Gia đình hạnh phúc – Nền tảng của quốc gia thịnh vượng

Phát huy giá trị gia đình trong đời sống hiện đại 

Như Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định, gia đình là hạt nhân của xã hội. Gia đình tốt thì xã hội tốt, xã hội tốt thì gia đình càng tốt hơn. Gia đình không chỉ là điểm tựa cho phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội mà còn là môi trường đầu tiên nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục đạo đức, lối sống và hình thành nhân cách của mỗi con người ngay từ khi sinh ra.

Đối với Thủ đô Hà Nội – trung tâm chính trị, văn hóa của cả nước – công tác xây dựng gia đình văn hóa luôn được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, gắn với mục tiêu xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh. Những năm qua, thành phố đã triển khai nhiều chương trình, phong trào thiết thực như xây dựng "Gia đình văn hóa", "Tổ dân phố văn hóa", "Người tốt, việc tốt", tổ chức Hội nghị tuyên dương Gia đình văn hóa tiêu biểu Thủ đô qua các năm...

Không chỉ chú trọng nâng cao đời sống vật chất, Hà Nội còn đặc biệt quan tâm đến việc gìn giữ, phát huy giá trị gia đình truyền thống trong bối cảnh đô thị hóa và hội nhập quốc tế. Các mô hình gia đình nhiều thế hệ, gia đình hiếu học, gia đình tích cực tham gia hoạt động xã hội tiếp tục được duy trì và nhân rộng, góp phần tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của Thủ đô.

Ông Khuất Văn Quý, Phó Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) cho biết, sau 25 năm triển khai Ngày Gia đình Việt Nam, công tác gia đình đã đạt được nhiều kết quả quan trọng trên nhiều phương diện.

Trước hết là về thể chế và hoàn thiện hệ thống pháp luật. Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều nghị quyết, chỉ thị, chủ trương quan trọng liên quan đến công tác gia đình như Chỉ thị số 49 năm 2005 về xây dựng và phát triển gia đình Việt Nam trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa; Chỉ thị số 06 năm 2021 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác xây dựng gia đình trong tình hình mới; Nghị quyết số 33 năm 2014 về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước.

Hiến pháp cùng nhiều đạo luật như Luật Hôn nhân và Gia đình, Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2022, Luật Trẻ em, Bộ luật Dân sự, Bộ luật Hình sự… đã tạo hành lang pháp lý ngày càng hoàn thiện cho công tác gia đình.

Bên cạnh đó, cơ chế phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương ngày càng đồng bộ từ Trung ương đến địa phương. Công tác gia đình không còn là nhiệm vụ riêng của ngành văn hóa mà trở thành trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị.

Đời sống văn hóa tinh thần trong các gia đình cũng được nâng cao rõ rệt. Phong trào xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở phát triển rộng khắp, với tỉ lệ gia đình văn hóa tại nhiều địa phương đạt trên 90%, thậm chí có nơi đạt 98 - 99%. Cùng với đó, đời sống vật chất của các gia đình ngày càng được cải thiện, tỉ lệ hộ nghèo, cận nghèo giảm liên tục, nhiều gia đình vươn lên nhóm trung lưu, chất lượng cuộc sống ngày càng được nâng cao.

Giữ lửa gia đình, bồi đắp sức mạnh quốc gia

Làm rõ mối quan hệ giữa hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam, ông Khuất Văn Quý cho rằng bốn hệ giá trị này có mối quan hệ chặt chẽ, tác động qua lại và bổ trợ lẫn nhau.

Theo đó, nếu nhìn từ dưới lên, chuẩn mực con người Việt Nam chính là nền tảng. Khi mỗi cá nhân được hình thành những phẩm chất tốt đẹp như tinh thần đoàn kết, trách nhiệm, nhân ái và ý thức cộng đồng, những giá trị này sẽ được tích hợp và phát huy trong gia đình.

Từ gia đình, các giá trị tốt đẹp tiếp tục lan tỏa, hình thành nên các giá trị văn hóa của cộng đồng và xã hội. Gia đình chính là môi trường đầu tiên sản sinh, nuôi dưỡng và truyền tải các giá trị văn hóa.

Khi hệ giá trị văn hóa được củng cố và phát triển sẽ góp phần tạo nên sức mạnh của hệ giá trị quốc gia – bao gồm không chỉ các yếu tố văn hóa mà còn cả kinh tế, quốc phòng, an ninh và nhiều lĩnh vực khác. Do đó, bốn hệ giá trị tạo thành một chỉnh thể thống nhất; mỗi hệ giá trị có vai trò riêng nhưng luôn gắn bó, hỗ trợ lẫn nhau. Nếu một mắt xích suy yếu sẽ ảnh hưởng đến hiệu quả chung của toàn bộ quá trình phát triển đất nước.

Ông Nguyễn Minh Giao (tổ dân phố số 5, phường Dịch Vọng Hậu, quận Cầu Giấy, Hà Nội) – một trong 126 gia đình văn hóa tiêu biểu Thủ đô năm 2026 chia sẻ: "Gia đình tôi là gia đình nhiều thế hệ cùng chung sống. Suốt nhiều năm qua, các thành viên luôn tâm niệm rằng, muốn xây dựng một gia đình hạnh phúc thì trước hết mỗi người phải biết yêu thương, tôn trọng, lắng nghe và sẻ chia. Ông bà là tấm gương để con cháu noi theo; cha mẹ là cầu nối gìn giữ nề nếp gia phong; con cháu được giáo dục bằng chính những việc làm hằng ngày hơn là lời dạy bảo. 

Gia đình văn hóa không chỉ là một danh hiệu mà là quá trình bền bỉ vun đắp từ những điều bình dị trong cuộc sống: những bữa cơm sum họp, sự quan tâm khi người thân gặp khó khăn, sự đồng thuận trong mọi việc và trách nhiệm của mỗi thành viên đối với gia đình cũng như cộng đồng. 

Từ nền tảng ấy, gia đình ông luôn tích cực tham gia các phong trào tại địa phương, thực hiện tốt chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; đồng thời hưởng ứng các hoạt động nhân đạo, từ thiện, khuyến học, khuyến tài và các phong trào vì cộng đồng", ông Giao cho biết.

Gia đình luôn được Đảng và Nhà nước xác định là tế bào của xã hội, là môi trường đầu tiên nuôi dưỡng, hình thành nhân cách con người và gìn giữ những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc. Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều cơ hội và thách thức đan xen, việc xây dựng gia đình Việt Nam no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh tiếp tục là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của sự nghiệp phát triển văn hóa, con người.

Minh Thư