Hỗ trợ nông dân giải quyết khó khăn bằng hành động thực chất

Phát biểu kết luận Hội nghị, Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Đại Thắng ghi nhận, đánh giá cao những ý kiến tâm huyết, trách nhiệm, xuất phát từ thực tiễn sản xuất và đời sống của bà con nông dân; đồng thời cảm ơn Hội Nông dân Thành phố, các sở, ngành, địa phương đã chuẩn bị và tham gia đối thoại với tinh thần cầu thị, trách nhiệm.

Qua các ý kiến tại Hội nghị, đồng chí Vũ Đại Thắng chỉ ra ba nhóm vấn đề lớn cần tập trung giải quyết: Những khó khăn về đất đai, quy hoạch, hạ tầng sản xuất, phòng, chống thiên tai và bảo đảm sinh kế trong quá trình đô thị hóa. Đồng thời yêu cầu đổi mới phương thức sản xuất, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, phát triển kinh tế tập thể và liên kết tiêu thụ nông sản; cùng những vấn đề dài hạn về chuyển đổi nghề nghiệp, phát triển làng nghề, tổ chức lại không gian nông thôn và nâng cao đời sống người nông dân.

Hiện nay, Hà Nội đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao về tăng trưởng kinh tế, phát triển kết cấu hạ tầng, tổ chức lại không gian đô thị và nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân, Chủ tịch UBND Thành phố cho rằng nông nghiệp, nông dân và nông thôn Thủ đô cũng đang đứng trước những thay đổi lớn. Một bộ phận đất nông nghiệp sẽ chuyển sang phục vụ phát triển đô thị, công nghiệp, dịch vụ và các công trình hạ tầng; cơ cấu lao động nông thôn tiếp tục chuyển dịch, nhiều làng quê trở thành một phần của không gian đô thị.

Đây là xu thế tất yếu, song phải được quản lý, tổ chức thực hiện tốt, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu phát triển và quyền lợi chính đáng của người dân.

Định hướng phát triển nông nghiệp trong giai đoạn tới, Hà Nội phải đặt nông nghiệp trong tổng thể phát triển Thủ đô và liên kết Vùng Thủ đô. Với đặc điểm của một đô thị lớn, thành phố không thể phát triển nông nghiệp theo hướng mở rộng diện tích hay chạy theo sản lượng, mà phải chuyển mạnh sang nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp công nghệ cao, sản xuất hàng hóa chất lượng cao, có giá trị kinh tế và hiệu quả sử dụng đất lớn.

Bên cạnh đó, Hà Nội cần phát huy vai trò trung tâm về khoa học công nghệ, giống, chế biến, logistics, thương mại và tiêu thụ nông sản; tăng cường liên kết với các tỉnh trong vùng Thủ đô và vùng Đồng bằng sông Hồng. Hà Nội cũng cần chủ động tổ chức được chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn, ổn định cho người dân Thủ đô, đồng thời tạo thị trường và động lực phát triển cho nông nghiệp của cả vùng.

Đối với quá trình đô thị hóa, đồng chí Vũ Đại Thắng yêu cầu gắn phát triển đô thị với tổ chức lại không gian nông thôn, gìn giữ bản sắc văn hóa và nâng cao chất lượng sống của người dân. Trong quy hoạch và phát triển Hà Nội thời gian tới, cần quan tâm đúng mức đến mô hình "làng trong phố, phố trong làng".

Phát triển đô thị hiện đại không đồng nghĩa với việc xóa đi những giá trị của làng quê truyền thống. Các làng cổ, làng nghề, không gian văn hóa cộng đồng, cảnh quan sinh thái và những giá trị truyền thống cần được bảo tồn, khai thác hợp lý, đồng thời bổ sung hạ tầng, dịch vụ và điều kiện sống văn minh, hiện đại. Các khu vực đô thị mới cũng cần có không gian xanh, không gian sinh thái, hoạt động văn hóa cộng đồng và sự kết nối với những giá trị truyền thống của địa phương.

Chủ tịch UBND Thành phố lưu ý, những yêu cầu này phải được tính toán ngay từ khâu quy hoạch, không chờ đến khi đô thị hình thành mới đặt vấn đề bảo tồn.

Bảo đảm việc làm và thu nhập cho nông dân

Theo Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng, quá trình phát triển không chỉ đặt ra yêu cầu chuyển đổi đất đai, chuyển đổi mô hình sản xuất mà quan trọng hơn là phải tạo việc làm, chuyển đổi nghề nghiệp và nâng cao thu nhập cho người dân. Những vấn đề thiết thực như hộ nông dân sau khi thu hồi đất sẽ làm nghề gì, thu nhập từ đâu, con em được đào tạo và có cơ hội việc làm như thế nào phải được đặt ra ngay trong quá trình xây dựng, triển khai các dự án phát triển. Đây là trách nhiệm của chính quyền các cấp, cơ quan quản lý và các chủ đầu tư có liên quan.

Từ thực tế tại các địa bàn có dự án phát triển đô thị, công nghiệp, hạ tầng, Chủ tịch UBND Thành phố đề nghị các địa phương khi triển khai dự án phải đồng thời xây dựng phương án hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, giải quyết việc làm, ổn định đời sống cho các hộ bị ảnh hưởng. Không thể chỉ quan tâm đến phương án bồi thường, hỗ trợ khi thu hồi đất mà thiếu phương án sinh kế lâu dài cho người dân. Đối với các hộ sản xuất, trang trại phải di dời, cần rà soát nhu cầu, hướng dẫn phương án bố trí địa điểm sản xuất phù hợp quy hoạch, đáp ứng yêu cầu về môi trường và quy định pháp luật.

Chủ tịch Thành phố giao Sở Nội vụ phối hợp với các cơ sở đào tạo, doanh nghiệp, Hội Nông dân và chính quyền địa phương tổ chức đào tạo nghề gắn với nhu cầu tuyển dụng thực tế; đặc biệt quan tâm đến lao động trung niên, lao động lớn tuổi, những người đã gắn bó nhiều năm với sản xuất nông nghiệp.

Ngoài ra, thành phố cần tạo điều kiện để người dân phát triển kinh tế hộ, hợp tác xã, ngành nghề nông thôn, thương mại, du lịch và các hoạt động dịch vụ phù hợp. Khi quy hoạch các khu đô thị, khu công nghiệp, các địa phương cần tính toán không gian phát triển thương mại, dịch vụ, đào tạo nghề và tạo việc làm cho người dân tại chỗ. Đặc biệt, việc phát triển đô thị phải đi đôi với nâng cao chất lượng cuộc sống của cộng đồng dân cư trên địa bàn.

Đối với phát triển nông nghiệp sinh thái, kinh tế tuần hoàn và làng nghề, đồng chí Vũ Đại Thắng yêu cầu nghiên cứu các mô hình chăn nuôi an toàn sinh học, xử lý chất thải, tận dụng phụ phẩm; rà soát quy hoạch, điều kiện phát triển các cơ sở giết mổ, chế biến tập trung, bảo đảm yêu cầu bảo vệ môi trường, phòng, chống dịch bệnh và an toàn thực phẩm.

Với các làng nghề truyền thống, cần quan tâm đồng bộ đến mặt bằng sản xuất, hạ tầng cụm công nghiệp làng nghề, xử lý môi trường, đổi mới công nghệ, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường. Sở Công Thương phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng các địa phương nghiên cứu phát triển các tuyến du lịch làng nghề, không gian giới thiệu sản phẩm và trải nghiệm nghề truyền thống.

Theo Chủ tịch Thành phố Vũ Đại Thắng, Hà Nội có hệ thống làng nghề phong phú, nhiều nghề có lịch sử hàng trăm năm. Đây là lợi thế cần được khai thác hiệu quả hơn để phát triển kinh tế, tạo việc làm và gìn giữ bản sắc văn hóa Thủ đô. Trong quy hoạch nông thôn, cần phân định rõ các vùng sản xuất nông nghiệp tập trung, vùng nông nghiệp sinh thái kết hợp du lịch, khu vực phát triển làng nghề và những địa bàn chuyển tiếp sang đô thị; mỗi khu vực phải có mô hình phát triển phù hợp, không thể áp dụng một cách làm chung cho tất cả.

Thúc đẩy chuyển đổi số, mở rộng thị trường nông sản

Đề cập đến yêu cầu đổi mới phương thức sản xuất, Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Đại Thắng đánh giá nông dân Thủ đô đã quan tâm nhiều hơn đến tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc, ứng dụng công nghệ và phát triển sản phẩm OCOP. Tuy nhiên, những khó khăn về chi phí đầu tư, khả năng tiếp cận công nghệ, thông tin thị trường và liên kết tiêu thụ chưa ổn định vẫn là những vấn đề cần được tháo gỡ.

Chủ tịch UBND Thành phốđ Vũ Đại Thắng đề nghị Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp với các sở, ngành liên quan xây dựng giải pháp hỗ trợ chuyển đổi số thiết thực, phù hợp với quy mô sản xuất của nông dân và hợp tác xã. Các quy trình cần được đơn giản hóa, tăng cường hướng dẫn trực tiếp tại cơ sở, từng bước kết nối, chia sẻ dữ liệu sản xuất và truy xuất nguồn gốc, tránh phát sinh thêm thủ tục cho người dân.

Đối với tiêu thụ nông sản, Sở Công Thương được giao phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường rà soát nhu cầu phát triển hệ thống sơ chế, chế biến, kho lạnh, bảo quản và logistics tại các vùng sản xuất tập trung; đẩy mạnh kết nối với doanh nghiệp phân phối, siêu thị, chợ đầu mối và hệ thống bán lẻ.

Thành phố đồng thời hỗ trợ các hợp tác xã, doanh nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn tham gia cung ứng thực phẩm cho trường học, bệnh viện, khu công nghiệp và các bếp ăn tập thể theo quy định.

Chủ tịch UBND Thành phố lưu ý, phát triển sản xuất phải gắn với thị trường ngay từ đầu, không để tình trạng được mùa nhưng khó tiêu thụ tiếp tục tái diễn. Với các sản phẩm OCOP, sản phẩm làng nghề và những mô hình sáng tạo có tiềm năng xuất khẩu, cần nâng cao chất lượng hoạt động xúc tiến thương mại, hỗ trợ tiêu chuẩn sản phẩm, xây dựng thương hiệu, kết nối đối tác và duy trì thị trường sau các hội chợ, triển lãm.

Về chính sách hỗ trợ nông dân, Chủ tịch UBND Thành phố đề nghị Sở Tài chính phối hợp với Hội Nông dân Thành phố và các cơ quan liên quan rà soát, đánh giá hiệu quả hoạt động của Quỹ Hỗ trợ nông dân; nghiên cứu phương án bổ sung nguồn lực phù hợp với khả năng cân đối ngân sách và quy định hiện hành. Việc hỗ trợ vốn cần ưu tiên các mô hình sản xuất hiệu quả, hợp tác xã, ngành nghề nông thôn, mô hình tạo việc làm và sinh kế bền vững.

Hội Nông dân Thành phố cần tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, hướng mạnh về cơ sở; chủ động tư vấn, hỗ trợ hội viên tiếp cận chính sách, vốn, khoa học công nghệ, đào tạo nghề và thị trường tiêu thụ. Đồng thời, tăng cường phối hợp với các cơ sở nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và tổ chức tín dụng để nâng cao năng lực sản xuất, kinh doanh cho nông dân.

Ngoài ra, Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Đại Thắng đã giao Văn phòng UBND Thành phố phối hợp với Hội Nông dân Thành phố tổng hợp đầy đủ các ý kiến, kiến nghị, tham mưu ban hành thông báo kết luận Hội nghị. Trong đó, phải xác định rõ cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, thời hạn xử lý và trách nhiệm báo cáo kết quả.

Hội Nông dân Thành phố có trách nhiệm theo dõi, giám sát việc thực hiện kết luận; tổng hợp những vấn đề còn vướng mắc, báo cáo UBND Thành phố để chỉ đạo giải quyết. Các địa phương cần tiếp tục duy trì đối thoại, lắng nghe ý kiến của nông dân, chủ động xử lý những vấn đề phát sinh ngay từ cơ sở.

Thành phố Hà Nội sẽ tiếp tục phát triển mạnh về đô thị, công nghiệp, dịch vụ, khoa học công nghệ và kinh tế số; đồng thời phải quan tâm gìn giữ không gian sinh thái, cảnh quan nông thôn, các làng nghề truyền thống và những giá trị văn hóa đặc sắc của vùng đất Thăng Long - Hà Nội.

Thành phố cần tạo điều kiện để người nông dân tiếp tục làm giàu từ nông nghiệp tại những nơi có lợi thế; đồng thời có cơ hội chuyển đổi nghề nghiệp, tham gia các ngành kinh tế mới khi quá trình đô thị hóa diễn ra.

Chủ tịch UBND Thành phố mong muốn Hội Nông dân các cấp, các hợp tác xã, doanh nghiệp và bà con nông dân tiếp tục đồng hành với Thành phố, chủ động đổi mới phương thức sản xuất, nâng cao trình độ, tích cực tham gia phát triển kinh tế nông thôn và xây dựng Thủ đô.

Về phía chính quyền Thành phố, Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Đại Thắng khẳng định sẽ tiếp tục lắng nghe, đồng hành và tập trung giải quyết những vấn đề thuộc trách nhiệm của mình, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho nông dân phát triển sản xuất, kinh doanh, ổn định cuộc sống và nâng cao thu nhập.

Thiện Tâm