Nâng năng lực thoát nước từ các dự án chống ngập cấp bách

Trước thực trạng biến đổi khí hậu và thời tiết cực đoan gây mưa lớn bất thường, hệ thống thoát nước của Thủ đô Hà Nội từng bộc lộ nhiều hạn chế. Kết quả rà soát cho thấy, diện tích hồ điều hòa mới đạt 18,7% và công suất các công trình đầu mối mới đạt khoảng 20% so với quy hoạch năm 2013.

Nhận diện úng ngập là một trong 5 "điểm nghẽn" lớn, Thành ủy, HĐND và UBND TP. Hà Nội đã tập trung chỉ đạo với quyết tâm chính trị rất cao, triển khai đồng bộ 10 dự án đầu tư xây dựng công trình khẩn cấp nhằm nâng cao năng lực tiêu thoát nước trước mùa mưa năm 2026.

Mục tiêu các dự án khẩn cấp là từng bước hoàn thiện hệ thống thoát nước theo quy hoạch, tăng cường kết nối với hệ thống hiện có, nâng cao năng lực tiêu thoát nước và góp phần giảm số điểm úng ngập, diện ngập, độ sâu ngập và thời gian ngập so với những trận mưa có cường độ tương đương các năm trước đây.

Song song với việc thi công các dự án, Thành phố đã ban hành Kế hoạch bảo đảm thoát nước, chống ứng ngập mùa mưa năm 2026 theo Quyết định số 2280/QĐ-UBND ngày 29/4/2026. Các lực lượng chức năng đã hoàn thành việc duy tu, bảo dưỡng hệ thống, chuyển đổi 21 mương tiêu nông nghiệp sang phục vụ thoát nước đô thị trước ngày 30/4, đồng thời huy động 100% nhân lực và thiết bị ứng trực thường xuyên trên toàn địa bàn.

Nước rút nhanh sau 30 phút, xóa bỏ nhiều điểm ngập kéo dài

Sau hơn 4 tháng triển khai thi công, 10 dự án khẩn cấp giai đoạn I, bao gồm: 5 dự án hồ điều hòa (Phú Đô, Đồng Bông 2, Yên Nghĩa 1, Yên Nghĩa 2, Thụy Phương) và 5 dự án hệ thống (cải tạo hạ lưu Kim Ngưu; cải tạo kênh Thụy Phương nối với sông Tô Lịch ; cải tạo trạm bơm và hệ thống thoát nước giải quyết úng ngập khu vực dọc Đại lộ Thăng Long; xử lý úng ngập khu vực Ngoại Giao Đoàn, Resco Ecohome, Tây Hồ Tây; bổ sung trạm bơm hồ điều tiết mực nước hồ khu vực Tô Lịch) đã cơ bản hoàn thành và đưa vào vận hành phục vụ giải quyết úng ngập trong các trận mưa vừa qua.

Việc đưa vào khai thác các công trình này đã giúp tăng thêm khoảng 4,8 triệu m³ dung tích điều hòa, giải quyết tình trạng thiếu hụt hạ tầng tiêu thoát cho khoảng 120/160 điểm ngập cục bộ tại 35 phường thuộc các lưu vực sông Tô Lịch, Tả Nhuệ, Hữu Nhuệ và Long Biên.

Sở Xây dựng Hà Nội cho biết, qua theo dõi, đánh giá các trận mưa vừa qua, trong đó có khu vực ghi nhận một số khu vực lượng mưa trên 100mm, nhiều điểm ngập đã được kiểm soát tốt hơn, thời gian rút nước giảm, năng lực vận hành của hệ thống được cải thiện rõ hơn.

Ghi nhận khu vực Võ Chí Công, Ressco, Eco Home, Mỹ Đình ngập nhẹ khoảng 15-20cm và nước rút ngay trong khoảng 30 phút khi hết mưa; các điểm úng ngập khu vực Đại lộ Thăng Long, Ngoại Giao Đoàn, Tây Hồ Tây, Ressco, Eco Home, Ciputra, An Khánh khả năng tiêu thoát nước được cải thiện; không phát sinh ngập hoặc chỉ ngập cục bộ trong thời gian ngắn. Trên địa bàn Thành phố không xuất hiện điểm ngập sâu và thời gian ngập kéo dài ảnh hưởng lớn đến giao thông qua các điểm ngập.

So với dữ liệu thống kê của những năm trước đây, thời điểm các trận mưa từ 70 đến 100mm/h thường làm xuất hiện 71 điểm ngập cục bộ, trong đó có khoảng 40 điểm trên các tuyến đường phố chính gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến giao thông thì hiện nay, tình trạng giao thông bị gián đoạn do ngập sâu kéo dài đã được kiểm soát tốt hơn rất nhiều.

Tiếp tục hoàn thiện hạ tầng, nâng cao năng lực chống ngập

Theo Sở Xây dựng Hà Nội, chống úng ngập là nhiệm vụ liên ngành, liên lưu vực, cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Để chủ động ứng phó mưa bão, xử lý úng ngập trong giai đoạn cao điểm mùa mưa bão năm 2026, TP. Hà Nội tập trung triển khai Quyết định số 2280/QĐ-UBND ngày 29/4/2026 về bảo đảm thoát nước mùa mưa trên địa bàn, với các giải pháp cụ thể nhằm phát huy hiệu quả các dự án mới đầu tư kết hợp với hệ thống hiện có, giảm thiểu tình trạng úng ngập.

Theo đó, Thành phố tập trung bảo dưỡng các trạm bơm; nạo vét, duy tu, duy trì hệ thống cống, kênh, mương, sông và hồ điều hòa; bố trí 100% lực lượng ứng trực tại các điểm úng ngập trọng yếu; đồng thời thường xuyên cập nhật kịch bản vận hành, chủ động hạ mực nước đệm của hệ thống trước, trong và sau mỗi trận mưa.

Cùng với đó, các đơn vị tiếp tục hoàn thiện quy trình vận hành các dự án chống úng ngập khẩn cấp; đánh giá hiệu quả sau từng trận mưa để kịp thời điều chỉnh phương án vận hành, phát huy tối đa năng lực tiêu thoát nước của các dự án kết hợp với hệ thống thoát nước hiện trạng.

Thành phố cũng yêu cầu thực hiện nghiêm Chỉ thị số 18-CT/TU ngày 28/6/2026 của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội về tăng cường trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên trong giải quyết 5 "điểm nghẽn" trên địa bàn. Trong đó, Trưởng Ban Chỉ đạo xử lý điểm nghẽn úng ngập của chính quyền địa phương giữ vai trò quan trọng trong việc triển khai các giải pháp xử lý các điểm úng ngập theo phân cấp; đồng thời chỉ đạo các chủ đầu tư dự án thực hiện duy tu, duy trì và khớp nối hệ thống thoát nước, bảo đảm tiêu thoát nước đồng bộ.

Thời gian tới, TP. Hà Nội tiếp tục đẩy nhanh tiến độ 12 dự án thoát nước theo quy hoạch như trạm bơm Phương Trạch, Vĩnh Thanh, Bộ Đầu, Văn Khê, Cự Khối, Yên Thái... và ưu tiên các công trình đầu mối, hồ điều hòa, trạm bơm, kênh dẫn có tác động lớn đến các lưu vực Tả Nhuệ, Hữu Nhuệ, Long Biên, Bắc sông Hồng, Hà Đông và phía Tây Thành phố, trong đó đặc biệt là trục tiêu thoát nước các tuyến sông Nhuệ, sông Cầu Bây, sông Đáy theo hình thức đối tác công tư (PPP).

Đặc biệt, các giải pháp lâu dài sẽ được tích hợp vào Quy hoạch cao độ nền thoát nước Thủ đô tầm nhìn 100 năm, hướng tới triển khai Đề án xử lý úng ngập khu vực nội thành Hà Nội giai đoạn 2026-2030 và từng bước áp dụng mô hình "Thành phố bọt biển" để không chỉ thoát nước mà còn giữ, thấm và tái sử dụng nguồn nước mưa hiệu quả.

Diệu Anh