Chủ động phòng chống bệnh không lây nhiễm đề phòng biến chứng nguy hiểm

Ông Khuất Ngọc Hà, (82 tuổi, xã Phúc Thọ) vẫn duy trì thói quen đi khám sức khỏe định kỳ. Nhiều năm trước, trong một lần kiểm tra sức khỏe, ông được phát hiện mắc tăng huyết áp dù trước đó không có biểu hiện bất thường. Nhưng sau khi được các bác sĩ tư vấn, ông hiểu rằng tăng huyết áp là bệnh lý nguy hiểm nếu không được kiểm soát tốt có thể dẫn đến đột quỵ, suy tim hay tai biến mạch máu não. Ông Hà chia sẻ, từ khi phát hiện mắc tăng huyết áp đến nay, ông duy trì uống thuốc đều đặn, điều chỉnh chế độ ăn uống và tái khám theo đúng lịch hẹn của bác sĩ tại Bệnh viện đa khoa Phúc Thọ. Nhờ tuân thủ điều trị, các bác sĩ cho biết sức khỏe của tôi luôn được kiểm soát ổn định.

Hay như ông Lê Văn Hoằng, (66 tuổi, xã Gia Lâm), không biết mình mắc tăng huyết áp. Ông đã bất ngờ rơi vào tình trạng đột quỵ nhồi máu não. Khi được đưa vào Bệnh viện đa khoa Gia Lâm cấp cứu, người bệnh xuất hiện nhiều dấu hiệu điển hình của đột quỵ như méo miệng, tê cứng vùng miệng, liệt nửa người, khó nói và đau đầu dữ dội. Nhờ được đưa đến viện kịp thời, các bác sĩ đã nhanh chóng can thiệp, thực hiện liệu pháp tiêu sợi huyết, giúp người bệnh qua cơn nguy kịch. Sau quá trình điều trị tích cực, sức khỏe ông Hoằng đã ổn định và hồi phục.

Hiện nay, Bệnh viện đa khoa Gia Lâm đang quản lý và điều trị ngoại trú cho khoảng 6.000 bệnh nhân mắc tăng huyết áp và đái tháo đường. Để nâng cao hiệu quả điều trị, bệnh viện đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp trong công tác quản lý bệnh không lây nhiễm. Người bệnh được khám sàng lọc, chẩn đoán và phân tầng nguy cơ ngay từ đầu; đồng thời lập hồ sơ quản lý ngoại trú nhằm theo dõi liên tục tình trạng sức khỏe.

BSCKI Nguyễn Viết Hùng, Phó Trưởng khoa phụ trách khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện đa khoa Gia Lâm cho biết, hiện nay số lượng bệnh nhân mắc tăng huyết áp điều trị tại khoa chiếm tỷ lệ khá lớn, chủ yếu là người cao tuổi và có nhiều bệnh lý nền đi kèm. Trung bình, các bệnh lý liên quan đến tăng huyết áp chiếm khoảng 50%–60% tổng số bệnh nhân đang điều trị nội trú tại khoa. Thực tế cho thấy có những trường hợp nhập viện do biến chứng của tăng huyết áp xuất phát từ việc người bệnh chưa tuân thủ điều trị.

Các bác sĩ khuyến cáo, người bệnh tăng huyết áp phải cần kiểm soát tốt huyết áp để duy trì huyết áp ở mức ổn định, theo dõi huyết áp tại nhà bằng máy đo huyết áp để biết huyết áp có cao hay không. Nên đo huyết áp định kỳ 2 lần/ngày vào mỗi sáng và tối, ghi lại huyết áp để có thể theo dõi trạng thái huyết áp một cách chính xác nhất; tuân thủ theo đúng hướng dẫn của bác sĩ điều trị: dùng thuốc đúng liều, đúng thời gian, tuyệt đối không tự ý thay đổi liều hoặc ngưng thuốc. Đồng thời, kết hợp chế độ dinh dưỡng khoa học, vận động, nghỉ ngơi hợp lý, tránh thức khuya, ngủ đủ giấc.

Bệnh không lây nhiễm là bệnh không lây từ người sang người. Bệnh tiến triển trong thời gian dài và chậm. Các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh chủ yếu là do lối sống sinh hoạt thiếu lành mạng hằng ngày như hút thuốc lá, dinh dưỡng không hợp lý, ít hoạt động thể lực, sử dụng nhiều rượu, bia.

Bệnh không lây nhiễm bao gồm các bệnh phổ biến như: Bệnh tim mạch gồm tăng huyết áp, nhồi máu cơ tim, đột quỵ..., ung thư, bệnh hô hấp mạn tính (hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính – COPD và đái tháo đường... ), có nhiều nguyên nhân dẫn đến các bệnh không lây nhiễm, trong đó phần lớn liên quan đến lối sống và hành vi cá nhân. Điển hình những yếu tố nguy cơ phổ biến bao gồm hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, chế độ dinh dưỡng không hợp lý như nhiều muối, đường, chất béo..., ít vận động thể lực, căng thẳng kéo dài và ô nhiễm môi trường. Ngoài ra, yếu tố di truyền, tuổi tác và bệnh nền cũng góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Các bệnh không lây nhiễm thường triệu chứng không rõ ràng ở giai đoạn đầu, dễ bị bỏ qua. Điển hình như người mắc bệnh tim mạch có thể xuất hiện đau ngực, khó thở; bệnh nhân đái tháo đường có biểu hiện khát nước nhiều, tiểu nhiều, sụt cân; người mắc bệnh hô hấp mạn tính gây ho kéo dài, khó thở; người mắc ung thư thường phát hiện muộn khi đã có dấu hiệu rõ rệt như đau, chảy máu bất thường, sụt cân không rõ nguyên nhân…Không ít trường hợp chỉ phát hiện bệnh khi đã ở giai đoạn muộn, gây khó khăn cho việc điều trị.

Theo BSCKI Đỗ Thị Chinh, Trưởng khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện đa khoa Phúc Thọ, các bệnh không lây nhiễm không chỉ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cá nhân mà còn tạo gánh nặng lớn cho gia đình và xã hội. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm như đột quỵ, suy tim, suy thận, mù lòa, tàn phế, thậm chí tử vong. Bên cạnh đó, chi phí điều trị các bệnh mạn tính thường kéo dài và tốn kém, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống của người bệnh và gia đình. Điều đáng lo ngại, nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi đã xuất hiện biến chứng nặng do tâm lý chủ quan, ngại đi khám sức khỏe. Bệnh không lây nhiễm thường yêu cầu quản lý lâu dài, đòi hỏi người bệnh phải tuân thủ điều trị, thay đổi lối sống và theo dõi sức khỏe định kỳ.

Theo đó, để chủ động phòng chống các bệnh không lây nhiễm mỗi người dân cần bắt đầu từ những hành động đơn giản nhưng thiết thực trong cuộc sống hằng ngày như: Duy trì lối sống lành mạnh, ăn uống cân đối, tăng cường rau xanh, hạn chế muối, đường, chất béo. Tăng cường vận động thể lực, nói không với thuốc lá, hạn chế rượu bia; quản lý căng thẳng, giữ tinh thần tích cực. Đặc biệt, mỗi người dân cần chủ động khám sức khỏe định kỳ, tầm soát, phát hiện sớm các bệnh lý tiềm ẩn để điều trị kịp thời. Đối với người bị mắc các bệnh không lây nhiễm, nhất là bệnh tăng huyết áp, đái tháo đường cần tuần thủ nghiêm ngặt về điều trị bệnh, đồng thời thực hiện hành vi, lối sống có lợi cho sức khỏe theo lời khuyên của bác sĩ.

Thiện Tâm