Chủ động thích ứng già hóa dân số, nâng cao chất lượng chăm sóc người cao tuổi

Theo Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Đinh Hồng Phong, Thủ đô hiện có 1.443.423 người cao tuổi, chiếm 16,3% tổng dân số. Đến năm 2025, tuổi thọ bình quân của người dân đạt 76,7 tuổi. Đáng chú ý, tốc độ già hóa dân số tại Hà Nội đang diễn ra nhanh, trong khi mức sinh có xu hướng giảm, khiến chỉ số già hóa ngày càng tăng cao, đặt ra nhiều thách thức đối với hệ thống an sinh xã hội và y tế.

Trước thực tế đó, những năm qua, Hà Nội đã triển khai nhiều chương trình với giải pháp đồng bộ, phù hợp đặc thù đô thị nhằm thích ứng với quá trình già hóa dân số. Công tác chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại cộng đồng được duy trì thường xuyên tại các cơ sở y tế. Năm 2025, tỷ lệ người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ đạt 91,3%; tỷ lệ được lập hồ sơ theo dõi, quản lý sức khỏe đạt 95%.

Trong giai đoạn 2021–2025, thành phố đã tổ chức các chiến dịch chăm sóc sức khỏe người cao tuổi với hơn 540.000 lượt khám, góp phần phát hiện sớm và quản lý hiệu quả các bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch, sa sút trí tuệ. Đặc biệt, năm 2025, 4.379 tình nguyện viên đã thực hiện gần 30.000 lượt thăm khám tại nhà cho người cao tuổi hạn chế đi lại, sống neo đơn.

Bên cạnh đó, Hà Nội chú trọng phát triển các mô hình chăm sóc người cao tuổi cả tại cộng đồng và các cơ sở chuyên biệt. Hiện toàn thành phố có 2 trung tâm bảo trợ xã hội có chức năng chăm sóc người cao tuổi và 34 cơ sở ngoài công lập, đang nuôi dưỡng hơn 700 người cao tuổi có nhu cầu. Từ năm 2021 đến nay, thành phố đã hỗ trợ duy trì 316 mô hình chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại cộng đồng, cùng 200 câu lạc bộ tự chăm sóc sức khỏe.

Phong trào sinh hoạt, chăm sóc sức khỏe trong cộng đồng người cao tuổi cũng được mở rộng mạnh mẽ. Hiện Hà Nội có 3.182 câu lạc bộ người cao tuổi với hơn 203.000 hội viên tham gia. Ngành Y tế phối hợp với Hội Người cao tuổi thành phố đẩy mạnh tuyên truyền, lồng ghép nội dung chăm sóc sức khỏe, dinh dưỡng vào sinh hoạt câu lạc bộ, trong đó có mô hình câu lạc bộ liên thế hệ tự giúp nhau.

Đáng chú ý, thông qua hợp tác quốc tế, Hà Nội đã phối hợp với Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) triển khai dự án hỗ trợ chăm sóc sức khỏe người cao tuổi thích ứng với già hóa dân số theo mô hình Tsuyama tại phường Bồ Đề và xã Ngọc Mỹ giai đoạn 2022–2025. Mô hình bài tập thể dục phòng tránh té ngã đã thu hút hơn 1.000 người tham gia thường xuyên, góp phần nâng cao thể chất và phòng ngừa rủi ro cho người cao tuổi.

Trong bối cảnh già hóa dân số, việc phát triển “kinh tế bạc” được xác định là xu hướng tất yếu, vừa đáp ứng nhu cầu của người cao tuổi, vừa tạo động lực tăng trưởng kinh tế. Thực hiện Nghị quyết 72-NQ/TW của Trung ương, Hà Nội đang thí điểm mô hình chăm sóc sức khỏe ban ngày cho người cao tuổi tại các xã, phường, dự kiến đưa vào hoạt động trong năm nay. Mô hình cung cấp dịch vụ chăm sóc toàn diện như: Theo dõi sức khỏe, khám chữa bệnh ban đầu, phục hồi chức năng, tư vấn dinh dưỡng, hỗ trợ tâm lý – xã hội, tổ chức hoạt động văn hóa – giải trí và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý hồ sơ sức khỏe điện tử, theo dõi từ xa.

Theo ông Đinh Hồng Phong, già hóa dân số là xu thế tất yếu, vừa tạo cơ hội, vừa đặt ra thách thức lớn đối với hệ thống y tế và toàn xã hội. Trước những biến động nhanh về cơ cấu dân số, Hà Nội xác định cần hoàn thiện hệ thống chính sách theo hướng liên ngành, bảo đảm gắn kết giữa y tế, an sinh xã hội và phát triển kinh tế; đồng thời cụ thể hóa các chính sách về chăm sóc dài hạn và thích ứng với xã hội già hóa.

Thành phố cũng định hướng đổi mới phương thức quản lý dựa trên dữ liệu, tăng cường ứng dụng công nghệ số trong theo dõi, quản lý sức khỏe người cao tuổi; phát triển mạng lưới dịch vụ chăm sóc đa dạng, lấy chăm sóc tại cộng đồng và tại nhà làm nền tảng, kết hợp với hệ thống cơ sở chăm sóc chuyên nghiệp.

Từ góc độ cơ sở y tế, Giám đốc Bệnh viện đa khoa Đức Giang Đỗ Đình Tùng cho rằng, già hóa dân số không chỉ là vấn đề nhân khẩu học mà còn là thách thức lớn đối với hệ thống khám chữa bệnh. Số lượng bệnh nhân cao tuổi ngày càng gia tăng, với đặc điểm bệnh lý phức tạp, nhiều bệnh mạn tính, đòi hỏi nhu cầu chăm sóc dài hạn.

Thực tiễn này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải phát triển hệ thống chăm sóc sức khỏe người cao tuổi toàn diện, từ dự phòng, khám chữa bệnh đến phục hồi chức năng và chăm sóc dài hạn. Đồng thời, cần đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực chuyên ngành lão khoa, phát triển các mô hình chăm sóc tại cộng đồng, ứng dụng khoa học – công nghệ nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ y tế dành cho người cao tuổi trong thời gian tới.

Thiện Tâm