Bảo tồn và phát triển Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam trong giai đoạn mới

Bên lề Hội nghị xúc tiến Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam (Làng văn hóa), ông Trần Trung Hiếu, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội, đã chia sẻ định hướng chiến lược cùng lộ trình cụ thể nhằm đưa nơi đây trở thành hạt nhân của "Cực tăng trưởng Du lịch - Công nghiệp Văn hóa phía Tây Thủ đô".

Vị thế mới của "ngôi nhà chung" 54 dân tộc

Cách trung tâm Hà Nội khoảng 40 km, kết nối qua Đại lộ Thăng Long, Quốc lộ 21 và Quốc lộ 32, Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam là thiết chế văn hóa quốc gia đặc biệt. Đây là địa bàn duy nhất hội tụ, gìn giữ và tôn vinh bản sắc văn hóa của cộng đồng 54 dân tộc anh em. Làng có quy mô rộng lớn tới 1.544 ha, gồm 7 khu chức năng nằm trong cảnh quan hồ Đồng Mô rộng lớn với 606 ha đất và 939 ha nước, rất thuận lợi để phát triển du lịch sinh thái kết hợp văn hóa tâm linh.

Kể từ ngày 01/7/2026, thực hiện Quyết định số 1093/QĐ-TTg, Làng văn hóa chính thức thuộc thành phố quản lý, trực thuộc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Ông Trần Trung Hiếu khẳng định đây là cơ hội vàng để đưa Làng văn hóa vào không gian phát triển của Thủ đô, trở thành mắt xích quan trọng trong trục Hồ Tây - Ba Vì và không gian "Vòng cung xanh tâm linh".

Theo Quyết định số 509/QĐ-TTg, Làng văn hóa được xác định là một trong bốn khu vực tiềm năng phát triển thành khu du lịch quốc gia của Hà Nội, cùng với Vườn quốc gia Ba Vì, Hương Sơn, và Hồ Gươm - Phố cổ. Trong Quy hoạch Thủ đô thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, Làng văn hóa cũng là hạt nhân của Cụm du lịch phía Tây. Sự chuyển giao này giúp thành phố chủ động liên kết vùng để khai thác xứng tầm.

Kết nối doanh nghiệp và ra mắt sản phẩm mới

Minh chứng cho hành động quyết liệt của Hà Nội là chỉ trong vòng 1,5 tháng sau bàn giao, Sở Du lịch (nay là Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch) đã tổ chức hai chuyến khảo sát thực địa. Ngay sau đó, Hội nghị xúc tiến du lịch Làng văn hóa thu hút hơn 100 doanh nghiệp lữ hành, chuyên gia và cơ quan truyền thông được tổ chức nhằm tìm giải pháp đưa nơi đây bứt phá.

Ông Trần Trung Hiếu cho biết: "Từ ngày 01/07/2026, thành phố đã tiếp nhận Làng về trực thuộc. Chúng tôi tập trung các hoạt động xúc tiến, quảng bá, xây dựng sản phẩm mới, tạo trải nghiệm đặc sắc để đưa nơi đây thực sự thành điểm đến chất lượng, được doanh nghiệp lữ hành Hà Nội ưu tiên đón khách".

Điểm nhấn nổi bật tại hội nghị là sự ra mắt của gần 10 sản phẩm du lịch tuyến mới kết nối từ nội thành qua Làng Văn hóa đến khu vực Ba Vì, Sơn Tây. Các dòng sản phẩm này ngay lập tức được các hiệp hội, câu lạc bộ du lịch ưu tiên lựa chọn để giới thiệu đến du khách.

Phó Giám đốc Sở kỳ vọng bộ sản phẩm mới được tổ chức chuyên nghiệp, cùng trải nghiệm đặc sắc kể câu chuyện văn hóa các dân tộc sẽ mang đến những trải nghiệm đặc sắc cho du khách dịp mùng 02 tháng 09, mùng 10 tháng 10 và các dịp cuối năm, giúp thành phố đạt mục tiêu tăng trưởng du lịch.

Ông Trần Trung Hiếu cho biết Hà Nội đã xác định rõ quan điểm phát triển cho Làng văn hóa. Đó là lấy bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa làm nền tảng; phát triển du lịch làm động lực; công nghiệp văn hóa và sáng tạo làm hướng đột phá. Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, quản lý tài nguyên; doanh nghiệp đầu tư, vận hành dịch vụ theo hướng xanh, thông minh và bền vững.

Mô hình phát triển của Làng văn hóa tập trung vào ba trung tâm chức năng trọng điểm. Bao gồm:

Trung tâm Bảo tồn và Trình diễn văn hóa 54 dân tộc Việt Nam: Thực hiện bảo tồn, thực hành, giới thiệu văn hóa truyền thống. Hiện tại, Làng duy trì hoạt động thường xuyên của 16 nhóm đồng bào dân tộc, mỗi năm đón trên 70 lượt cộng đồng với hơn 1.000 đồng bào và khoảng 200 nghệ nhân tham gia sinh hoạt, tái hiện trên 20 lễ hội.

Trung tâm Công nghiệp Văn hóa các dân tộc: Hướng tới trở thành trung tâm cấp quốc gia về sáng tạo, sản xuất, trình diễn và xuất khẩu sản phẩm văn hóa hình thành trên nền tảng tài nguyên văn hóa các dân tộc.

Trung tâm Du lịch Văn hóa và Kinh tế đêm: Phát triển du lịch đêm, lễ hội và dịch vụ bổ trợ đặc sắc nhằm kéo dài thời gian trải nghiệm, tăng giá trị chi tiêu của du khách.

Cũng theo ông Trần Trung Hiếu, qua hai chuyến famtrip, doanh nghiệp đã chỉ ra những yếu kém về chất lượng dịch vụ, thiếu sản phẩm bổ trợ và hạ tầng lưu trú chưa hoàn hảo, thiếu tính đa dạng. 

Để khắc phục, Thành phố đang có kế hoạch đầu tư bài bản. "Khi trực thuộc thành phố Hà Nội, Làng có nhiều điều kiện thuận lợi hơn để nhận sự hỗ trợ của Sở trong hoạt động kết nối du lịch". Trước mắt, thành phố sẽ tăng cường các tuyến xe buýt từ nội đô đến Làng; nâng cấp xe điện và bổ sung xe đạp điện nội khu. 

Song song đó, thành phố tập trung vào yếu tố con người bằng việc đào tạo, nâng cao năng lực cho cộng đồng các dân tộc tại Làng để giúp họ kể câu chuyện di sản sinh động hơn. Các sản phẩm du lịch thể thao, ẩm thực, lễ hội và mua sắm, giới thiệu sản phẩm OCOP, làng nghề cũng sẽ được gia tăng mạnh mẽ.

Theo Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội, với lượng khách trung bình đạt khoảng 600.000 lượt/năm, Làng Văn hóa đặt mục tiêu tăng trưởng khách năm 2026 trên 10% và gia tăng chi tiêu từ dịch vụ lưu trú, trải nghiệm. Sở đang khẩn trương hoàn thiện hồ sơ để tham mưu cho thành phố sớm công nhận nơi đây là điểm du lịch cấp thành phố ngay trong năm 2026.

Về dài hạn, Hà Nội phấn đấu đưa Làng Văn hóa đủ điều kiện công nhận là Khu du lịch quốc gia trong giai đoạn 2030 - 2035. Mục tiêu đến năm 2030, Làng sẽ đón khoảng 1 đến 1,2 triệu lượt khách, trong đó khách quốc tế chiếm khoảng 5%.

Với sự chuyển giao lịch sử cùng tư duy phát triển quyết liệt của Hà Nội và sự đồng hành của doanh nghiệp, Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam đang tự tin chuyển mình cho một chu kỳ phát triển bứt phá. Đây không chỉ là biểu tượng vững chắc của khối đại đoàn kết toàn dân tộc mà sẽ sớm trở thành một cực tăng trưởng du lịch - công nghiệp văn hóa năng động ở phía Tây Thủ đô.

Minh Anh