Kiến tạo thể chế, mở rộng không gian cho phát triển đô thị

Luật hóa các cơ chế đã được kiểm định trong thực tiễn

Sáng 7/8, thảo luận tại Tổ về dự án Luật Phát triển đô thị, đại biểu Nguyễn Phương Thủy, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội nhấn mạnh, dự án Luật không chỉ bổ sung các cơ chế, chính sách mới mà còn là bước phát triển quan trọng trong tư duy xây dựng thể chế quản trị và phát triển đô thị của đất nước.

Theo đại biểu, dự án Luật được xem là sự tiếp nối và phát triển của Luật Thủ đô năm 2026, thể hiện sự chuyển đổi từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển.

Một bước tiến quan trọng khác là dự án Luật đánh dấu sự chuyển đổi từ việc thực hiện các cơ chế thí điểm theo từng nghị quyết riêng lẻ sang luật hóa những cơ chế đã được kiểm định trong thực tiễn. Qua đó, tạo nền tảng pháp lý ổn định, lâu dài cho quá trình phát triển đô thị.

Đánh giá cao công tác chuẩn bị của Bộ Tư pháp, đại biểu Nguyễn Phương Thủy cho rằng, mặc dù thời gian xây dựng dự thảo rất gấp, phạm vi điều chỉnh rộng, phức tạp và liên quan đến nhiều lĩnh vực quản lý nhà nước, hồ sơ dự án Luật đã được chuẩn bị công phu.

Trong quá trình xây dựng dự thảo, Bộ Tư pháp đã phối hợp chặt chẽ với các địa phương liên quan, làm việc trực tiếp với các bộ, ngành nhằm thống nhất các cơ chế, chính sách đặc thù. Theo đại biểu, quá trình này thể hiện tinh thần cầu thị, lắng nghe, tôn trọng thực tiễn và lấy yêu cầu phát triển làm trung tâm.

Đề cập mối quan hệ giữa Luật Phát triển đô thị và Luật Thủ đô năm 2026, đại biểu Nguyễn Thị Tuyến, Phó Bí thư Đảng ủy Chính phủ đề nghị, đối với những cơ chế mà Luật Thủ đô năm 2026 chưa có nhưng được quy định trong Luật Phát triển đô thị và có tính ưu việt hơn thì cho phép Hà Nội được áp dụng. Theo đại biểu, quy định như vậy cũng phù hợp với nguyên tắc áp dụng pháp luật đã được quy định trong Luật Thủ đô năm 2026.

Tạo cơ chế thu hút nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy đổi mới sáng tạo

Góp ý về các chính sách phát triển giáo dục, đào tạo, đại biểu Hoàng Minh Sơn, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo cho rằng, chính sách cấp học bổng, cơ chế ưu đãi đặc biệt đối với người có năng khiếu, tài năng và thành tích đặc biệt xuất sắc cần được mở rộng tới người học trong các lĩnh vực, ngành trọng điểm của thành phố.

Bên cạnh chính sách đối với người học, đại biểu đề nghị bổ sung chính sách hỗ trợ giảng viên xuất sắc, đặc biệt là giảng viên từ nước ngoài về làm việc tại các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn thành phố.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cũng đề xuất bổ sung cơ chế, chính sách đặc thù đối với các khu đô thị đại học, áp dụng tương tự đối với khu công nghệ cao. Theo đại biểu, đây là vấn đề quan trọng nhằm tạo điều kiện để các cơ sở giáo dục đại học thu hút nguồn lực hợp tác từ doanh nghiệp, cùng thúc đẩy nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển giao tri thức.

Đồng thời, cần làm rõ phạm vi đối tượng trong quy định về thu hút, ưu tiên thu hút, trọng dụng nguồn nhân lực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số bằng các chính sách vượt trội, qua đó bảo đảm chính sách được triển khai đúng đối tượng và phát huy hiệu quả.

Bảo đảm thống nhất trong quản lý không gian tầm thấp, tầm cao

Một vấn đề khác được các đại biểu quan tâm là thẩm quyền đối với quy hoạch không gian tầm thấp, không gian tầm cao.

Đại biểu Lưu Nam Tiến cho rằng, không gian tầm thấp, không gian tầm cao là bộ phận của vùng trời quốc gia, có tác động liên vùng, liên ngành, liên quan trực tiếp đến hoạt động bay quân sự, dân dụng, thế trận phòng không, khu vực cấm bay, hạn chế bay và các khu vực trọng yếu về quốc phòng, an ninh.

Theo đại biểu, việc giao từng địa phương phê duyệt có thể dẫn đến phân mảng trong quản lý vùng trời và tạo tiền lệ áp dụng rộng hơn. Mặc dù việc phải có ý kiến thống nhất của Bộ Quốc phòng là cần thiết, nhưng địa phương vẫn là chủ thể quyết định quy hoạch liên quan trực tiếp đến vùng trời quốc gia.

"Vùng trời quốc gia là một thể thống nhất, không thể bị chia cắt theo địa giới hành chính để mỗi địa phương xây dựng một cơ chế quy hoạch riêng", đại biểu Lưu Nam Tiến nhấn mạnh.

Từ đó, đại biểu đề nghị chỉnh lý dự thảo Luật theo hướng Chính phủ phê duyệt điều chỉnh quy hoạch không gian tầm thấp, không gian tầm cao trên cơ sở thẩm định của Bộ Quốc phòng. HĐND thành phố tham gia ý kiến và quyết định các công trình hạ tầng phục vụ khai thác trên địa bàn, phù hợp với quy hoạch đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

Cách tiếp cận này nhằm vừa tạo điều kiện cho các đô thị chủ động khai thác không gian phát triển, vừa bảo đảm tính thống nhất trong quản lý vùng trời quốc gia và các yêu cầu về quốc phòng, an ninh.

Cải cách thủ tục phải gắn với phương thức quản lý hiện đại

Cũng tại phiên thảo luận tổ sáng 7/8, các đại biểu Quốc hội Đoàn Hà Nội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ.

Góp ý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, đại biểu Nguyễn Thị Lan bày tỏ thống nhất cao với sự cần thiết ban hành Luật.

Theo đại biểu, điểm đổi mới lớn của dự thảo không chỉ nằm ở việc cắt giảm một số thủ tục hành chính hay điều kiện đầu tư kinh doanh mà quan trọng hơn là chuyển đổi phương thức quản lý nhà nước đối với ngành nông nghiệp: Từ tiền kiểm sang hậu kiểm; từ cấp phép sang tăng cường trách nhiệm tự công bố, tự chịu trách nhiệm của tổ chức, cá nhân; từ quản lý theo hồ sơ sang quản lý dựa trên rủi ro, dữ liệu và mức độ tuân thủ.

Đây là hướng đi phù hợp với chủ trương cải cách thủ tục hành chính, phát triển kinh tế tư nhân và thông lệ quốc tế.

Tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Thị Lan lưu ý, nông nghiệp có những đặc thù khác với nhiều lĩnh vực. Đối tượng quản lý chủ yếu là sinh vật sống, chu kỳ sản xuất dài, rủi ro sinh học, dịch bệnh và biến đổi khí hậu lớn; đồng thời lĩnh vực này liên quan trực tiếp đến sinh kế của hàng triệu hộ nông dân và an ninh lương thực quốc gia.

Vì vậy, cải cách thủ tục hành chính không chỉ hướng tới giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp mà còn phải bảo đảm chất lượng vật tư đầu vào, an toàn sinh học, bảo vệ người nông dân và nâng cao năng lực cạnh tranh của nông nghiệp Việt Nam.

Theo đại biểu Nguyễn Thị Lan, hiệu quả của dự án Luật không chỉ được đánh giá qua số lượng thủ tục hành chính được cắt giảm, mà quan trọng hơn là khả năng xây dựng một phương thức quản lý hiện đại, minh bạch và hiệu quả.

Những ý kiến tại phiên thảo luận cho thấy yêu cầu xuyên suốt trong quá trình hoàn thiện các dự án Luật là đổi mới tư duy quản lý, tăng tính chủ động nhưng phải gắn với cơ chế kiểm soát phù hợp; tạo không gian cho phát triển, đồng thời bảo đảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Thùy Chi