Hoàn thiện cơ chế đặc thù, tạo không gian phát triển mới từ Luật Thủ đô 2026

Phát biểu tại phiên khai mạc kỳ họp thứ 4 (kỳ họp chuyên đề) HĐND TP. Hà Nội khóa XVII, nhiệm kỳ 2026-2031, sáng 12/6, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng khẳng định, đây là kỳ họp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm hoàn thiện hệ thống nghị quyết triển khai thi hành Luật Thủ đô trước thời điểm luật có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Những cơ chế, chính sách mới không chỉ giải quyết các vấn đề trước mắt mà còn mở ra không gian phát triển mới, tạo nền tảng cho mô hình quản trị đô thị hiện đại và nâng cao năng lực cạnh tranh của Thủ đô trong dài hạn.

Theo Chủ tịch UBND Thành phố, Hà Nội phải hoàn thành việc cụ thể hóa toàn bộ các cơ chế, chính sách của Luật Thủ đô năm 2026. Đến nay, HĐND Thành phố đã thông qua nhiều nghị quyết quan trọng; tại kỳ họp này sẽ tiếp tục xem xét, thông qua số lượng lớn nghị quyết còn lại.

Nhiều chính sách lần đầu trao quyền mạnh hơn cho Thành phố

Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Đại Thắng cho biết, điểm đột phá đầu tiên của các nghị quyết triển khai Luật Thủ đô là chuyển mạnh từ cơ chế quản lý sang cơ chế kiến tạo phát triển. Nhiều chính sách lần đầu được thiết kế theo hướng trao quyền nhiều hơn cho Thành phố trong tổ chức thực hiện, phân bổ nguồn lực và quyết định các vấn đề phát triển đặc thù của Thủ đô.

Luật Thủ đô năm 2026 cùng các nghị quyết sẽ mở ra hàng loạt cơ chế mang tính chiến lược. Trong đó có các chính sách phát triển đô thị theo mô hình đa tầng, đa lớp, đa trung tâm gắn với định hướng phát triển đô thị theo TOD; quản lý, khai thác hiệu quả đất đai và không gian phát triển, bao gồm cả không gian ngầm.

Nhiều nghị quyết liên quan đến phát triển khu công nghệ cao, khu công nghiệp công nghệ cao sẽ tạo điều kiện triển khai các cơ chế thí điểm trong phát triển kinh tế. Các lĩnh vực xây dựng, giao thông, nhất là giao thông xanh; chuyển đổi năng lượng sạch; khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cũng được xác định là những nội dung trọng tâm.

Đối với lĩnh vực y tế, giáo dục, văn hóa và các vấn đề xã hội, Thành phố xây dựng nhiều cơ chế, chính sách đặc thù nhằm thúc đẩy phát triển hệ thống y tế, giáo dục của Thủ đô, đồng thời bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa ngàn năm Thăng Long - Hà Nội.

Theo Chủ tịch UBND Thành phố, đây đều là những lĩnh vực còn nhiều dư địa tăng trưởng, có khả năng tạo động lực mới và nâng cao năng lực cạnh tranh của Thủ đô trong trung và dài hạn.

Toàn bộ các nghị quyết được xây dựng theo hướng lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, qua đó cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, thu hút nhà đầu tư chiến lược, nâng cao chất lượng dịch vụ công, mở rộng các chính sách an sinh xã hội và tăng khả năng tiếp cận các dịch vụ y tế, giáo dục, giao thông chất lượng cao.

Cùng với đó, Luật Thủ đô năm 2026 cho phép Thành phố xây dựng cơ chế đặc thù về tuyển dụng, sử dụng nhân lực chất lượng cao, đồng thời có các chính sách riêng đối với cán bộ, công chức, viên chức và người lao động hưởng lương từ ngân sách thành phố.

Bảo đảm các cơ chế mới đi vào vận hành ngay từ ngày 1/7

Bên cạnh những cơ hội lớn, Chủ tịch UBND Thành phố cũng thẳng thắn nhìn nhận quá trình xây dựng các nghị quyết triển khai Luật Thủ đô đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Nhiều chính sách hoàn toàn mới, chưa có tiền lệ; nhiều nội dung được Luật Thủ đô giao cho Thành phố quy định lần đầu tiên. Trong quá trình xây dựng, các cơ quan vừa phải nghiên cứu quy định pháp luật hiện hành, tổng kết thực tiễn của Thủ đô, vừa tham khảo kinh nghiệm từ các đô thị lớn trên thế giới.

Các chính sách trình HĐND Thành phố sẽ tiếp tục được hoàn thiện trong quá trình tổ chức thực hiện. Một thách thức khác là yêu cầu cân bằng giữa đổi mới và kiểm soát rủi ro. Nhiều cơ chế đột phá được đề xuất nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cao về tính minh bạch, trách nhiệm giải trình, kiểm soát quyền lực và hiệu quả sử dụng nguồn lực công…

Theo Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Đại Thắng, áp lực tổ chức thực hiện trong thời gian tới là rất lớn khi số lượng nghị quyết được thông qua nhiều, trong khi thời gian từ nay đến ngày Luật Thủ đô năm 2026 có hiệu lực chỉ còn khoảng 2 tuần. Thành phố phải khẩn trương ban hành các văn bản hướng dẫn, tổ chức tập huấn, tuyên truyền và triển khai đồng bộ ở tất cả các cấp.

Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Đại Thắng nhấn mạnh, Thành phố phải bảo đảm các cơ chế mới đi vào vận hành ngay từ ngày 1/7 để tránh khoảng trống pháp lý và không làm gián đoạn quá trình phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, việc triển khai các chính sách về hạ tầng đô thị, giao thông, chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi số, khoa học công nghệ và an sinh xã hội đòi hỏi nguồn lực đầu tư rất lớn trong bối cảnh ngân sách thành phố còn những hạn chế nhất định.

Chủ tịch UBND Thành phố đề nghị HĐND Thành phố tiếp tục ủng hộ chủ trương thể chế hóa đầy đủ các cơ chế mà Luật Thủ đô đã trao quyền với tinh thần đổi mới, đột phá và phát triển; cho phép áp dụng cách tiếp cận "vừa làm, vừa hoàn thiện" đối với những chính sách chưa có tiền lệ; đồng thời tăng cường giám sát, đánh giá để kịp thời điều chỉnh chính sách và quan tâm bố trí nguồn lực thực hiện.

Theo Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Đại Thắng, các nghị quyết trình tại kỳ họp lần này không chỉ là những văn bản quy phạm pháp luật đơn thuần mà còn là những quyết sách tạo dựng mô hình phát triển mới cho Thủ đô trong nhiều năm tới.

UBND Thành phố tin tưởng sẽ tiếp tục nhận được sự đồng thuận, ủng hộ và giám sát chặt chẽ của HĐND Thành phố để các cơ chế, chính sách của Luật Thủ đô nhanh chóng đi vào cuộc sống, trở thành động lực mới cho tăng trưởng, nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân, xây dựng Hà Nội thực sự là Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại và hạnh phúc.

Thùy Linh