Nguy cơ mắc bệnh hô hấp do dùng điều hòa sai cách

Thời điểm mùa hè không chỉ là thời điểm gia tăng các bệnh truyền nhiễm mà còn ghi nhận nhiều trường hợp mắc bệnh do thói quen sinh hoạt chưa hợp lý. Nhiều người sau khi đi ngoài trời nắng nóng trở về lập tức bật điều hòa ở mức 16–18 độ C với mong muốn làm mát thật nhanh. Không ít gia đình duy trì nhiệt độ thấp suốt cả ngày, đóng kín cửa và hầu như không lưu thông không khí. Ban đầu chỉ là cảm giác khô họng, hắt hơi hay nghẹt mũi, nhưng nếu kéo dài, tình trạng này có thể tiến triển thành viêm đường hô hấp trên, viêm thanh quản hoặc viêm phế quản, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh lý hô hấp mạn tính.

Các bác sĩ cho biết, điều hòa không phải là nguyên nhân trực tiếp gây bệnh nhưng việc sử dụng sai cách lại tạo điều kiện để virus, vi khuẩn và các yếu tố gây dị ứng dễ dàng tấn công cơ thể.

Theo các chuyên gia, niêm mạc mũi và họng là "lá chắn" đầu tiên chống lại virus và vi khuẩn. Khi điều hòa hoạt động liên tục ở nhiệt độ thấp, không khí trong phòng trở nên lạnh và khô hơn, làm lớp niêm mạc mất độ ẩm tự nhiên, giảm khả năng lọc bụi và tiêu diệt tác nhân gây bệnh. Đó là lý do nhiều người sau khi ngủ trong phòng điều hòa thường xuyên gặp tình trạng khô họng, đau rát cổ, ho, nghẹt mũi hoặc khó thở.

Đối với người mắc hen phế quản, viêm mũi dị ứng hoặc bệnh phổi mạn tính, luồng khí lạnh còn có thể kích thích co thắt phế quản, khiến bệnh tái phát hoặc diễn biến nặng hơn. Bên cạnh đó, nếu điều hòa không được vệ sinh thường xuyên, bụi mịn, nấm mốc, vi khuẩn và các vi sinh vật sẽ tích tụ trong hệ thống lọc khí. Khi máy hoạt động, những tác nhân này phát tán khắp căn phòng và trở thành nguồn gây dị ứng, viêm đường hô hấp, đặc biệt ở người có sức đề kháng yếu.

Ngoài các bệnh lý hô hấp, các chuyên gia cũng cảnh báo nguy cơ sốc nhiệt khi sử dụng điều hòa không đúng cách. Trong những ngày nắng nóng gay gắt, nhiều người có thói quen hạ nhiệt điều hòa xuống mức 16–18 độ C. Tuy nhiên, khi cơ thể vừa ở ngoài trời nắng nóng bước ngay vào môi trường lạnh sâu, các mạch máu sẽ co lại nhanh chóng, huyết áp thay đổi đột ngột, ảnh hưởng đến hệ tim mạch và thần kinh. Người cao tuổi, người bị tăng huyết áp, bệnh tim mạch hoặc có tiền sử đột quỵ là những đối tượng có nguy cơ cao gặp biến chứng.

Đáng lưu ý, trẻ nhỏ là nhóm đối tượng dễ bị ảnh hưởng nhất khi sử dụng điều hòa không đúng cách. Không khí lạnh và khô trong phòng điều hòa có thể khiến da và niêm mạc đường hô hấp của trẻ bị mất nước, làm suy giảm hàng rào bảo vệ tự nhiên của cơ thể. Đây là điều kiện thuận lợi để các tác nhân gây bệnh xâm nhập, làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh lý như: Viêm mũi, viêm họng, viêm thanh quản và viêm đường hô hấp trên. Trường hợp nặng, bệnh có thể tiến triển thành viêm phế quản hoặc viêm phổi, đặc biệt ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có sức đề kháng còn non yếu.

BSCKII Nguyễn Quang Khanh, Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện đa khoa Đông Anh cho biết, vào mùa nắng nóng, khoa tiếp nhận không ít trẻ nhập viện trong tình trạng sốt, ho kéo dài, khò khè, viêm đường hô hấp khi ở trong phòng điều hòa có nhiệt độ quá thấp hoặc sử dụng điều hòa không đúng cách. Mùa hè là thời điểm gia tăng các bệnh truyền nhiễm ở trẻ em, trong đó chủ yếu là nhóm bệnh lây truyền qua đường hô hấp như cúm A, cúm B, RSV, Adenovirus. Ngoài ra còn có các bệnh lây truyền qua đường tiêu hóa, tay chân miệng và sốt xuất huyết.

Để chủ động phòng các bệnh mùa hè, các bác sĩ khuyến cáo bậc phụ huynh cần đưa trẻ đi tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch và đủ liều theo Chương trình Tiêm chủng mở rộng của ngành y tế. Đồng thời bảo đảm chế độ dinh dưỡng hợp lý, cho trẻ uống đủ nước, ngủ đủ giấc, vệ sinh tay thường xuyên, giữ môi trường sống sạch sẽ và hạn chế tiếp xúc với nguồn bệnh. Đặc biệt, phụ huynh cần lưu ý điều chỉnh nhiệt độ phù hợp, không để trẻ nằm ngay trước luồng gió lạnh và tạo sự thông thoáng cho căn phòng để chủ động bảo vệ sức khỏe cho trẻ.

Để vừa đảm bảo sự thoải mái trong mùa hè, vừa bảo vệ sức khỏe, các chuyên gia khuyến cáo, người dân cần sử dụng điều hòa một cách khoa học. Nhiệt độ điều hòa nên duy trì khoảng 26–28 độ C, chênh lệch với nhiệt độ ngoài trời không quá 7–10 độ C. Tránh thay đổi môi trường nóng – lạnh đột ngột; trước khi ra ngoài nên tắt điều hòa vài phút để cơ thể thích nghi; cần uống đủ nước, giữ ẩm niêm mạc đường hô hấp, hạn chế để luồng gió thổi trực tiếp vào người, đặc biệt là khi ngủ.

Bên cạnh đó, cần bổ sung dinh dưỡng hợp lý; duy trì luyện tập thể dục để tăng sức đề kháng; điều hòa cần được vệ sinh, bảo dưỡng định kỳ nhằm loại bỏ bụi bẩn, nấm mốc và vi khuẩn tích tụ trong hệ thống; đối với trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền, cần theo dõi sát các biểu hiện như sốt, ho kéo dài, khó thở, đau họng nhiều hoặc khò khè. Khi xuất hiện các triệu chứng bất thường, không nên tự ý mua thuốc điều trị mà cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.

Thiện Tâm