Siết chặt kiểm tra, ngặn chặn hàng lậu, hàng giả

Thủ đoạn ngày càng tinh vi trên môi trường số

Theo báo cáo tại Hội nghị sơ kết công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026 của Ban Chỉ đạo (BCĐ) 389 TP. Hà Nội, hoạt động buôn bán, vận chuyển hàng lậu, hàng cấm, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ; sản xuất, kinh doanh hàng giả; xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và các hành vi gian lận thương mại vẫn tập trung tại nhiều tuyến, địa bàn và lĩnh vực trọng điểm.

Đáng chú ý, trên địa bàn nội địa, tình trạng buôn bán, vận chuyển trái phép hàng cấm, hàng nhập lậu, hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng vi phạm sở hữu trí tuệ, hàng quá hạn sử dụng và không rõ nguồn gốc xuất xứ vẫn diễn biến phức tạp. Các mặt hàng vi phạm chủ yếu là pháo nổ, thuốc lá, thuốc lá điện tử, thực phẩm, hóa mỹ phẩm, quần áo, giày dép, đồ điện, điện tử và đồ gia dụng.

Trong khi đó, thương mại điện tử tiếp tục trở thành lĩnh vực tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Các đối tượng lợi dụng các sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và hoạt động livestream để quảng cáo, tiêu thụ hàng lậu, hàng giả, hàng cấm, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và hàng không rõ nguồn gốc với nhiều chủng loại khác nhau, gây khó khăn cho công tác kiểm tra, kiểm soát.

Theo BCĐ 389 TP. Hà Nội, từ đầu năm đến nay, các lực lượng chức năng đã kiểm tra, phát hiện và xử lý 9.922 vụ buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, thu nộp ngân sách Nhà nước hơn 1.628 tỷ đồng.

Mặc dù công tác đấu tranh đạt nhiều kết quả, tình hình vi phạm vẫn diễn biến phức tạp. Các đối tượng liên tục thay đổi phương thức, thủ đoạn, lợi dụng những kẽ hở trong chính sách, pháp luật để vận chuyển, tập kết và tiêu thụ hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc.

Theo đánh giá của BCĐ 389 TP. Hà Nội, các đối tượng thường lợi dụng khu vực giáp ranh, vùng ven, kho bãi, bến xe, khu công nghiệp, cụm công nghiệp và các khu đô thị mới để tập kết, trung chuyển hàng hóa nhằm né tránh sự kiểm tra của lực lượng chức năng.

Đối với môi trường thương mại điện tử, công tác kiểm tra gặp nhiều khó khăn khi các đối tượng sử dụng tài khoản ảo, số điện thoại không chính chủ, thường xuyên thay đổi địa điểm giao hàng, khai thác các nền tảng xuyên biên giới hoặc livestream để bán hàng. Nhiều chứng cứ điện tử có thể bị xóa hoặc thay đổi trong thời gian rất ngắn.

Bên cạnh đó, hàng giả ngày càng được sản xuất tinh vi, có hình thức và chất lượng gần giống hàng thật, gây khó khăn cho việc phát hiện, xử lý và khiến người tiêu dùng dễ bị đánh lừa. Tâm lý chuộng hàng mang thương hiệu nổi tiếng nhưng giá rẻ của một bộ phận người dân cũng vô tình tiếp tay cho hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ tồn tại trên thị trường.

Thông tin về những thủ đoạn mới của các đối tượng buôn lậu, Đội phó Hải quan Cửa khẩu sân bay quốc tế Nội Bài Phùng Quang Minh cho biết các đối tượng lợi dụng chính sách cho phép nhập khẩu hàng làm mẫu không kinh doanh để đưa hàng lậu vào nội địa. Khi bị phát hiện, nhiều trường hợp tiếp tục lợi dụng chính sách từ chối nhận hàng nhằm trốn tránh trách nhiệm pháp lý.

Theo Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội Trịnh Quang Đức, hàng lậu từ các tỉnh biên giới phía Bắc thường được tập kết tại các địa phương lân cận Hà Nội trước khi xé lẻ đưa vào tiêu thụ trên địa bàn thành phố và các tỉnh, thành phố khác. Các đường dây buôn lậu sử dụng xe vận tải hợp đồng, xe khách liên tỉnh, dịch vụ logistics để vận chuyển hàng hóa; đồng thời thay đổi phương thức liên lạc, sử dụng các nhóm kín trên mạng xã hội để điều hành hoạt động nhằm đối phó với cơ quan chức năng.

Tập trung kiểm tra địa bàn, mặt hàng trọng điểm

Những tháng cuối năm là thời điểm nhu cầu tiêu dùng tăng cao, nguy cơ buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả sẽ tiếp tục gia tăng, đòi hỏi các lực lượng chức năng phải chủ động triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Phó Chủ tịch UBND xã An Khánh Nguyễn Duy Giang cho rằng, cần tăng cường phối hợp giữa các lực lượng trong quá trình kiểm tra nhằm kịp thời phát hiện, triệt phá các đường dây, ổ nhóm buôn lậu, hàng giả quy mô lớn, đồng thời bảo đảm hoạt động kiểm tra không chồng chéo, không gây ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp và hộ kinh doanh.

Thời gian tới, Ban Chỉ đạo 389 TP. Hà Nội sẽ tiếp tục triển khai nghiêm các chỉ đạo của Chính phủ và Ban chỉ đạo 389 quốc gia; nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các lực lượng chức năng; chủ động dự báo tình hình, tăng cường kiểm tra tại các địa bàn, lĩnh vực trọng điểm, nhất là an toàn thực phẩm và thương mại điện tử.

Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu phục vụ công tác phát hiện, xử lý vi phạm; nâng cao hiệu quả tuyên truyền, gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả thực hiện nhiệm vụ và kiên quyết xử lý nghiêm các trường hợp bao che, tiếp tay cho buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

Để ngăn chặn hiệu quả buôn lậu và hàng giả trong những tháng cuối năm, Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội Võ Nguyên Phong yêu cầu các lực lượng chức năng tập trung kiểm tra các kho tàng, bến bãi, địa bàn trọng điểm như chợ Đồng Xuân, chợ Ninh Hiệp, các bến xe, sân bay; tăng cường quản lý địa bàn, nắm chắc thông tin về tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh để xây dựng kế hoạch kiểm tra, phát hiện các đường dây, ổ nhóm quy mô lớn.

Các mặt hàng trọng điểm được tập trung kiểm soát gồm vàng, ngoại tệ, thuốc lá thế hệ mới, hàng giả mạo xuất xứ Việt Nam để xuất khẩu, thực phẩm, dược phẩm, thực phẩm chức năng và hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ có nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân.

Cùng với tăng cường kiểm tra, cần đổi mới công tác tuyên truyền gắn với chuyển đổi số nhằm nâng cao nhận thức của người tiêu dùng về tác hại của buôn lậu, hàng giả đối với phát triển kinh tế-xã hội, qua đó góp phần bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Thùy Linh