Xuân trên vùng đất bãi: Khi nông nghiệp hữu cơ đánh thức mùa vàng xã đảo

Xuân về, Minh Châu không chỉ rộn ràng bởi sắc hoa trước ngõ mà còn bởi niềm tin mới đang nảy mầm trên từng thửa đất phù sa. Là xã đảo hiếm hoi của Thủ đô, Minh Châu được thiên nhiên ưu ái ban tặng dải đất bồi màu mỡ, được bồi đắp qua hàng nghìn năm bởi dòng sông mẹ. Chính lớp phù sa ấy đã trở thành “chìa khóa vàng” mở ra hướng phát triển riêng, không trộn lẫn cho vùng đất này.

Có một thời, Minh Châu gắn với hình ảnh cách trở, giao thông phụ thuộc đò ngang, sản xuất manh mún, thu nhập bấp bênh. Nhưng người dân nơi đây không cam chịu. Họ chọn cách “thuận theo tự nhiên”, biến cái khó thành lợi thế, lấy đất – nước – khí hậu làm nền tảng để phát triển nông nghiệp gắn với du lịch sinh thái.

Từ những vườn chuối vàng óng đến những vườn táo sai trĩu quả, Minh Châu đang từng ngày khẳng định hướng đi bền vững: phát triển nông nghiệp hữu cơ, công nghệ cao gắn với du lịch sinh thái trải nghiệm, tạo sinh kế ổn định và một diện mạo nông thôn đáng sống.

Những ngày giáp Tết, Minh Châu mang vẻ đẹp rất riêng của một xã đảo yên bình. Dòng sông mẹ lặng lẽ bồi đắp phù sa qua hàng nghìn năm, để lại cho nơi đây lớp đất màu mỡ hiếm có. Chính lợi thế tự nhiên ấy đã trở thành nền tảng cho hành trình chuyển mình của vùng đất từng gặp nhiều khó khăn vì chia cắt giao thông.

Từ thực tế đó, người dân Minh Châu đã chọn cách “dựa vào đất, thuận theo trời”, từng bước phát triển nông nghiệp gắn với du lịch sinh thái để nâng cao thu nhập. Theo ông Nguyễn Đại Hải, Trưởng phòng Kinh tế xã Minh Châu, các kết quả quan trắc cho thấy nguồn nước và thổ nhưỡng trên địa bàn được đánh giá rất tốt, không bị ô nhiễm kim loại nặng, đủ điều kiện để hình thành và mở rộng các vùng trồng hữu cơ. “Đây là lợi thế lớn để địa phương phát triển nông nghiệp bền vững, tạo ra sản phẩm chất lượng cao, an toàn cho người tiêu dùng”, ông Hải nhấn mạnh.

Thực tế, dù phần lớn người dân vẫn quen với phương thức sản xuất truyền thống, song những mô hình tiên phong áp dụng nông nghiệp hữu cơ, công nghệ cao đã bước đầu mang lại hiệu quả rõ rệt. Các loại cây trồng như chuối tiêu hồng, chuối tây, táo lê Đài Loan trồng trên đất Minh Châu đều được thị trường đánh giá cao về chất lượng.

Trong đó, cây chuối được lựa chọn là “mũi nhọn” để phủ xanh các bãi bồi ven sông. Nhờ đặc tính sinh trưởng nhanh, ưa đất ẩm, chuối tại Minh Châu cho năng suất vượt trội. Canh tác theo quy trình hữu cơ giúp quả chuối khi chín có màu vàng tự nhiên, hương thơm đặc trưng và vị ngọt thanh. Hiện nay, chuối không chỉ là cây xóa đói giảm nghèo mà đã trở thành sản phẩm hàng hóa quy mô lớn, được cung ứng cho các hệ thống bán lẻ hiện đại tại nội đô Hà Nội và các tỉnh lân cận, mang lại nguồn thu ổn định cho hàng trăm hộ dân trên đảo.

Song hành với chuối, cây táo đang nổi lên như “ngôi sao” tạo dấu ấn cho Minh Châu cả về kinh tế lẫn du lịch. Bà Phương Thị Lan, Giám đốc Hợp tác xã Minh Châu Xanh cho biết, trước đây hợp tác xã trồng táo lê Đài Loan theo hướng sử dụng phân vô cơ và thuốc bảo vệ thực vật nên quả có mẫu mã đẹp. Tuy nhiên, khi chuyển sang canh tác hữu cơ, dù hình thức quả không bắt mắt bằng, nhưng chất lượng vượt trội, vị giòn, ngọt đậm hơn, đất không bị bạc màu, môi trường cũng trong lành hơn.

“Nếu thời tiết thuận lợi, táo cho năng suất rất cao, sai quả, quả to. Giá bán trung bình khoảng 40 nghìn đồng/kg, sau khi trừ chi phí, mỗi héc-ta táo mang lại thu nhập khoảng 200–250 triệu đồng/ha”, bà Lan chia sẻ.

Không chỉ dừng lại ở sản xuất nông sản, Minh Châu đang từng bước lồng ghép nông nghiệp hữu cơ với du lịch sinh thái trải nghiệm. Thay vì chỉ bán nông sản thô tại chợ, người dân mở cửa vườn đón du khách vào tham quan, tự tay thu hoạch và thưởng thức trái cây tươi ngay tại gốc. Mô hình “du lịch nông nghiệp” này giúp nông dân thay đổi tư duy sản xuất, từ người làm nông thuần túy trở thành những “hướng dẫn viên” thân thiện, am hiểu cây trồng và biết kể câu chuyện về vùng đất mình gắn bó.

Du khách, đặc biệt là các gia đình từ trung tâm Hà Nội, rất hào hứng với trải nghiệm làm “nông dân một ngày”. Họ sẵn sàng chi trả mức giá cao hơn để đổi lấy sự an tâm về chất lượng nông sản và không gian sinh thái trong lành. Từ đó, hàng loạt dịch vụ phụ trợ như cho thuê xe đạp dạo quanh đảo, dịch vụ ăn uống với các món đặc sản địa phương, trải nghiệm sông nước cũng phát triển theo, tạo ra chuỗi giá trị đa tầng, giúp dòng tiền luân chuyển mạnh mẽ trong cộng đồng.

Du lịch sinh thái phát triển cũng kéo theo sự thay đổi rõ rệt về ý thức bảo vệ môi trường. Người dân hiểu rằng cảnh quan và môi trường chính là “tài sản” quý giá nhất. Những con đường bê tông sạch sẽ, hàng rào cây xanh mướt, hoa nở ven lối đi đã trở thành hình ảnh quen thuộc, góp phần tạo nên một Minh Châu thân thiện, hiếu khách.

Theo ông Nguyễn Đức Tiến, Bí thư Đảng ủy xã Minh Châu, trong nhiệm kỳ này, địa phương xác định phát triển kinh tế – xã hội dựa trên thế mạnh đất đai, lấy nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn kết hợp du lịch sinh thái, trải nghiệm và nghỉ dưỡng làm hướng đi chủ đạo. “Năm 2026, Minh Châu tập trung phát triển nông nghiệp công nghệ cao và các sản phẩm đặc sản gắn với du lịch sinh thái trải nghiệm, coi đây là động lực chính để nâng cao đời sống người dân”, ông Tiến cho biết.

Cùng với đó, xã đang hỗ trợ người dân xây dựng thương hiệu nông sản, từ bao bì, nhãn mác đến truy xuất nguồn gốc, đặc biệt là hoàn thiện hồ sơ để trình thành phố Hà Nội công nhận sản phẩm OCOP cho táo Minh Châu. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm mở rộng thị trường, nâng cao giá trị nông sản địa phương.

Trong không khí Tết đang đến rất gần, những vườn táo, vườn chuối trên bãi bồi Minh Châu không chỉ báo hiệu một mùa thu hoạch bội thu, mà còn gửi gắm niềm tin về một tương lai no ấm. Hành trình của cây chuối, cây táo nơi xã đảo hôm nay chính là câu chuyện về khát vọng đổi mới, về sự bền bỉ của người nông dân khi mùa xuân mới đang gõ cửa từng ngôi nhà.

Thiện Tâm