Hoàn thiện thể chế đặc thù, tạo động lực phát triển vượt trội cho Thủ đô

Hoàn thiện thể chế đặc thù của Thủ đô

Theo UBND TP. Hà Nội, Thành phố đã có văn bản gửi Bộ Tư pháp để phối về đánh giá kết quả thi hành Luật Thủ đô hiện hành, đồng thời nghiên cứu, lập hồ sơ dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) và sớm thành lập Tổ soạn thảo dự án Luật. Việc chủ động triển khai các nhiệm vụ ngay từ đầu cho thấy sự chuẩn bị nghiêm túc, khoa học, bảo đảm tiến độ và chất lượng xây dựng luật, đáp ứng yêu cầu thực tiễn phát triển của Thủ đô trong giai đoạn mới

Luật Thủ đô (sửa đổi) được xác định không chỉ là sự điều chỉnh, bổ sung đơn thuần, mà hướng tới xây dựng một khuôn khổ pháp lý có tính đột phá, tạo lợi thế cạnh tranh khu vực và quốc tế cho Hà Nội, làm động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh, bền vững, phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng "hai con số" trong những giai đoạn phù hợp, hiện thực hóa Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn dài hạn.

Một trong những nội dung cốt lõi của dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) là tiếp tục khẳng định rõ vị trí, chức năng, nhiệm vụ đặc thù của Thủ đô. Hà Nội được xác định là trung tâm chính trị – hành chính quốc gia; nơi đặt trụ sở của các cơ quan Trung ương của Đảng, Nhà nước, các tổ chức chính trị – xã hội, cơ quan đại diện ngoại giao, tổ chức quốc tế; đồng thời là trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, giáo dục, y tế và giao dịch quốc tế.

Đáng chú ý, dự thảo Luật nhấn mạnh giá trị pháp lý đặc thù của Luật Thủ đô, coi đây là đạo luật cơ bản, được ưu tiên áp dụng trên địa bàn Thủ đô. Theo đó, Hà Nội có thể lựa chọn áp dụng các quy định pháp luật thuận lợi hơn cho phát triển Thủ đô trong trường hợp các luật ban hành sau có quy định khác về cùng một vấn đề; các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Luật Thủ đô có thể khác với văn bản quy phạm pháp luật chung của Trung ương. Đây là bước tiến quan trọng trong tư duy lập pháp, bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với yêu cầu quản lý, phát triển của một đô thị đặc biệt

Luật Thủ đô (sửa đổi) dự kiến tiếp tục đẩy mạnh phân quyền, phân cấp cho chính quyền Thủ đô theo hướng toàn diện, thực chất, gắn với trách nhiệm giải trình. Thành phố được chủ động quyết định về tổ chức bộ máy, biên chế, chính sách tiền lương, thu nhập; cơ chế phát triển, thu hút và sử dụng nguồn nhân lực chất lượng cao.

Một điểm mới có ý nghĩa đột phá là việc giao quyền cho Hà Nội tham gia sâu hơn vào quá trình xây dựng thể chế. Theo đó, Thành phố có thể trình dự án luật, nghị quyết của Quốc hội Việt Nam; ban hành quy định chi tiết để thi hành các luật, nghị quyết của Quốc hội khác với quy định của Chính phủ, bộ, ngành Trung ương; được thí điểm các cơ chế, chính sách khác luật hoặc chưa được pháp luật hiện hành quy định. Điều này mở ra không gian thể chế rộng hơn để Hà Nội thử nghiệm các mô hình phát triển mới, từ đó nhân rộng ra cả nước nếu hiệu quả.

Đổi mới quản trị, phát triển Thủ đô hiện đại, bền vững

Dự thảo Luật đặc biệt chú trọng đổi mới phương thức quản trị Thủ đô theo hướng hiện đại, dựa trên công nghệ số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo. Cơ chế tích hợp, chia sẻ, khai thác dữ liệu được quy định rõ ràng; thủ tục hành chính tiếp tục được cắt giảm, đơn giản hóa, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm trong quản lý đầu tư - kinh doanh và các lĩnh vực phù hợp.

Trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, Hà Nội được trao quyền chủ động ban hành cơ chế, chính sách, mô hình phát triển mới; quyết định áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn quốc tế; xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn riêng phù hợp với điều kiện Thủ đô; ban hành định mức chi ngân sách, định mức kinh tế – kỹ thuật, đơn giá, giá dịch vụ khác hoặc chưa có trong quy định chung của Trung ương.

Cùng với đó, Luật Thủ đô (sửa đổi) tạo hành lang pháp lý để Thành phố chủ động trong lập, quản lý và thực hiện quy hoạch. Quy hoạch tổng thể Thủ đô được xác định có tính chất dẫn dắt, chi phối quy hoạch các tỉnh trong vùng, bảo đảm tính đồng bộ, liên kết phát triển. Các cơ chế phát triển đô thị xanh, thông minh, đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị được cụ thể hóa, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững trong dài hạn

Luật Thủ đô (sửa đổi) dành dung lượng đáng kể cho việc thể chế hóa các mô hình, loại hình kinh tế mới. Thành phố được chủ động xây dựng cơ chế phát triển trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do, kinh tế ban đêm, kinh tế bạc, kinh tế tầm thấp… phù hợp với xu hướng phát triển toàn cầu và lợi thế riêng của Hà Nội.

Đặc biệt, việc phát triển đô thị Hòa Lạc thành đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt về công nghệ, giáo dục - đào tạo được coi là một điểm nhấn quan trọng. Với các cơ chế, chính sách vượt trội về đầu tư, ưu đãi, thử nghiệm công nghệ, giao dịch công nghệ, xuất nhập cảnh, cư trú, sở hữu tài sản…, Hòa Lạc được kỳ vọng trở thành cực tăng trưởng mới, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao trong và ngoài nước, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của Thủ đô và quốc gia.

Một nội dung quan trọng khác của Luật Thủ đô (sửa đổi) là định hình rõ thể chế liên kết phát triển Vùng Thủ đô, vùng Đồng bằng sông Hồng và vùng Trung du, miền núi phía Bắc, với Hà Nội là hạt nhân, trung tâm điều phối. Cơ chế liên kết được thiết kế toàn diện, từ hạ tầng giao thông, hạ tầng kỹ thuật dùng chung (nước sạch, thoát nước, xử lý chất thải, năng lượng), đến liên kết kinh tế, xã hội, bảo vệ môi trường, kiểm soát an toàn thực phẩm.

Quá trình xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) được triển khai đồng bộ với việc xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm và Nghị quyết mới thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TW, bảo đảm sự thống nhất về quan điểm, mục tiêu và giải pháp lớn. Các cơ chế, chính sách trong dự thảo Luật đều hướng tới thể chế hóa các định hướng chiến lược của Trung ương về phân quyền, phát triển dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển đô thị xanh, thông minh, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội.

Gia Huy