Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm: Đột phá bằng hạ tầng khung, không gian số và triết lý 'Đa tầng, đa lớp'

Hạ tầng– "Xương sống" của đô thị hiện đại

Trong lịch sử phát triển đô thị, quy hoạch thường đi trước một bước, nhưng thực tế triển khai lại thường xuyên gặp vấn đề lớn là hạ tầng không đuổi kịp không gian ở. Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm đã thay đổi hoàn toàn triết lý đó.

Theo ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh, điểm đột phá quan trọng nhất của bản quy hoạch 100 năm chính là việc xác định hạ tầng dẫn dắt quy hoạch. Đây là nội dung chiến lược được thực hiện dưới sự chỉ đạo sát sao của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm. Thành phố sẽ không phát triển dàn hàng ngang mà tập trung kiện toàn toàn bộ hệ thống hạ tầng khung, trong đó trọng tâm là bổ sung các tuyến đường sắt đô thị, hoàn thành các tuyến đường hướng tâm và đường vành đai.

Hệ thống hạ tầng này không chỉ giải quyết vấn đề giao thông mà còn là tiền đề để triển khai quan niệm "đa tầng, đa lớp" trong tổ chức không gian đô thị. Hà Nội sẽ được phát triển theo chiều sâu, tận dụng tối đa không gian để tối ưu hóa nguồn lực đất đai và tăng cường khả năng kết nối.

Một trong những điểm mới nhất trong bản quy hoạch tổng thể 100 năm chính là khái niệm kinh tế tầm thấp. Giám đốc Sở Quy hoạch – Kiến trúc cho biết, trong khi các đô thị truyền thống thường chỉ chú trọng đến mặt đất và không gian ngầm, lần này Thành phố đã xác định một không gian kiểm soát từ 1.000m trở xuống để phục vụ các hoạt động kinh tế mới. Đây sẽ là dư địa màu mỡ cho sự xuất hiện của taxi bay, hệ thống truyền thông, viễn thông và các thiết bị bay không người lái (UAV). Việc quy hoạch rõ ràng không gian này sẽ giúp Hà Nội sớm tiếp cận với những xu hướng vận tải và dịch vụ tiên tiến nhất của thế giới, đóng góp trực tiếp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô.

Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội cho biết thêm, Hà Nội vẫn kiên định với mục tiêu giữ gìn bản sắc và môi trường sống xanh. Bản quy hoạch 100 năm hướng tới việc phát triển không gian đô thị theo hướng "rừng trong phố, phố trong rừng", song hành với tổ chức không gian "làng trong thành phố, thành phố trong làng". 

Đây là một triết lý nhân văn, nhằm bảo đảm sự phát triển của đô thị kỷ nguyên mới không làm mất đi vẻ đẹp của nông thôn và ngược lại. Sự hài hòa này sẽ giúp Hà Nội trở thành một đô thị đáng sống, nơi con người có thể tìm thấy sự cân bằng giữa nhịp sống hiện đại và không gian thiên nhiên tĩnh lặng.

"Cởi trói" bằng Luật Thủ đô để giải quyết bài toán "Quy hoạch trên giấy"

Trả lời câu hỏi quan tâm của phóng viên về nỗi lo thường trực của dư luận là "quy hoạch treo", hoặc quy hoạch đẹp nhưng chỉ nằm trên bản vẽ, ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh cho hay, để giải quyết dứt điểm tình trạng này, Hà Nội đã vận dụng tối đa các cơ chế đặc thù từ Luật Thủ đô và các Nghị quyết của HĐND thành phố.

Ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh khẳng định, thành phố Hà Nội đã có đủ công cụ pháp lý để thực hiện các bước đi "thần tốc". Cụ thể, thay vì mất 2-3 năm nghiên cứu như trước, Thành phố sẽ triển khai ngay trong tháng 9/2026 để cụ thể hóa 5 đồ án quy hoạch hạ tầng kỹ thuật. Các hệ thống quy hoạch phân khu, khu chức năng cũng sẽ được triển khai ngay trong năm 2026 với thời gian tiết giảm khoảng 30% đến 50% so với quy định hiện hành.

Đặc biệt, dựa trên Điều 10 và Điều 11 của Luật Thủ đô, kết hợp với Nghị quyết 63 của HĐND Thành phố, Hà Nội cho phép triển khai song song đồng thời tất cả các cấp độ quy hoạch. Nếu quy hoạch chi tiết bảo đảm đáp ứng định hướng cấp trên, Thành phố có thể phê duyệt trước và cập nhật ngược lại vào quy hoạch chung, quy hoạch phân khu sau đó. Cách làm này giúp khơi thông các dòng vốn đầu tư, không để xảy ra tình trạng đứt gãy hay chờ đợi thủ tục hành chính kéo dài.

Gắn liền với cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, Hà Nội xác định việc quản lý quy hoạch phải song hành với chuyển đổi số. Ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh nhấn mạnh, việc đưa kinh tế số vào là một hàm lượng rất lớn trong quy hoạch tới đây.

Kinh tế số không chỉ là một mục tiêu phát triển mà còn là công cụ quản lý. Thành phố Hà Nội sẽ quản lý quy hoạch bằng không gian số, cho phép các cơ quan chức năng có cái nhìn xuyên suốt trên cơ sở thời gian thực. "Điều này bảo đảm khi quy hoạch được thực hiện, Thành phố sẽ có đầy đủ công cụ giám sát ngay từ giai đoạn đầu, tránh tối đa việc "bóp méo" hay thay đổi quy hoạch một cách tùy tiện trong tương lai. Đây chính là nỗ lực cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW về chuyển đổi số vào lĩnh vực cốt lõi là quản trị đô thị", ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh cho biết.

Dự án đa mục tiêu và lời giải cho "điểm nóng" tái định cư

Theo Giám đốc Sở Quy hoạch – Kiến trúc Hà Nội, trọng tâm chiến lược của Hà Nội trong thời gian tới là tập trung vào các khu đô thị đa mục tiêu. Đây là những dự án được thiết kế đa chức năng, đáp ứng yêu cầu của nhiều tầng lớp cư dân và tầng lớp xã hội khác nhau.

Bên cạnh các khu nhà ở thương mại, các dự án này sẽ tích hợp chặt chẽ hệ thống nhà ở xã hội và một đối tượng mới là nhà ở cho thuê theo tinh thần Luật Nhà ở và chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Những khu đô thị này sẽ nằm trong cấu trúc tái cấu trúc đô thị, kết hợp giữa việc cải tạo chỉnh trang quy hoạch phân khu và cải tạo các khu chung cư cũ đang xuống cấp.

Về vấn đề tái định cư vốn là một bài toán khó trong giải phóng mặt bằng, Giám đốc Sở Quy hoạch – Kiến trúc Hà Nội cho biết, Thành phố đã có cách tiếp cận mới. Thành phố sẽ xác định và chuẩn bị các khu vực tái định cư trước khi triển khai cải tạo chỉnh trang đô thị. Hiện nay, Thành phố đang nghiên cứu đồng thời nhiều khu vực dựa trên đề xuất của chính quyền 126 đơn vị hành chính. Việc xây dựng các khu tái định cư với cảnh quan và hạ tầng đồng bộ sẽ giúp người dân yên tâm, nhìn thấy được lợi ích thiết thực từ dự án, từ đó tránh được những xung đột không đáng có.

Theo ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh, Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm không chỉ bó hẹp trong địa giới hành chính của Hà Nội mà đặt Thủ đô trong mối quan hệ hữu cơ với các tỉnh lân cận. Thành phố xác định sẽ giải quyết các điểm nghẽn đô thị thông qua việc tăng cường liên kết vùng. Hệ thống đường sắt đô thị và mạng lưới đường bộ cao tốc sẽ là "khung xương" vững chắc để kết nối Hà Nội với các tỉnh xung quanh, tạo ra một không gian phát triển kinh tế thống nhất và bền vững.

Ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh khẳng định: "Mọi sự chuẩn bị về quy hoạch và cơ chế hiện nay đều hướng tới một mục tiêu duy nhất là biến các bản vẽ thành hiện thực thực địa, đưa Thủ đô bứt phá trong kỷ nguyên mới".

Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng về cả tầm nhìn lẫn công cụ thực thi, Hà Nội đang tự tin bước vào hành trình 100 năm tới với một vị thế mới, hiện đại, văn minh và đậm đà bản sắc.

Minh Anh

Minh Anh