Nhân rộng mô hình chủ động phòng, chống dịch bệnh truyền nhiễm

Theo đại diện Trạm y tế Phương Khương Đình, sau 1 tháng triển khai mô hình chủ động phòng, chống dịch bệnh truyền nhiễm tại phường, mô được triển khai chuyển từ bị động sang chủ động với mục tiêu chủ động từ cơ sở, phát hiện sớm, xử lý nhanh, huy động cộng đồng và hạn chế dịch bệnh lan rộng. Mạng lưới phòng, chống dịch đã được kiện toàn 5 lực lượng nòng cốt, có nhiệm vụ cụ thể, tạo thành mạng lưới phản ứng nhiều tầng từ cộng đồng đến chuyên môn y tế gồm: Đội xung kích phòng chống sốt xuất huyết và các bệnh truyền nhiễm gây dịch cộng đồng tại 37 tổ dân phố có nhiệm vụ giám sát, phát hiện sớm và phối hợp đáp ứng khi có ca bệnh/ổ dịch, quản lý thông tin dân cư, đối tượng và khu vực nguy cơ, truyền thông trực tiếp, hướng dẫn người dân chủ động phòng bệnh; đội đáp ứng nhanh là các cán bộ y tế điều tra dịch tễ, lấy mẫu, xử lý môi trường, khoanh vùng và đáp ứng 7-1-7…

Bên cạnh đó, phường Khương Đình cũng đã tổ chức tập huấn đồng bộ giúp lực lượng sẵn sàng hành động; tăng cường thông tin đúng và kịp thời về phòng, chống dịch đưa đến người dân thường xuyên, liên tục và theo nhiều hình thức phù hợp với từng nhóm đối tượng. Thông qua đó góp phần thay đổi từ nhận thức thành hành động phòng bệnh tại từng hộ gia đình.

Sau một tháng, mô hình chủ động phòng, chống dịch bệnh truyền nhiễm trên địa bàn phường đã vận hành tương đối trơn tru và bước đầu chứng minh hiệu quả của cách tiếp cận chủ động tại cơ sở. Phường Khương Đình đã giám sát phát hiện 8 ca mắc sốt xuất huyết trên địa bàn phường, trong đó, 7/8 trường hợp do người dân chủ động khai báo với Trạm y tế, đạt 87,5% ca bệnh được phát hiện tại cộng đồng. Thời gian trung bình tính từ ngày mắc đến ngày phát hiện là 4,6 ngày, giảm 2,2 ngày so với giai đoạn trước đó từ 1/1 đến 30/6 (trung bình 6,8 ngày); 1 ổ dịch được ghi nhận và xử lý theo quy định, được khống chế trong 21 ngày từ ca mắc đầu tiên đến khi kết thúc ổ dịch. Đây là kết quả ổ dịch đầu tiên trong năm 2026 trên địa bàn phường được khoanh vùng và xử lý nhanh, gọn, không để lan rộng.

Kết quả thực tế cho thấy mô hình đã hỗ trợ phát hiện sớm và kiểm soát ổ dịch. Khi người dân chủ động thông tin, hệ thống y tế cơ sở có thể nhanh chóng điều tra, khoanh vùng và triển khai các biện pháp xử lý.

Vừa qua, ThS.BS Nguyễn Việt Anh, khoa Phòng, chống bệnh truyền nhiễm, Trung tâm Kiểm soát dịch bệnh (CDC) Hà Nội đã hướng dẫn địa phương thực hiện ứng dụng công nghệ thông tin trong giám sát, thu thập, quản lý, thống kê số liệu dịch bệnh và các hoạt động phòng chống, dịch. Qua đó giúp tăng cường giám sát, phát hiện sớm dịch bệnh truyền nhiễm trong cộng đồng từ phản ánh của người dân; xây dựng, triển khai biểu mẫu, phiếu điều tra trực tuyến để thu thập, quản lý, thống kê số liệu dịch bệnh; xây dựng bản đồ dịch tễ phân bố các dịch bệnh truyền nhiễm... dựa trên nền tảng số.

Toàn bộ dữ liệu về ca bệnh, tình trạng vệ sinh môi trường và thông tin khai báo y tế tự nguyện của người dân thông qua mã QR được cập nhật hằng ngày lên hệ thống tập trung. Đồng thời CDC Hà Nội cũng phân tích, dự báo, cảnh báo và vận hành hệ thống dữ liệu và trạm y tế trực tiếp triển khai các hoạt động phòng bệnh tại cơ sở.

Với những kết quả bước đầu đã đạt được, Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Vũ Cao Cương ghi nhận và đánh giá cao việc triển khai thí điểm mô hình chủ động phòng, chống dịch bệnh truyền nhiễm. Nhất là với việc ứng dụng nền tảng công nghệ số, mạng lưới y tế cơ sở không chỉ nâng cao năng lực giám sát, phát hiện sớm và xử lý kịp thời các nguy cơ dịch bệnh, mà còn góp phần hình thành phương thức phòng, chống dịch chủ động, hiện đại ngay từ cộng đồng.

Mô hình chủ động phòng, chống dịch bệnh truyền nhiễm đã bước cụ thể hóa tinh thần của Nghị quyết số 72-NQ/TW, trong đó chuyển trọng tâm từ "chữa bệnh" sang "phòng bệnh" từ sớm, từ xa. Vì vậy, đề nghị các xã, phường trên địa bàn thành phố nghiên cứu và nhân rộng mô hình chủ động phòng, chống dịch bệnh truyền nhiễm để vận dụng phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương.

Thiện Tâm