Sắc xuân trên chợ hoa Hàng Lược: ‘Hơi thở’ Tết giữa lòng Hà Nội

Nơi mùa xuân ghé đến sớm nhất

Từ giữa tháng Chạp, sắc xuân luôn sớm về với phố cổ Hà thành, khi tuyến phố Hàng Lược, vốn buôn bán sầm uất quanh năm, trở thành chợ hoa xuân. Đào, quất, các loại hoa, cây cảnh từ dinh đào, từ những vùng trồng hoa ven đô được chuyển về, rồi từ đây, sắc xuân lại lan toả đi khắp các phố phường. Hà Nội có hàng trăm chợ hoa đủ loại.

Đón xuân Bính Ngọ 2026, Thành phố tổ chức tới 149 chợ hoa, ở khắp các nẻo đường từ nội đô đến ngoại thành. Lớn nhất, đông đúc nhất và nhiều loại hoa đẹp nhất vẫn là khu chợ hoa Quảng An-khu chợ nằm lọt thỏm giữa vùng đất của dinh đào Nhật Tân và làng quất cảnh trứ danh Tứ Liên. Đấy là chưa kể những hàng rong đem hoa xuân đến mọi ngõ ngách.

Người dân có thể mua một cành đào, một chậu quất ở bất kỳ đâu. Nhưng giữa rất nhiều lựa chọn ấy, chợ hoa Hàng Lược vẫn giữ cho mình một vị trí đặc biệt, không phải vì quy mô mà vì chiều sâu văn hóa và ký ức đô thị mà phiên chợ này mang theo. Mỗi năm chợ hoa Hàng Lược lại một thêm "nhuận sắc". Đó là bởi chợ hoa Hàng Lược được ví như mảnh ký ức trăm năm của người Hà Nội.

Ra đời cách đây khoảng một thế kỷ, chợ hoa Hàng Lược ban đầu phục vụ nhu cầu mua sắm Tết của cư dân phố cổ, nơi được xem là không gian hội tụ tinh hoa văn hóa Thăng Long-Kẻ Chợ. Qua nhiều biến thiên lịch sử, phiên chợ chỉ họp một lần mỗi năm ấy vẫn tồn tại như một nếp sinh hoạt bền bỉ.

Nhiều người dân phố cổ gắn bó với chợ hoa từ thuở ấu thơ. Khi còn nhỏ, theo cha mẹ đi chợ; khi trưởng thành, lại dắt con, dẫn cháu đi chơi chợ hoa. Thời gian dài dặc khiến đi chợ, chơi chợ hoa Hàng Lược trở thành một nếp sinh hoạt với cư dân phố cổ.

Dọc tuyến phố từ phố Hàng Lược, kéo dài đến đoạn giao cắt với phố Hàng Mã, sắc hồng của đào phai, sắc vàng của quất, cúc hòa cùng màu xanh non của lá tạo nên một không gian xuân rất riêng, không quá choáng ngợp nhưng đủ làm lòng người xốn xang.

Bà Nguyễn Thị Lý, người đã hơn 50 năm sống ở phố Phan Đình Phùng chia sẻ: "Tôi có thể mua hoa ở bất cứ đâu, nhưng năm nào cũng phải ra Hàng Lược một lần. Đi để ngắm hoa, để nhìn người, để thấy Tết đã thực sự đến rồi".

Anh Trần Văn Hùng, người bán đào đến từ Nhật Tân cho biết: "Chợ Hàng Lược không phải nơi bán được nhiều nhất, nhưng là nơi đặc biệt nhất. Người mua ở đây rất tinh, họ chọn đào không chỉ vì đẹp mà còn vì cái thế, cái hồn của cành".

Nhiều người Hà Nội thích chơi đào phai nên đào phai chiếm một số lượng đáng kể so với đào bích. Những cành đào phai kích cỡ không quá lớn, phù hợp với không gian của các gia đình trong phố cổ được bày bán phổ biến và là lựa chọn ưa thích của nhiều người.

Bên cạnh đào và quất, những năm gần đây, thú chơi thủy tiên, mai trắng, các loại hoa truyền thống cũng dần quay trở lại. Những bát thủy tiên được gọt tỉa công phu, đặt ngay ngắn trên sạp hàng, thu hút sự chú ý của nhiều người yêu nét Tết cổ truyền.

Giữ "hồn" chợ xưa giữa nhịp sống hiện đại

Không chỉ có hoa, chợ Hàng Lược còn nổi tiếng với các gian hàng đồ cổ, đồ xưa. Những chiếc lọ lộc bình, câu đối, bộ bàn ghế, tượng trang trí phục vụ đời sống tâm linh và không gian Tết được bày dọc phố. Năm Bính Ngọ, hình tượng ngựa xuất hiện với nhiều dáng vẻ, chất liệu khác nhau: Đồng, gốm, đá, gỗ... tạo thêm điểm nhấn cho chợ hoa xuân.

Giữa không gian ấy, hình ảnh một cô bé 16 tuổi say sưa giới thiệu đồ cổ cho khách khiến nhiều người chú ý. Em Trần Lê Ngân Trang, tranh thủ ngày nghỉ ra phụ gia đình bán hàng cho hay: "Nhà bà nội con ở phố Hàng Mã, gia đình có truyền thống kinh doanh các loại đồ cổ, đồ xưa. Hiện bố mẹ con kinh doanh đồ xưa ở chợ đồ xưa Vạn Phúc. Con mới được biết mỗi món đồ cổ, đồ cũ đều có những câu chuyện nên con rất thích tìm hiểu. Dù chưa có nhiều kiến thức, nhưng hôm nay con ra phiên chợ giúp đỡ gia đình. Con rất vui khi được giới thiệu những nét văn hoá trong thú chơi này đến với mọi người", Ngân Trang chia sẻ.

Sự hiện diện của những món đồ xưa càng khiến không gian chợ hoa thêm cổ kính, hòa quyện với kiến trúc phố cổ, tạo nên một bức tranh Tết đậm chất Hà Nội. Cụ Nguyễn Văn Thắng (phường Hoàn Kiếm), người đã gắn bó với khu chợ đồ cổ hơn 30 năm tâm sự: "Bán đồ cổ ở đây không chỉ để kiếm sống. Mỗi năm ra phiên chợ xuân, tôi được gặp lại và giao lưu với các bạn hàng, gặp người quen, bạn bè. Điều đó rất có ý nghĩa khi năm cũ sắp qua đi, năm mới đang đến gần".

Những năm gần đây, chợ hoa Hàng Lược còn trở thành điểm hẹn của giới trẻ. Các bạn trẻ trong trang phục áo dài, áo tấc, áo ngũ thân dập dìu chụp ảnh, ghi lại khoảnh khắc Tết. Con phố cổ trầm mặc bỗng trở thành "phim trường" mùa xuân, nơi truyền thống và hiện đại giao thoa.

Không gian chợ năm nay được mở rộng, kết nối với phố Hàng Mã và kéo dài sang khu vực Phùng Hưng. Trong đó, khu vực phố Phùng Hưng là nơi dành cho kinh doanh đồ mỹ nghệ và các mặt hàng ẩm thực. Ở đây, khách hàng có thể tìm thấy những gian trưng bày giới thiệu về gốm Bát Tràng, sơn mài Hạ Thái... hay mua những món đồ xinh xắn được sáng tạo trên nền truyền thống bởi các bạn trẻ. Không gian phố bích hoạ Phùng Hưng trở nên sinh động hơn với những trò chơi dân gian. Năm Bính Ngọ nên Ban Tổ chức bố trí một bàn cá ngựa cỡ lớn, thu hút rất nhiều bạn trẻ, em nhỏ đến thử sức.

Chợ hoa Hàng Lược họp đến tận chiều 30 Tết. Giữa đô thị đang đổi thay từng ngày, phiên chợ xuân trăm năm ấy vẫn giữ được "hồn cốt" của mình, chậm rãi, trầm lắng nhưng không tĩnh lặng. Chị Bùi Thu Hương (phố Khâm Thiên) bày tỏ: "Đi chợ hoa Hàng Lược luôn mang lại cảm xúc rất đặc biệt. Đây là nét văn hóa phố cổ cần được giữ gìn. Tôi mong việc tổ chức chợ ngày càng văn minh, nhưng vẫn giữ được cái hồn xưa".

Với nhiều người Hà Nội, chợ hoa Hàng Lược không chỉ là nơi mua sắm Tết. Đó là một phần ký ức, một thói quen, một cách để cảm nhận rằng năm cũ đang khép lại và mùa xuân mới đang thật sự đến gần.

Thùy Linh