Quyết liệt ngăn chặn hàng giả trên không gian mạng

Hàng giả 'ẩn mình' trên không gian mạng

Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, người bán có thể tiếp cận hàng nghìn khách hàng thông qua mạng xã hội, các sàn thương mại điện tử hay những phiên livestream kéo dài nhiều giờ. Cùng với sự bùng nổ của kinh tế số, phương thức kinh doanh này đã góp phần thúc đẩy lưu thông hàng hóa, mở rộng thị trường cho doanh nghiệp.

Tuy nhiên, đây cũng đang trở thành "mảnh đất" màu mỡ để các đối tượng kinh doanh hàng giả, hàng nhái, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ lợi dụng. Khác với phương thức buôn bán truyền thống, các đối tượng trên không gian mạng có thể dễ dàng lập nhiều tài khoản, thay đổi tên gian hàng, xóa dấu vết giao dịch hoặc sử dụng địa chỉ giao nhận trung gian nhằm che giấu hành vi vi phạm.

Không ít trường hợp còn thuê người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội quảng bá sản phẩm, sử dụng hình ảnh được chỉnh sửa hoặc công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo lòng tin đối với người mua.

Đáng lo ngại, các mặt hàng bị làm giả ngày càng đa dạng, từ mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, dược phẩm, quần áo, túi xách, đồng hồ đến thiết bị điện tử và hàng tiêu dùng thiết yếu. Trong khi đó, người tiêu dùng rất khó kiểm chứng chất lượng sản phẩm khi giao dịch hoàn toàn qua môi trường trực tuyến.

Là trung tâm kinh tế, thương mại lớn của cả nước, TP. Hà Nội cũng là địa bàn có lượng giao dịch thương mại điện tử thuộc nhóm cao nhất. Điều này đồng nghĩa với việc áp lực kiểm soát hàng giả trên không gian mạng ngày càng lớn, đòi hỏi lực lượng chức năng phải thay đổi phương thức quản lý để theo kịp diễn biến thực tế.

Theo thống kê của Ban Chỉ đạo 389 TP. Hà Nội, trong 6 tháng đầu năm 2026, các lực lượng chức năng đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 9.922 vụ vi phạm, tăng 16,16% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó có 1.611 vụ liên quan đến hàng lậu, hàng cấm; 1.610 vụ hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và 6.701 vụ gian lận thương mại cùng các hành vi vi phạm khác.

Đáng chú ý, nhiều vụ việc được phát hiện thông qua hoạt động giám sát trên môi trường thương mại điện tử trước khi tiến hành kiểm tra thực địa.

Những con số này cho thấy công tác đấu tranh với hàng giả không còn tập trung chủ yếu tại các chợ truyền thống hay cửa hàng kinh doanh trực tiếp mà đang dịch chuyển mạnh sang không gian số.

Chuyển mạnh sang kiểm soát hoạt động kinh doanh trên không gian mạng

Trước diễn biến ngày càng phức tạp của hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trên môi trường số, TP. Hà Nội đang từng bước đổi mới phương thức quản lý theo hướng tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, đẩy mạnh phối hợp giữa các lực lượng chức năng và nâng cao hiệu quả giám sát hoạt động kinh doanh trên các nền tảng trực tuyến.

Theo Kế hoạch công tác năm 2026 của Ban Chỉ đạo 389 TP. Hà Nội, các lực lượng Quản lý thị trường, Công an, Hải quan, Thuế và chính quyền địa phương tập trung kiểm tra, kiểm soát hoạt động kinh doanh trên các sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và các nền tảng số; chú trọng các mặt hàng có nguy cơ cao như dược phẩm, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, sữa, hàng tiêu dùng, thời trang và thiết bị điện tử.

Cùng với việc tăng cường thanh tra, kiểm tra theo chuyên đề, các lực lượng chức năng đẩy mạnh chia sẻ thông tin, phối hợp phát hiện, xử lý các hành vi kinh doanh hàng giả, hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc và hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên không gian mạng.

Đồng thời, tăng cường phối hợp với các sàn thương mại điện tử và doanh nghiệp sở hữu nhãn hiệu để rà soát, kịp thời gỡ bỏ các sản phẩm vi phạm, góp phần bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tạo lập môi trường kinh doanh lành mạnh.

Bên cạnh sự vào cuộc của các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người tiêu dùng được xác định là những chủ thể quan trọng trong công tác phòng, chống hàng giả. Các doanh nghiệp cần chủ động áp dụng các giải pháp truy xuất nguồn gốc, tem điện tử, mã QR và tăng cường bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ; đồng thời phối hợp với lực lượng chức năng trong phát hiện, xử lý các hành vi xâm phạm thương hiệu.

Đối với người tiêu dùng, việc lựa chọn mua hàng tại các địa chỉ uy tín, kiểm tra thông tin về nguồn gốc, xuất xứ và phản ánh kịp thời các dấu hiệu vi phạm sẽ góp phần hạn chế đầu ra của hàng giả, hàng kém chất lượng...

Thời gian tới, Hà Nội sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp theo chỉ đạo của Chính phủ và Ban Chỉ đạo 389 quốc gia; tăng cường thanh tra, kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý; nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các lực lượng chức năng và phát huy vai trò giám sát của doanh nghiệp, người dân.

Cuộc chiến chống hàng giả trên không gian mạng sẽ còn nhiều thách thức khi công nghệ không ngừng phát triển và các đối tượng vi phạm liên tục thay đổi phương thức hoạt động.

Tuy nhiên, với việc hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý và nâng cao trách nhiệm của các chủ thể tham gia thị trường, TP. Hà Nội đang từng bước xây dựng môi trường thương mại điện tử minh bạch, an toàn, góp phần bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, tạo dựng niềm tin cho doanh nghiệp và thúc đẩy kinh tế số phát triển bền vững.

Diệu Anh