Bộ máy tinh gọn, quản trị hiệu quả hơn sau một năm thực hiện chính quyền hai cấp

Tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả quản trị

Theo Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp có ý nghĩa đặc biệt đối với Hà Nội - trung tâm chính trị, hành chính quốc gia, đô thị đặc biệt với quy mô dân số lớn, địa bàn rộng và yêu cầu quản trị ngày càng cao.

Trong bối cảnh Thủ đô đang triển khai Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Hà Nội trong kỷ nguyên mới, cùng Quy hoạch Thủ đô với tầm nhìn dài hạn, mô hình chính quyền địa phương hai cấp được xác định không chỉ là việc sắp xếp tổ chức bộ máy mà còn là cơ hội đổi mới phương thức quản trị theo hướng hiện đại, minh bạch và hiệu quả hơn.

Sau một năm triển khai, Hà Nội đã sắp xếp 526 xã, phường, thị trấn thành 126 đơn vị hành chính cấp xã mới. Việc giảm 400 đầu mối, tương đương 76%, là một trong những kết quả nổi bật nhất của quá trình cải cách.

Cùng với đó, bộ máy hành chính tiếp tục được tinh gọn mạnh mẽ. Ở cấp thành phố, số lượng sở và cơ quan tương đương giảm từ 21 xuống còn 15 đơn vị, giảm 28,6%. Tại cấp cơ sở, 126 xã, phường được tổ chức thống nhất với ba phòng chuyên môn, bảo đảm bộ máy vận hành đồng bộ và hiệu quả.

Không chỉ tinh gọn về tổ chức, Hà Nội còn thực hiện điều chỉnh lớn về nguồn nhân lực. Trong tổng số gần 129 nghìn cán bộ, công chức, viên chức của thành phố, có khoảng 109.800 người, tương đương 85%, được bố trí trực tiếp tại cấp xã, phường.

Việc tăng cường nhân lực cho cơ sở đã giúp các địa phương nhanh chóng thích ứng với quy mô quản lý mới sau sắp xếp, đồng thời tạo điều kiện để giải quyết công việc ngay từ cơ sở, giảm áp lực cho cấp trên.

Một điểm nhấn đáng chú ý là mô hình mới được vận hành trên nguyên tắc lãnh đạo "6 rõ": rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian và rõ kết quả; cùng với "1 xuyên suốt" giữa các trụ cột của hệ thống chính trị gồm Đảng, HĐND, UBND và MTTQ.

Nhờ đó, bộ máy vận hành thông suốt, không xảy ra tình trạng gián đoạn hay lúng túng trong giải quyết công việc. Vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu được xác định rõ hơn, đồng thời năng lực xử lý các vấn đề phát sinh từ thực tiễn cơ sở cũng được nâng lên đáng kể.

Là địa phương có quy mô dân số gần 10 triệu người và khối lượng công việc lớn nhất cả nước, Hà Nội vẫn bảo đảm thực hiện hiệu quả nhiều nhiệm vụ chính trị quan trọng trong quá trình triển khai mô hình chính quyền 2 cấp.

Gần dân hơn, phục vụ tốt hơn nhưng vẫn còn nhiều thách thức

Thực tiễn vận hành cho thấy hiệu quả rõ nét của việc phân cấp, phân quyền cho cơ sở. Từ ngày 1/7/2025 đến 31/5/2026, các xã, phường trên địa bàn Hà Nội đã tiếp nhận và giải quyết hơn 2,26 triệu hồ sơ thuộc các nhiệm vụ được phân cấp và điều chuyển từ cấp thành phố, cấp huyện trước đây.

Phần lớn nhiệm vụ chuyển giao đã được triển khai ổn định tại cấp xã, phường. Nhiều thủ tục hành chính được rút ngắn từ 3-5 ngày so với trước, góp phần nâng cao mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp.

Theo ước tính của thành phố, việc cải cách quy trình giải quyết thủ tục hành chính giúp tiết kiệm khoảng 571.925 giờ công xã hội, tương đương gần 63,5 tỷ đồng chi phí tuân thủ. Đây là lợi ích thiết thực không chỉ đối với người dân, doanh nghiệp mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Dương Đức Tuấn, sau một năm triển khai, Hà Nội cơ bản duy trì được sự ổn định và thông suốt trong công tác quản lý, điều hành. Vai trò chủ động của cấp xã được nâng cao rõ rệt; nhiều công việc được giải quyết trực tiếp tại cơ sở, gần dân hơn và sát thực tiễn hơn.

Tuy nhiên, với đặc thù của một đô thị đặc biệt, Hà Nội cũng là địa phương sớm bộc lộ nhiều vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện.

Khó khăn lớn nhất hiện nay là sự chưa đồng bộ giữa giao nhiệm vụ với giao thẩm quyền, biên chế, kinh phí, dữ liệu, công cụ số và cơ chế kiểm soát rủi ro. Nhiều nhiệm vụ đã được chuyển về cấp xã nhưng điều kiện bảo đảm thực hiện chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn.

Ở một số lĩnh vực chuyên sâu, cấp xã vẫn thiếu cán bộ có trình độ chuyên môn phù hợp. Nhiều dữ liệu chuyên ngành chưa được hoàn thiện hoặc chưa liên thông, trong khi quy trình nghiệp vụ giữa các ngành còn chưa thống nhất.

Bên cạnh đó, khối lượng công việc giữa các xã, phường có sự chênh lệch rất lớn. Một số phường khu vực nội đô với dân số đông, mật độ cư trú cao và số lượng hồ sơ liên quan đến đất đai, xây dựng, trật tự đô thị rất lớn phải xử lý khối lượng công việc vượt xa các địa bàn nông thôn hoặc miền núi. Tuy nhiên, cơ chế bố trí biên chế, vị trí việc làm và định mức ngân sách hiện nay vẫn còn mang tính bình quân, chưa phản ánh đầy đủ thực tế quản trị của từng địa phương.

Trong lĩnh vực thể chế, nhiều quy định hiện hành vẫn được xây dựng trên cơ sở mô hình quản lý có cấp huyện. Khi cấp trung gian này không còn, nhiều quy trình cần được thiết kế lại nhưng chưa được sửa đổi đồng bộ.

Những vướng mắc tập trung ở các lĩnh vực như đất đai, quy hoạch, xây dựng, đầu tư công, tài sản công, ngân sách, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và quản lý dữ liệu chuyên ngành.

Chuyển đổi số cũng là một trong những thách thức lớn. Dù Hà Nội đã đầu tư mạnh cho hạ tầng số, nền tảng dùng chung và dịch vụ công trực tuyến, song nhiều phần mềm chuyên ngành vẫn chưa được kết nối liên thông; dữ liệu chưa đồng bộ, dẫn đến tình trạng nhập liệu nhiều lần. Trong khi đó, đội ngũ nhân lực công nghệ thông tin tại cấp xã còn mỏng, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu vận hành hệ thống và hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ số.

Sau một năm vận hành, mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại Hà Nội đã cho thấy hướng đi đúng đắn trong đổi mới tổ chức bộ máy và nâng cao hiệu quả quản trị. Những kết quả bước đầu không chỉ góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, phục vụ mà còn tạo cơ sở thực tiễn quan trọng để tiếp tục hoàn thiện mô hình, đáp ứng yêu cầu phát triển của Thủ đô.

Gia Huy