Hà Nội chủ động tháo gỡ ‘điểm nghẽn’ các dự án, khơi thông nguồn lực phát triển bền vững

Chủ động rà soát, nhận diện đúng "điểm nghẽn"

Thực tế nhiều năm qua cho thấy, trên địa bàn Hà Nội tồn tại không ít dự án đã được giao đất nhưng chậm triển khai, dẫn đến tình trạng lãng phí tài nguyên và ảnh hưởng đến quy hoạch đô thị. Không khó để bắt gặp những khu đất bỏ hoang, hạ tầng dở dang hoặc các dự án "treo" kéo dài nhiều năm, thậm chí hàng chục năm.

Trước thực trạng đó, thành phố đã chủ động triển khai đợt rà soát quy mô lớn đối với các dự án vốn ngoài ngân sách chậm tiến độ. Trên cơ sở Nghị quyết số 04/NQ-HĐND, UBND thành phố đã ban hành Thông báo số 396/TB-UBND, yêu cầu các chủ đầu tư báo cáo toàn diện về tình trạng dự án.

Theo yêu cầu, trước ngày 30/4/2026, các nhà đầu tư phải làm rõ 6 nội dung trọng tâm, bao gồm: tiến độ thực hiện, tình trạng pháp lý, các khó khăn vướng mắc, năng lực tài chính, trách nhiệm đối với việc chậm tiến độ và phương án cam kết triển khai trong thời gian tới. Đây được xem là bước đánh giá toàn diện, giúp cơ quan quản lý có cái nhìn đầy đủ và chính xác về từng dự án.

Cách làm này thể hiện rõ quan điểm của thành phố: không xử lý theo kiểu "cào bằng", mà phân loại cụ thể từng trường hợp để có giải pháp phù hợp, đúng bản chất vấn đề.

Thực tiễn cho thấy quyết tâm tháo gỡ

Tại một số địa bàn như xã Mê Linh, những tồn tại kéo dài đã được nhận diện rõ ràng. Chẳng hạn, dự án bãi đỗ xe kết hợp nhà ở thương mại, dịch vụ với quy mô hơn 4ha dù đã giải phóng mặt bằng từ trước năm 2008 nhưng vẫn chưa triển khai. Nguyên nhân không chỉ do thay đổi quy hoạch mà còn do sự thiếu chủ động từ phía nhà đầu tư trong việc hoàn thiện thủ tục.

Tương tự, dự án Khu nhà ở Hoàng Vân (hơn 9ha) dù đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính từ năm 2008 nhưng vẫn chậm triển khai do vướng mắc trong khớp nối quy hoạch và giải phóng mặt bằng. Hay Khu đô thị Cienco 5 quy mô hơn 70ha cũng chưa thể tiếp tục triển khai do chờ điều chỉnh chủ trương đầu tư.

Theo thống kê, riêng tại xã Mê Linh có 24 dự án chậm triển khai thuộc diện rà soát, với các vướng mắc phổ biến như điều chỉnh quy hoạch kéo dài, thủ tục pháp lý chồng chéo và chậm giải phóng mặt bằng.

Trên phạm vi toàn thành phố, số lượng dự án chậm triển khai hiện còn 341 dự án, giảm đáng kể so với 712 dự án được rà soát vào năm 2025. Đây là kết quả bước đầu cho thấy nỗ lực tháo gỡ của thành phố đã phát huy hiệu quả rõ nét.

Nhận diện nguyên nhân để có giải pháp trúng đích

Các chuyên gia cho rằng, việc tháo gỡ các dự án chậm triển khai cần bắt đầu từ việc nhận diện đúng nguyên nhân.

Theo GS.TS. Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường), nguyên nhân có thể chia thành hai nhóm chính: từ phía nhà đầu tư và từ phía quản lý nhà nước. Trong đó, nhiều doanh nghiệp chưa đủ năng lực tài chính hoặc năng lực triển khai, trong khi một số thủ tục hành chính còn chậm, chưa thực sự tạo thuận lợi cho nhà đầu tư.

Cùng quan điểm, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam Nguyễn Văn Đính nhấn mạnh, ngoài yếu tố năng lực doanh nghiệp, còn tồn tại các vướng mắc lớn về thể chế, quy hoạch và giải phóng mặt bằng. Việc điều chỉnh quy hoạch, thay đổi chính sách hoặc chồng lấn giữa các cấp quy hoạch khiến nhiều dự án gặp khó khăn trong quá trình triển khai.

Đáng chú ý, tình trạng chậm triển khai không chỉ ảnh hưởng đến doanh nghiệp mà còn tác động đến toàn bộ nền kinh tế. Nguồn vốn bị "đóng băng" trong các dự án dở dang ước tính lên tới hàng trăm nghìn tỷ đồng – một nguồn lực rất lớn nếu được khơi thông sẽ tạo động lực tăng trưởng mạnh mẽ.

Giải pháp đồng bộ: vừa tháo gỡ, vừa sàng lọc

Trên cơ sở rà soát, Hà Nội đã triển khai đồng thời hai nhóm giải pháp: tháo gỡ khó khăn cho các dự án có tiềm năng và kiên quyết xử lý các dự án yếu kém.

Từ hơn 700 dự án chậm triển khai trước đây, đến nay thành phố đã thu hồi 181 dự án, đồng thời hỗ trợ nhiều dự án khác tiếp tục triển khai. Điều này thể hiện rõ thông điệp nhất quán: đất đai phải được sử dụng hiệu quả, không để lãng phí kéo dài.

Điểm nổi bật trong cách làm của Hà Nội là tiếp cận có hệ thống, minh bạch và có trọng tâm. Thành phố phân loại rõ từng nhóm nguyên nhân để đưa ra giải pháp phù hợp: Với các dự án vướng mắc khách quan, thành phố chủ động tháo gỡ về thủ tục, quy hoạch, giải phóng mặt bằng; Với các dự án chây ì, không đủ năng lực, thành phố kiên quyết thu hồi để tạo quỹ đất cho các nhà đầu tư có năng lực hơn.

Theo ông Nguyễn Văn Đính, đây là chủ trương đúng đắn, không chỉ giúp giải quyết tồn đọng mà còn góp phần "làm sạch" môi trường đầu tư, nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

Hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng lựa chọn nhà đầu tư

Để việc tháo gỡ đạt hiệu quả bền vững, các chuyên gia cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách và cải cách thủ tục hành chính.

GS.TS. Đặng Hùng Võ nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đánh giá năng lực tài chính của chủ đầu tư – yếu tố quyết định khả năng triển khai dự án. Tuy nhiên, cần có cách tiếp cận linh hoạt, tạo điều kiện cho doanh nghiệp huy động nguồn lực từ nhiều kênh khác nhau.

Theo kinh nghiệm quốc tế, mô hình "doanh nghiệp dự án" – mỗi dự án là một pháp nhân riêng, có thể huy động vốn từ nhiều nhà đầu tư – là một giải pháp đáng tham khảo để nâng cao năng lực tài chính và giảm rủi ro.

Bên cạnh đó, việc cải cách thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, bảo đảm tính minh bạch và ổn định của chính sách cũng đóng vai trò then chốt. Thực tế cho thấy, điều mà nhiều nhà đầu tư quan tâm không chỉ là ưu đãi mà chính là một môi trường đầu tư thông suốt, ổn định và có thể dự đoán.

Tạo "bộ lọc" cần thiết, khơi thông nguồn lực phát triển

Việc thành phố đưa ra các mốc thời gian cụ thể, yêu cầu chủ đầu tư cam kết tiến độ rõ ràng, đồng thời kiên quyết xử lý các trường hợp không đáp ứng yêu cầu đang tạo ra một "bộ lọc" cần thiết đối với thị trường.

Cách làm này không chỉ giúp tháo gỡ khó khăn cho các dự án đủ điều kiện mà còn góp phần sàng lọc những nhà đầu tư yếu kém, nâng cao chất lượng môi trường đầu tư.

Trong bối cảnh yêu cầu phát triển ngày càng cao, đất đai – nguồn lực đặc biệt quan trọng – cần được khai thác hiệu quả. Việc rà soát, xử lý các dự án chậm triển khai không chỉ là giải pháp tình thế mà còn là bước đi chiến lược nhằm tái phân bổ nguồn lực, thiết lập lại kỷ cương trong quản lý đất đai.

Có thể thấy, với cách tiếp cận chủ động, quyết liệt nhưng linh hoạt, Hà Nội đang từng bước tháo gỡ các "nút thắt" tồn tại nhiều năm, tạo điều kiện để các dự án trọng điểm được triển khai đúng tiến độ.

Kết quả bước đầu – giảm mạnh số lượng dự án chậm triển khai, thu hồi các dự án không hiệu quả và hỗ trợ nhiều dự án tiếp tục thực hiện – đã khẳng định hướng đi đúng đắn của thành phố.

Quan trọng hơn, quá trình này đang góp phần khơi thông nguồn lực đất đai, giải phóng nguồn vốn lớn trong xã hội, từ đó tạo động lực mới cho tăng trưởng kinh tế, chỉnh trang đô thị và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Thùy Chi