Khơi dậy nguồn lực nội sinh từ văn hóa để phát triển Thủ đô

Tham dự buổi làm việc có Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo về phát triển văn hóa Thủ đô Hà Nội; các Phó Trưởng Ban Chỉ đạo, Ủy viên Ban Chỉ đạo và đại diện lãnh đạo một số ban, sở, ngành thành phố.

Từng bước hình thành hệ sinh thái văn hóa - sáng tạo

Báo cáo tại buổi làm việc, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Phạm Tuấn Long, Ủy viên Thường trực Ban Chỉ đạo cho biết, thành phố đang thực hiện 81 chỉ tiêu, nhiệm vụ tại Chương trình hành động số 08-CTr/TU ngày 17/3/2026 của Thành ủy Hà Nội thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, trong đó có 24 chỉ tiêu và 57 nhiệm vụ.

Đến nay, Hà Nội đã hoàn thành 4 chỉ tiêu. Trong đó, thành phố hoàn thành chỉ tiêu giai đoạn về 100% xã, phường có thiết chế văn hóa, thể thao và 3 chỉ tiêu năm 2026 với kết quả cao hơn kế hoạch, gồm tổ chức 7 sự kiện lớn nhằm xây dựng thương hiệu Hà Nội trong lĩnh vực âm nhạc, điện ảnh và lễ hội văn hóa; thành lập 5 trung tâm, khu phát triển công nghiệp văn hóa, thương mại và văn hóa; xây dựng 3 tác phẩm, chương trình nghệ thuật chất lượng cao.

20 chỉ tiêu khác đang được triển khai và dự kiến hoàn thành trong năm 2026. Đối với các chỉ tiêu có kỳ hạn đánh giá đến năm 2030, thành phố đang thực hiện các giải pháp nhằm bảo đảm tiến độ.

Một trong những chuyển biến đáng chú ý là đổi mới tư duy và phương thức phát triển văn hóa. Thay vì tuyên truyền theo đợt, một chiều, Hà Nội hướng tới truyền thông thường xuyên, đa nền tảng, gắn với những sản phẩm cụ thể, quảng bá hình ảnh, thương hiệu Thủ đô và khả năng đo lường hiệu quả.

Thành phố đã duy trì 5 chương trình, chuyên mục định kỳ; sản xuất các phim ngắn giới thiệu, quảng bá di sản; truyền thông trên báo chí, phát thanh, truyền hình và nền tảng số với tổng lượt tiếp cận khoảng 13,5 triệu lượt người; đồng thời xây dựng các dự án, sản phẩm truyền thông dài hạn, hợp tác quảng bá Thủ đô trên kênh truyền hình quốc tế CNN và điện tử hóa Tủ sách "Thăng Long ngàn năm văn hiến".

Cùng với đổi mới phương thức truyền thông, Hà Nội tập trung hoàn thiện thể chế, chính sách theo Luật Thủ đô năm 2026, gắn phát triển văn hóa với Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm. HĐND thành phố đã ban hành 11 nghị quyết về cơ chế, chính sách phát triển văn hóa. UBND thành phố chỉ đạo xây dựng hướng dẫn tổ chức thực hiện, phân công rõ trách nhiệm nhằm sớm đưa chính sách vào thực tiễn.

Một kết quả nổi bật là việc phê duyệt Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long, tạo cơ sở pháp lý để quản lý, bảo vệ và phát huy bền vững giá trị di sản thế giới. Thành phố cũng triển khai lập 7 hồ sơ quy hoạch di tích quốc gia đặc biệt và các di tích khác, tập trung vào khu danh thắng Hương Sơn, chùa Thầy, chùa Tây Phương, Văn Miếu - Quốc Tử Giám và một số di tích tiêu biểu.

Chuyển đổi số đang trở thành một trong những động lực mới cho phát triển văn hóa. Hà Nội đã xây dựng danh mục 30 cơ sở dữ liệu gốc, gồm 26 cơ sở dữ liệu văn hóa, thể thao và 4 cơ sở dữ liệu du lịch; tiếp nhận tài khoản trên nền tảng LakeHouse để tập trung, kết nối và khai thác dữ liệu dùng chung.

Khung kỹ thuật bản đồ văn hóa Hà Nội trên nền tảng WebGIS đã được hoàn thành, cập nhật dữ liệu của 557 công viên, vườn hoa, cây xanh và 3.226 địa chỉ di sản, di tích. Tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, 200 hiện vật đã được số hóa 3D, cùng 3 triển lãm số, 40 mã QR, hệ thống thuyết minh bằng 12 ngôn ngữ và tủ sách trực tuyến gồm 35 đầu sách.

Hệ sinh thái văn hóa - sáng tạo của Thủ đô cũng từng bước được mở rộng. Mạng lưới sáng tạo Hà Nội đã tập hợp 82 không gian sáng tạo, kết nối với 11 trường đại học. Gần 200 sinh viên, giảng viên đã được đưa tới 5 làng nghề để cùng nghệ nhân nghiên cứu, phát triển sản phẩm mới. Các mô hình sáng tạo tại làng nghề Sơn Đồng, Chuyên Mỹ và không gian "Cổng Đoài - Xưởng Đoài" được hình thành, góp phần đưa làng nghề, di sản và không gian công cộng trở thành những không gian sáng tạo và trải nghiệm.

Đưa công nghiệp văn hóa trở thành động lực tăng trưởng

Cùng với bảo tồn và phát huy di sản, Hà Nội xác định phát triển công nghiệp văn hóa, thị trường các dịch vụ văn hóa trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, từng bước định vị thương hiệu Hà Nội - Thành phố Sáng tạo trong khu vực và thế giới.

Trong 7 tháng đầu năm 2026, Hà Nội đón khoảng 21,24 triệu lượt khách du lịch, tổng thu từ khách du lịch đạt khoảng 86,68 nghìn tỷ đồng, tăng 18,2% so với cùng kỳ năm 2025.

Trong định hướng tăng trưởng 2 con số, công nghiệp văn hóa được xác định là một trong những lĩnh vực trọng tâm, trực tiếp tạo sản phẩm, doanh thu, việc làm và thúc đẩy các ngành dịch vụ liên quan.

Thành phố đã hoàn thành Bộ chỉ tiêu thống kê các ngành công nghiệp văn hóa, nhận diện 11 ngành, gồm 7 nhóm với 62 chỉ tiêu cụ thể, qua đó trở thành địa phương đầu tiên xây dựng công cụ nhận diện, thống kê và thí điểm tính toán đầy đủ mức đóng góp của công nghiệp văn hóa vào tổng sản phẩm trên địa bàn.

Mạng lưới trung tâm công nghiệp văn hóa bước đầu được hình thành với 4 trung tâm tại Cửa Nam, Đồng Xuân - Bắc Qua, Hồ Văn; 1 khu phát triển công nghiệp văn hóa, thương mại và văn hóa tại Bát Tràng.

Để tạo nguồn lực lâu dài, thành phố tập trung huy động 3 nhóm nguồn lực gồm ngân sách và đầu tư công; nguồn lực từ tài sản công; nguồn lực xã hội và hợp tác công - tư. Phương án bảo đảm nguồn lực tài chính ổn định, gắn với mục tiêu bố trí tối thiểu 4% tổng chi ngân sách địa phương hằng năm cho văn hóa đã được hoàn thành.

Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn còn những điểm nghẽn cần khắc phục. Phó Chủ tịch UBND thành phố Vũ Thu Hà, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo cho biết, một số khó khăn liên quan đến phương pháp đánh giá, đo lường kết quả; cách tiếp cận nguồn lực xã hội; sự phối hợp liên ngành trong tổ chức các sự kiện lớn.

Để khắc phục tình trạng phân mảnh trong hình thành chuỗi sản phẩm và truyền thông, Phó Chủ tịch UBND thành phố đề xuất chuyển toàn bộ nội dung hình thành sản phẩm truyền thông về Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội làm đầu mối thực hiện, hợp tác với các đơn vị trong và ngoài nước.

Đồng thời, cần xác định nguyên tắc thu hút các sự kiện lớn tầm khu vực và quốc tế đến Thủ đô, trong đó thành phố bảo đảm các điều kiện về an ninh trật tự, cơ sở hạ tầng và thủ tục thông thoáng.

Phó Bí thư Thành ủy Nguyễn Văn Phong đề nghị xác định rõ danh mục dự án, lĩnh vực cần tập trung thu hút nguồn lực xã hội; xây dựng mạng lưới chuyên gia, cơ sở nghiên cứu, trường đại học trong và ngoài nước tham gia tư vấn phát triển văn hóa, kết hợp giữa gìn giữ các giá trị truyền thống và tiếp cận những xu hướng mới của thế giới.

Rõ người, rõ việc, rõ tiến độ và sản phẩm cụ thể

Kết luận buổi làm việc, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng ghi nhận những kết quả Ban Chỉ đạo cùng các sở, ban, ngành đạt được trong thực hiện Chương trình hành động số 08-CTr/TU và triển khai kết luận phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam trên địa bàn Hà Nội.

Bên cạnh những kết quả về hoàn thiện thể chế, chính sách, ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số vào quản lý và trải nghiệm văn hóa, Bí thư Thành ủy yêu cầu thẳng thắn nhìn nhận những tồn tại, hạn chế, đặc biệt là khâu tổ chức thực hiện.

Bí thư Thành ủy thống nhất giao nhiệm vụ truyền thông trong triển khai Chương trình hành động số 08-CTr/TU cho Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội; đồng thời rà soát danh mục dự án kêu gọi đầu tư theo phương án xã hội hóa, với tinh thần về cơ bản những gì tư nhân làm được thì khuyến khích tham gia đầu tư, phát triển.

Đối với nhiệm vụ thời gian tới, Bí thư Thành ủy giao Đảng ủy UBND thành phố chỉ đạo rà soát toàn bộ mục tiêu, nhiệm vụ của Chương trình hành động số 08-CTr/TU. Sau rà soát phải xác định rõ người, rõ việc, rõ tiến độ.

Một yêu cầu quan trọng khác là khơi thông các nguồn lực, tháo gỡ điểm nghẽn trong quá trình triển khai; khai thác tối đa các cơ chế, chính sách đặc thù từ Luật Thủ đô năm 2026 và tập trung xử lý những vướng mắc liên quan đến tài sản công.

Hà Nội cũng cần tiếp tục tổ chức các sự kiện văn hóa có tầm vóc, sức lan tỏa mạnh mẽ, qua đó giáo dục truyền thống yêu nước, bồi đắp tinh thần đoàn kết dân tộc, giữ gìn bản sắc văn hóa, tôn vinh giá trị đạo đức và nét thanh lịch của con người Thủ đô.

Bí thư Thành ủy yêu cầu đẩy mạnh quy hoạch phát triển không gian văn hóa; giao Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với các sở, ngành rà soát quỹ đất, tích hợp không gian trung tâm công nghiệp văn hóa của Thủ đô. Trước ngày 15/9/2026 phải trình Ban Thường vụ Thành ủy phương án quy hoạch Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam.

Cùng với đó, thành phố phải tập trung triển khai các dự án, sản phẩm có tính dẫn dắt, tạo động lực tăng trưởng cho công nghiệp văn hóa; tiếp tục củng cố tổ chức bộ máy và đội ngũ làm công tác văn hóa.

Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo được giao duy trì kiểm đếm tiến độ, kết quả thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ của Chương trình hành động số 08-CTr/TU; công khai những nhiệm vụ đang trong tiến độ giải quyết, đồng thời xem xét trách nhiệm thực thi nhiệm vụ gắn với thi đua, đánh giá cán bộ, nhất là người đứng đầu.

Bí thư Thành ủy Trần Đức Thắng nhấn mạnh, việc triển khai các mục tiêu, nhiệm vụ về phát triển văn hóa phải tạo ra sản phẩm và kết quả cụ thể, ngày càng tốt hơn, để văn hóa thực sự khơi dậy nguồn lực nội sinh, qua đó góp phần phát triển Thủ đô ngày càng mạnh mẽ.

Thúy Vân