Ma túy tàn phá sức khỏe tâm thần: Hệ lụy kéo dài, đe dọa tương lai người trẻ

Nghe theo lời rủ rê của bạn bè, bệnh nhân L đang điều trị loạn thần tại Bệnh viện Tâm thần Mỹ Đức đã bị lệ thuộc vào ma túy đá. Mất ngủ kéo dài, ảo giác, hoang tưởng, căng thẳng và rối loạn tâm lý liên tục xuất hiện, khiến cuộc sống đảo lộn. Bệnh nhân L chia sẻ, mỗi lần sử dụng cảm thấy phê và ảo giác. Khi chơi với bạn bè đông rủ rê đi chơi cùng nhau. Tác hại là giờ đầu vẫn bị hoang mang và mơ tưởng và khi bỏ được rồi bây giờ đã giảm bớt hoang mang và mơ tưởng đi rồi.

Điều trị tại Bệnh viện Tâm thần Hà Nội, bệnh nhân M chia sẻ, tôi đã từng sử dụng cỏ mỹ, đá, hêrôin. Mỗi lần sử dụng phê pha. Cảm giác bay bổng như trên thiên đình, tăng bốc, đầu óc bị chất ma túy dẫn dắt mình, biểu hiện là mình có thể đánh người cũng nên, có thể giúp người cũng nên... Bản thân không còn kiểm soát được suy nghĩ và hành vi của mình. Sau đó, tôi phải vào bệnh viện điều trị vì những rối loạn về tâm thần.

Ma túy từ lâu đã được xác định là tác nhân hủy diệt sức khỏe toàn diện của con người. Bên cạnh sự tàn phá về thể chất, các chất ma túy như: Methamphetamine (ma túy đá), heroin, cocaine, cần sa liều cao, ketamine, MDMA (thuốc lắc)... còn trực tiếp tấn công bộ não, làm thay đổi nhận thức, rối loạn cảm xúc và biến đổi hành vi của người nghiện. Trong đó, loạn thần và trầm cảm là hội chứng nguy hiểm, phức tạp với những di chứng kéo dài dai dẳng nhất.

Không ít người bắt đầu sử dụng ma túy đá chỉ vì tò mò hoặc muốn trải nghiệm cảm giác mới lạ. Khi sử dụng nhiều lần, não bộ dần phụ thuộc vào chất kích thích để tạo cảm giác hưng phấn. Khi ngừng sử dụng, người lệ thuộc có thể xuất hiện mệt mỏi kéo dài, buồn chán hoặc trầm cảm, lo âu, bứt rứt, khó ngủ hoặc ngủ quá nhiều... Một trong những hậu quả nguy hiểm nhất là loạn thần do ma túy đá, thường được gọi là "ngáo đá". Theo đó, người sử dụng có thể xuất hiện ảo giác, hoang tưởng bị theo dõi hoặc truy hại, kích động, mất kiểm soát hành vi và có nguy cơ gây nguy hiểm cho bản thân và người xung quanh.

Theo TS. BS. Nguyễn Văn Tuấn, Trưởng khoa Khoa điều trị lạm dụng chất và các loạn thần thực thể, Bệnh viện Tâm thần Hà Nội, ma túy ảnh hưởng đến các chức năng nói chung của cơ thể và đặc biệt chức năng tâm thần rất nhiều. Trong những năm vừa qua số lượng người nghiện ma túy vào trong khoa điều trị hoặc là sử dụng hoặc là nghiện có rối loạn tâm thần vào khoa điều trị chiếm trên 50% số bệnh nhân điều trị trong khoa. Xu hướng tuổi sử dụng ma túy và tuổi người bệnh thực tế điều trị trong khoa có xu hướng ngày càng trẻ hóa. Đặc biệt, có những đối tượng sử dụng ma túy từ rất sớm thậm trí từ 12 tuổi. Đa số số lượng bệnh nhân trẻ thì sử dụng ma túy mới là ma túy tổng hợp dẫn đến tình trạng mức độ rối loạn ảnh hưởng đến chức năng tâm thần rất nhiều.

TS. BS. Nguyễn Văn Tuấn cũng cho biết, theo nghiên cứu mới nhất của Bệnh viện tâm thần Hà Nội về sử dụng chất gây nghiện nói chung và ma túy nói riêng ở đối tượng thanh thiếu niên vào điều trị nội trú tại khoa chúng tôi: Năm 2025, dưới 35 tuổi tức là thanh niên và thanh thiếu niên chiếm khoảng 21% những người nghiện ma túy và sử dụng ma túy có rối loạn tâm thần vào điều trị tại khoa. Còn đặc biệt có lực lượng mà thanh thiếu niên, thanh niên trẻ dưới 25 tuổi chiếm tỷ lệ tăng rất nhiều với ngày xưa tức là chiếm khoảng 11%. Đây là 1 cái báo động cho thực trạng sử dụng ma túy ngoài cộng đồng, phản ánh dấu hiệu bệnh nhân rối loạn tâm thần do sử dụng ma túy ở giới trẻ.

Còn tại khoa Nam I, Bệnh viện Tâm thần Mỹ Đức, hiện đang điều trị tổng số là 12 bệnh nhân nghiện ma túy tổng hợp, trong đó có 1 bệnh nhân nghiện cần sa, 5 bệnh nhân nghiện các chất gây ảo giác. Các bệnh nhân vào trong trường hợp, tình huống khác nhau có những bệnh nhân vào trong tình trạng kích động, tiếp nhận kích động chúng tôi phải cố định và xử trí tiêm thuốc cho bệnh nhân. Những bệnh nhân rối loạn tâm thần ở đây là những bệnh nhân điều trị nhiều lần, test có thể bệnh nhân không có dương tính với ma túy nữa, tuy nhiên để lại hậu quả sử dụng ma túy kéo dài gây ra hậu quả trên hệ thống thần kinh trung ương, để lại các di chứng sau này, bệnh nhân đều có các rối loạn tâm thần kèm theo.

Từ thực tế điều trị các trường hợp lạm dụng chất và rối loạn tâm thần do ma túy, bác sĩ khuyến cáo, đối với giới trẻ nói chung và gia đình phải nhận thức rõ ma túy là một chất cực kỳ có hại. Con đường bước vào ma túy rất dễ nhưng con đường bước ra khỏi ma túy rất khó và ảnh hưởng đến toàn bộ tương lai, cuộc sống của bệnh nhân, tính mạng bệnh nhân. Vì vậy, người dân, nhất là giới trẻ nên tránh xa ma túy trong mọi tình huống, không thử dù chỉ một lần, các bậc phụ huynh cần quan tâm hơn đến con em mình.

Thiện Tâm