Phát hiện sớm bệnh thận mạn tính từ kiểm soát các yếu tố nguy cơ

19/11/2026 1:18 PM

(Chinhphu.vn) - Việc mắc bệnh đái tháo đường và tăng huyết áp không chỉ gây tổn hại đến sức khoẻ bệnh nhân mà còn là nguyên nhân dẫn đến tổn thương thận hay suy thận giai đoạn cuối.

Phát hiện sớm bệnh thận mạn tính từ kiểm soát các yếu tố nguy cơ - Ảnh 1.

Bác sĩ thăm khám cho bệnh nhân. Ảnh: SYT

Theo bác sĩ Nguyễn Đức Thắng, Phó Trưởng khoa Hồi sức cấp cứu, phụ trách Đơn nguyên Thận nhân tạo, Bệnh viện đa khoa Mỹ Đức, bệnh thận mạn thường tiến triển âm thầm, khó nhận biết ở giai đoạn đầu. Nhất là ở người mắc bệnh đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc có yếu tố nguy cơ nên cần kiểm tra định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ để kịp thời phát hiện và kiểm soát bệnh hợp lý.

Bà Bùi Thị Hồng Thanh, sinh năm 1961 bị suy thận đang phải lọc máu tại bệnh viện cho biết, bà bị đái tháo đường từ năm 1994, đến năm 2000 lại phát hiện thêm bệnh tăng huyết áp. Mặc dù vẫn điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ nhưng bệnh kéo dài, chức năng thận ngày càng suy giảm nhưng bà Thanh không nhận biết được rõ ràng. Đến năm 2020, bác sĩ thông báo thận đã bị suy yếu và tình trạng ngày càng nặng, từ tháng 8/2025 đến nay, bệnh nhân đã phải lọc máu định kỳ, mỗi tuần đến bệnh viện lọc máu 3 lần, khiến sinh hoạt và cuộc sống bị ảnh hưởng rất nhiều.

Theo các bác sĩ, bệnh thận mạn có thể gặp ở nhiều đối tượng, nhưng nguy cơ cao hơn ở người mắc đái tháo đường, tăng huyết áp kéo dài hoặc kiểm soát chưa tốt; bệnh tim mạch, suy tim; có tiền sử bệnh thận, sỏi thận hoặc bệnh lý đường tiết niệu; bệnh thận di truyền; sử dụng thuốc kéo dài hoặc sử dụng thuốc không phù hợp có nguy cơ gây tổn thương thận; người cao tuổi hoặc có nhiều bệnh lý phối hợp.

Bác sĩ Nguyễn Đức Thắng khuyến cáo, người bệnh cần đặc biệt lưu ý khi xuất hiện các triệu chứng như: Mệt mỏi, chán ăn, phù, tiểu đêm nhiều lần, nước tiểu có bọt, đục, hoặc lẫn máu; tăng huyết áp… Cách duy nhất để phát hiện bệnh sớm là kiểm tra định kỳ chức năng thận, xét nghiệm nước tiểu, siêu âm định kỳ. Đặc biệt, những người có nguy cơ cao như: Người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, tăng acid uric máu; người cao tuổi, thừa cân, béo phì; người có tiền sử gia đình mắc bệnh thận hoặc xuất hiện các dấu hiệu bất thường như: Phù, thay đổi màu sắc hoặc lượng nước tiểu, tiểu đêm nhiều, mệt mỏi kéo dài.

Bệnh thận mạn cần được điều trị và theo dõi lâu dài. Tái khám đúng lịch giúp bác sĩ đánh giá diễn biến bệnh, phát hiện những thay đổi và điều chỉnh kế hoạch điều trị khi cần thiết. Tùy tình trạng, người bệnh có thể được theo dõi huyết áp, chức năng thận, albumin hoặc protein niệu, điện giải, tình trạng thiếu máu, rối loạn chuyển hóa và các bất thường về khoáng chất – xương. Tần suất tái khám phụ thuộc vào nguyên nhân, giai đoạn bệnh, mức độ albumin niệu, diễn biến chức năng thận và các bệnh lý phối hợp.

Người bệnh lưu ý không tự ý sử dụng thuốc, nhất là các thuốc có nguy cơ ảnh hưởng đến chức năng thận khi dùng không đúng chỉ định hoặc kéo dài. Người dân cũng không nên tự mua và sử dụng các sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thuốc Đông y hoặc thuốc không rõ nguồn gốc; không tự ý ngừng hoặc thay đổi liều thuốc, bởi chức năng thận có thể ảnh hưởng đến việc lựa chọn và hiệu chỉnh liều của nhiều loại thuốc. 

Đồng thời, người bệnh cần có chế độ dinh dưỡng và lối sống hợp lý, cần được điều chỉnh theo chức năng thận và bệnh lý đi kèm. Tùy từng trường hợp, người bệnh có thể được hướng dẫn kiểm soát lượng muối, protein, kali, phospho và nước trong khẩu phần. Duy trì cân nặng hợp lý, vận động phù hợp, không hút thuốc và hạn chế rượu bia góp phần kiểm soát các yếu tố nguy cơ tim mạch và hỗ trợ bảo vệ chức năng thận.

Với người khỏe mạnh, nên duy trì khám sức khỏe tổng quát định kỳ ít nhất mỗi năm một lần. Với những người đã mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, tăng acid uric máu hoặc các bệnh lý có nguy cơ gây tổn thương thận, cần được bác sĩ đánh giá và tầm soát chức năng thận định kỳ, tần suất tùy thuộc tình trạng bệnh và nguy cơ của từng người. Kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết, acid uric và các yếu tố nguy cơ chuyển hóa là một trong những giải pháp quan trọng để bảo vệ chức năng thận, hạn chế bệnh tiến triển.

Thiện Tâm

Top