hóa những mục tiêu đó, kinh tế đêm cần được phát triển thành chuỗi trải nghiệm có khả năng giữ chân du khách, thúc đẩy tiêu dùng và tạo doanh thu thường xuyên.

Khi mỗi khu vực được tổ chức phù hợp với đặc điểm văn hóa, hạ tầng và đời sống cư dân, kinh tế đêm sẽ có điều kiện phát triển bền vững, đồng thời góp phần xây dựng thương hiệu Hà Nội là điểm đến trải nghiệm văn hóa ban đêm an toàn, văn minh, hiện đại và giàu bản sắc.

Minh Anh