Mô hình điểm học tập cộng đồng-Kết nối tri thức, gìn giữ di sản và phát triển bền vững

Xã Thanh Oai là một trong 03 xã, phường (gồm Thanh Liệt, Thanh Oai, Hoài Đức) được thành phố Hà Nội lựa chọn để xây dựng mô hình Trung tâm Học tập cộng đồng (TTHTCĐ) điểm. Trong mạng lưới giáo dục của Thành phố, mô hình TTHTCĐ là không gian học tập mở, nơi tri thức được kết nối, bản sắc văn hóa được gìn giữ và phong trào học tập suốt đời được lan tỏa mạnh mẽ trong mọi tầng lớp Nhân dân.

Tham dự buổi lễ ra mắt Trung tâm Học tập cộng đồng có các đồng chí lãnh đạo đại diện Trung ương Hội Khuyến học Việt Nam, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, đại diện các Sở ngành của thành phố Hà Nội.

Về phía địa phương, có sự tham dự của lãnh đạo Đảng ủy, UBND xã Thanh Oai, đại diện UBND các xã, phường bạn, cùng sự góp mặt không thể thiếu của các nghệ nhân ưu tú, các hộ sản xuất kinh doanh và đông đảo bà con nhân dân địa phương.

Ngay từ 8h00 sáng, không khí tại Đình làng Chuông đã trở nên trang nghiêm với nghi thức dâng hương, báo công trước các bậc tiền nhân, tiếp nối là những chương trình văn nghệ chào mừng đặc sắc mang đậm âm hưởng quê hương.

Tại buổi lễ, ông Nguyễn Hồng Hải, Phó Chủ tịch UBND xã, Giám đốc Trung tâm Học tập cộng đồng xã Thanh Oai khẳng định, việc ra mắt Trung tâm là bước đi then chốt nhằm hiện thực hóa chủ trương xây dựng xã hội học tập và phát triển nguồn nhân lực ngay từ cơ sở.

Theo ông Nguyễn Hồng Hải, Trung tâm không chỉ bó hẹp trong việc tổ chức các lớp học giáo dục thường xuyên truyền thống. Thay vào đó, đây là một không gian mở, tạo điều kiện bình đẳng cho mọi người dân – không phân biệt lứa tuổi, nghề nghiệp – được tiếp cận tri thức mới, cập nhật tiến bộ khoa học kỹ thuật và nâng cao kỹ năng sống, đặc biệt là kỹ năng thích ứng với thời kỳ chuyển đổi số.

Tính thực tiễn nội dung học tập phải xuất phát từ nhu cầu thực tế của người dân và gắn liền với tiềm năng phát triển của quê hương. Việc chọn chuyên đề về Nón làng Chuông ngay trong ngày ra mắt chính là minh chứng cho định hướng: "học để bảo tồn, học để sáng tạo, học để phát triển và học để làm giàu" từ chính giá trị văn hóa truyền thống.

Báo cáo sơ kết hoạt động của Trung tâm trong nửa đầu năm 2026 cho thấy, bộ máy điều hành của Trung tâm đã được kiện toàn. Kết quả đạt được của mô hình rất đáng khích lệ. Trung tâm đã tổ chức thành công 3 lớp truyền nghề cho 90 học viên, hình thành 2 mô hình bán hàng online và đạt tỷ lệ tuyên truyền về học tập suốt đời tới 100% dân cư.

Tuy nhiên, Ban Giám đốc cũng thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế về chiều sâu nội dung và sự tham gia của lao động trẻ. Do đó, Trung tâm định hướng trong thời gian tới sẽ triển khai nhiệm vụ với các mục tiêu trọng tâm như duy trì ổn định từ 3-5 lớp truyền nghề mỗi năm để giữ lửa di sản; Chuyển đổi số làng nghề với việc đẩy mạnh livestream bán hàng và áp dụng mã QR truy xuất nguồn gốc sản phẩm; phát triển du lịch trải nghiệm với mục tiêu phấn đấu đạt mục tiêu 5.000 lượt khách mỗi năm, đưa Làng Chuông trở thành mô hình "làng nghề học tập".

Chỉ tiêu cụ thể trong năm 2026 là mở từ 5 đến 7 lớp đào tạo cho 200-300 học viên, triển khai ít nhất 2 mô hình kinh tế số và phát triển tối thiểu 1 sản phẩm OCOP, dựa trên sự phối hợp chặt chẽ giữa 5 đầu mối: Chính quyền, Trung tâm học tập, các thôn, các đoàn thể và cộng đồng nghệ nhân.

Trong khuôn khổ buổi lễ, UBND xã đã công bố Quyết định số 331/QĐ-UBND ngày 03/3/2026 về việc tổ chức lại Trung tâm (trụ sở tại số 135 Kim Bài) và ra mắt Ban Giám đốc. Sự kiện này tạo nền tảng pháp lý và nhân sự vững chắc để triển khai các chương trình đào tạo nghề, chuyển đổi số và bảo tồn văn hóa.

Đại diện người dân địa phương, ông Phạm Huy Chiến cho biết, làng Chuông có hơn 300 năm gìn giữ nghề làm nón. Thông qua các lớp tập huấn và hoạt động của trung tâm học tập cộng đồng, người dân đã được tiếp cận kiến thức về phát triển làng nghề, chương trình OCOP, chuyển đổi số, thương mại điện tử, kỹ năng bán hàng trên nền tảng số và phát triển du lịch làng nghề. 

Phát biểu tại buổi lễ, ông Nguyễn Quang Tuấn – Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội cho rằng, sự kiện là một cột mốc quan trọng nhằm hiện thực hóa chủ trương đưa học tập suốt đời gắn liền với phát triển kinh tế địa phương. 

Đánh giá về mô hình tại địa phương, ông Tuấn nhấn mạnh: "Trung tâm học tập cộng đồng chính là thiết chế giáo dục gần dân nhất, là cầu nối giữa tri thức và đời sống. Tại Thanh Oai, Trung tâm được định hướng theo mô hình 'Phát triển kinh tế, văn hóa làng nghề truyền thống'. Tôi rất hoan nghênh cách làm sáng tạo khi Trung tâm hướng dẫn bà con chụp ảnh sản phẩm bằng điện thoại, bán hàng trên Zalo, TikTok hay tạo mã QR. Điều này giúp bà con tăng thêm cơ hội làm giàu chính đáng từ chính di sản của cha ông".

Để Trung tâm thực sự bứt phá, Phó Giám đốc Sở GDĐT đã gợi mở 5 định hướng trọng tâm. Đó là xây dựng mô hình trải nghiệm du lịch ngay tại nhà các nghệ nhân; Phát triển thêm các dòng sản phẩm lưu niệm và trang trí từ nón lá; Đưa sản phẩm OCOP nón Chuông vào các kênh phân phối hiện đại như siêu thị và sân bay; Chuẩn hóa thương hiệu và thông tin qua hệ thống mã QR; Chủ động liên kết chặt chẽ với các đơn vị lữ hành chuyên nghiệp.

Theo ông Nguyễn Quang Tuấn, thành công của Trung tâm sẽ là minh chứng rằng học tập suốt đời không chỉ nâng cao dân trí mà còn trực tiếp tạo ra sinh kế và bảo tồn văn hóa. Đồng thời nhấn mạnh mong muốn lãnh đạo các xã, phường khác trên địa bàn Thành phố có thể học hỏi từ mô hình của Thanh Oai để triển khai hiệu quả tại địa phương mình.

Ngay sau phần Lễ ra mắt Trung tâm Học tập cộng đồng xã Thanh Oai, đã diễn ra chuyên đề điểm "Nón làng Chuông – Từ di sản truyền thống đến giá trị kinh tế hiện đại". Đây là chủ đề sinh hoạt chuyên đề đầu tiên của Trung tâm học tập cộng đồng xã Thanh Oai. Các nghệ nhân cùng các bạn thanh niên trẻ tuổi cùng thảo luận về cách đưa nón lá lên các sàn thương mại điện tử.

Các đại biểu cũng đã tham quan các gian hàng OCOP và mô hình học tập cộng đồng tại Thanh Oai. 

Với sự đồng lòng của chính quyền và nhân dân, Trung tâm Học tập cộng đồng xã Thanh Oai hứa hẹn sẽ trở thành một điểm sáng tiêu biểu trong phong trào học tập suốt đời của Thủ đô, góp phần xây dựng một Thanh Oai giàu bản sắc và hiện đại. Đồng thời, khẳng định sức mạnh của giáo dục trong việc khơi dậy sức sống mới cho những giá trị di sản trường tồn của dân tộc.

Minh Anh