Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026: Xây dựng hệ sinh thái sáng tạo đô thị

Thúc đẩy hợp tác liên ngành và quảng bá thương hiệu, góp phần phát triển công nghiệp văn hoá

Năm 2019, với việc Hà Nội chính thức trở thành thành viên của Mạng lưới Thành phố Sáng tạo UNESCO trong lĩnh vực Thiết kế, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội (HFCD) xuất hiện và từng bước thu hút sự tham gia của các tổ chức, cá nhân, nhóm nghệ sĩ trẻ và cả cộng đồng.

Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026 đánh dấu bước chuyển dịch quan trọng, hướng tới việc xây dựng hệ sinh thái sáng tạo đô thị, từng bước phát triển lễ hội thành thương hiệu quốc gia và quốc tế trong lĩnh vực thiết kế sáng tạo.

Lễ hội cũng trở thành điểm đến quan trọng với việc giới thiệu và hình thành không gian để thử nghiệm các mô hình, sản phẩm trong lĩnh vực thiết kế, góp phần phát triển công nghiệp văn hoá; đồng thời phát huy vai trò chủ thể sáng tạo của người dân, cộng đồng dân cư, hộ kinh doanh, và các tổ chức, cá nhân tại địa bản tổ chức Lễ hội trên toàn thành phố.

Mở đầu hành trình năm 2026, chương trình "Tụ hội Sáng tạo" diễn ra ngày 10 - 11/1 tại khu vực hồ Hoàn Kiếm, quy tụ gần 200 đơn vị và cá nhân hoạt động trong nhiều lĩnh vực sáng tạo. Theo đó, chương trình đóng vai trò kết nối, thử nghiệm và nuôi dưỡng các ý tưởng, dự án trước khi giới thiệu tại Lễ hội vào tháng 11.

Với chủ đề lớn "Thăng Long Kẻ Nghệ" gợi mở một cách nhìn về chiều sâu văn hóa của Hà Nội, nơi tài hoa được bồi đắp qua nghìn năm lịch sử, trong những phố nghề, phường nghề, đình thờ tổ nghề và các cộng đồng bền bỉ gìn giữ, trao truyền tri thức.

Trong lịch sử, chữ "Kẻ" gắn với những cộng đồng cư trú, nơi con người sống, làm nghề, truyền nghề và cùng tạo nên bản sắc. Từ Kẻ Chợ đến những vùng nghề ven đô, mỗi không gian đều lưu giữ một phần ký ức về cách người Hà Nội lao động, giao thương và sáng tạo.

Từ bàn tay người thợ, kinh nghiệm của nghệ nhân đến tri thức của nhà nghiên cứu, tư duy của kiến trúc sư, nhà thiết kế và nghệ sĩ đương đại, mạch sáng tạo ấy vẫn tiếp tục vận động qua nhiều thế hệ. Tài hoa Thăng Long hiện diện trong những di sản đã được định danh, và trong năng lực sáng tạo của người Hà Nội ngày nay, trong những thực hành nghề nghiệp âm thầm, nghiêm cẩn và không ngừng đổi mới.

Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 tiếp nối mạch nguồn ấy, mở ra cơ hội để di sản đối thoại với sáng tạo đương đại, để các ngành nghề gặp gỡ, hợp tác và cùng hình thành những giá trị mới. Từ tinh hoa văn hóa, tri thức bản địa đến thiết kế, công nghệ và kinh doanh, những nguồn lực của Hà Nội có thể được kết nối thành tài sản văn hóa, trí tuệ và kinh tế có giá trị lâu dài. "Kết tài hoa, dệt tài sản" là khát vọng đưa sức sáng tạo đã làm nên Hà Nội qua nhiều thế kỷ tiếp tục trở thành động lực phát triển của Thủ đô trong thời đại mới.

Hơn 150 hoạt động tại 5 cụm khu vực lớn

Với di sản đồ sộ của Thăng Long - Hà Nội, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo 2026 hướng đến mục tiêu đánh thức các không gian tiềm năng và gắn kết các làng nghề truyền thống để sáng tạo bằng góc nhìn đương đại, bảo tồn thích ứng Làng - Phố - Thị với 5 cụm hoạt động mang tính tiếp biến: Chuyện nghề trong phố, Đại triển lãm Chợ Đồng Xuân, Quảng trường Sáng tạo (Khu vực Hồ Gươm và phụ cận), Hà Nội Sáng Đèn (Rạp hát và các sân khấu cộng đồng) và Mầm Sáng tạo (Công viên Thống Nhất)

Ở "Chuyện nghề trong phố", Lễ hội sử dụng không gian Đình trong Phố (nơi thờ Tổ nghề của các ngành nghề thủ công phố hàng xưa), bao gồm 13 địa điểm: Đình Nam Hương, Đình Phả Trúc Lâm, Đình Hoa Lộc Thị, Đình Cổ Vũ, Đình Hà Vĩ, Đình Tú Thị, Đình Yên Thái, Đình Xuân Phiến Thị, Đình Hành Tích, Đình Kim Ngân, Đình Vũ Thạch cùng Văn Miếu - Quốc Tử Giám và Hội Quán Phúc Kiến. 

Mỗi điểm đến trưng bày các triển lãm và hoạt động trải nghiệm, kể những câu chuyện về Thăng Long Kẻ Chợ với lịch sử của hoạt động giao thương kết nối các Làng nghề, Phố/Phường nghề và Tổ nghề (nhiều người trong số đó là những Tiến sĩ được lưu danh tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám) đã tạo nên nhịp sống năng động cho Thủ đô. 

Các hoạt động trong chương trình Nghề qua Phố cộng hưởng với không gian di sản kiến trúc Đình trong Phố gợi mở cho các nghệ nhân, các nghệ sĩ đương đại cơ hội đối thoại, kế thừa nét tài hoa, góp phần thúc đẩy kinh tế sáng tạo và gắn kết những không gian di sản bị lãng quên trong lòng đô thị.

Hoạt động giao thương của Phố được tập hợp và mở rộng tại phố Thị - Chợ Đồng Xuân, nổi bật với triển lãm "Chạm Đồng Xuân" gồm 25 tác phẩm nghệ thuật đa giác quan đến từ các nghệ sĩ trong nước và quốc tế, những thực hành nghệ thuật đa dạng, kiến tạo sự giao thoa giữa thẩm mỹ đương đại và văn hóa quốc tế vào không gian chợ truyền thống giữa lòng Hà Nội. Cùng với đó là các hoạt động workshop, lớp học thực hành và triển lãm tại chợ Đồng Xuân và khu vực lân cận.

Có thể nói, Hà Nội hiện sở hữu hệ sinh thái văn hóa vô cùng phong phú và tiềm năng sáng tạo dồi dào với hệ thống nghệ sĩ đương đại đông đảo, đa dạng các hình thức thực hành nghệ thuật; nhiều gallery, không gian nghệ thuật độc lập và các nhóm sáng tạo hoạt động tích cực; mạng lưới nhà sưu tập nghệ thuật trong nước và quốc tế ngày càng mở rộng; và hạ tầng văn hóa, lịch sử và du lịch lớn nhất cả nước. 

Tuy nhiên, Hà Nội còn thiếu một hội chợ nghệ thuật thường niên mang tính chuyên nghiệp, thương mại rõ nét để kết nối hệ sinh thái này. Triển lãm nghệ thuật Art Hanoi 2026 trong khuôn viên Quảng trường Sáng tạo phía Đông Hồ Hoàn Kiếm là bước đi đầu tiên để thúc đẩy thị trường mỹ thuật và khẳng định vị thế Thủ đô Sáng tạo khi Hà Nội sở hữu hệ sinh thái văn hóa phong phú và tiềm năng sáng tạo dồi dào, với hệ thống nghệ sĩ đương đại đông đảo, đa dạng hình thức, không gian nghệ thuật độc lập; mạng lưới nhà sưu tập nghệ thuật trong nước và quốc tế mở rộng; và hạ tầng văn hóa, lịch sử và du lịch lớn nhất cả nước. 

Song song đó, Hà Nội Sáng Đèn là câu chuyện về cách tiếp cận, cảm nhận và thấu hiểu thành phố qua âm thanh, chuyển động nghệ thuật. Trong ngôn ngữ sân khấu, một nhà hát sáng đèn nghĩa là có buổi diễn, nghệ sĩ đang làm việc và khán giả có lý do để đến. Hà Nội Sáng Đèn mở rộng cách hiểu ấy ra mạng lưới không gian của thành phố, ánh sáng từ bất kỳ một địa điểm nào đó báo hiệu một cuộc hẹn với nghệ thuật, với những người đang giữ và tiếp tục phát triển các thực hành văn hóa. 

Chuỗi chương trình mở đầu ngày 13/11 bằng đêm diễn "Thăng Long Kẻ Nghệ" - Khai mạc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 tại Quảng trường phía Đông Hồ Hoàn Kiếm, và xuyên suốt Lễ hội, dự án sẽ đi qua Tháp nước Hàng Đậu, chợ Đồng Xuân, các nhà hát, không gian tiềm năng của thành phố sẽ trở thành không gian nghệ thuật "sáng đèn" lâu dài, góp phần thúc đẩy tinh thần sáng tạo nghệ thuật và mang lại hiệu quả kinh tế cho Thủ Đô.

Mầm Sáng tạo là cụm hoạt động tại công viên Thống Nhất thể hiện sự tiếp biến và giao lưu, hoà nhập mạnh mẽ của dòng chảy sáng tạo của Hà Nội nói riêng và Việt Nam nói chung với thế giới. Không gian mở của công viên là nơi trình bày các tác phẩm, các triển lãm và thực hành, trải nghiệm sáng tạo nghệ thuật. 

Các pavilion Mây và Kén tại Mầm Sáng tạo khơi gợi nguồn cảm hứng và trí tưởng tượng trong một cấu trúc đô thị chồng lớp, đan xen, nhưng được trao những chức năng mới để trưng bày, trải nghiệm và cảm nhận thiên nhiên, kết nối cộng đồng. Mầm Sáng tạo còn tập hợp các lớp thực hành, trải nghiệm sáng tạo đa dạng hình thức và phù hợp với nhiều đối tượng.

Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 diễn ra trong năm kỷ niệm 50 năm Việt Nam tham gia UNESCO, ghi nhận sự mở rộng kết nối giữa Hà Nội với các mạng lưới sáng tạo quốc tế. Sự quan tâm và đồng hành của UNESCO, UN-Habitat, Liên minh châu Âu, các đại sứ quán, viện văn hóa và các quỹ quốc tế cho thấy sức hấp dẫn của đời sống sáng tạo Hà Nội, đồng thời mở ra cơ hội hợp tác thực chất giữa nghệ sĩ trong nước và quốc tế.

Lễ hội từng bước đưa thực hành sáng tạo Hà Nội đến gần hơn với chuẩn mực quốc tế, đồng thời tạo dựng những mối quan hệ hợp tác có khả năng tiếp tục phát triển sau sự kiện. Đây cũng là cơ hội để bản sắc địa phương bước vào đối thoại bình đẳng với thế giới, khẳng định năng lực sáng tạo của Hà Nội trong các mạng lưới văn hóa đương đại.

Minh Thư