Hà Nội dành 80% nguồn thu khai thác hạ tầng đường sắt để duy trì, phát triển công trình

Một tuyến đường sắt sau khi đưa vào sử dụng cần kinh phí thường xuyên để bảo dưỡng đường ray, nhà ga, hệ thống kỹ thuật và bảo đảm an toàn vận hành. Nếu thiếu nguồn lực duy trì, chất lượng công trình có thể xuống cấp, ảnh hưởng đến việc đi lại của hành khách. Cùng với việc đầu tư xây dựng các tuyến mới, Hà Nội đang hoàn thiện cơ chế khai thác tài sản hạ tầng đường sắt nhằm tạo nguồn lực cho công tác quản lý, bảo trì và phát triển hệ thống.

Cụ thể hóa Luật Thủ đô số 02/2026/QH16, HĐND thành phố Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số 70/2026/NQ-HĐND ngày 15/6/2026, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, quy định chính sách đầu tư phát triển, quản lý, khai thác kết cấu hạ tầng đường bộ, đường sắt địa phương.

Theo Điều 10, doanh nghiệp quản lý tài sản đường sắt địa phương được sử dụng 80% số tiền thu từ cung cấp dịch vụ khai thác tài sản để chi trả các chi phí liên quan đến quản lý, khai thác, duy trì, phát triển tài sản và thực hiện nghĩa vụ tài chính với Nhà nước. Khoản tiền này phải được hạch toán vào doanh thu của doanh nghiệp. Phần còn lại, tương ứng 20%, phải nộp ngân sách nhà nước theo thời hạn quy định.

Đáng chú ý, cơ chế phân chia nguồn thu được áp dụng trong thời hạn 36 tháng kể từ ngày phát sinh số thu. Hằng năm, UBND Thành phố có trách nhiệm đánh giá kết quả hoạt động của doanh nghiệp quản lý tài sản đường sắt địa phương. Chậm nhất 6 tháng trước khi kết thúc thời hạn 36 tháng, UBND Thành phố phải trình HĐND Thành phố xem xét, quyết định việc điều chỉnh tỷ lệ phân chia nếu cần thiết.

Đây là cơ chế tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động hơn về nguồn lực, đồng thời đặt hoạt động khai thác tài sản trong quá trình theo dõi, đánh giá của cơ quan quản lý. Cơ chế phân chia tỷ lệ 80% - 20% là một trong những chính sách đặc thù nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác hạ tầng giao thông của Thủ đô.

Tại hội nghị triển khai nhiệm vụ năm 2026 của Công ty TNHH một thành viên Đường sắt Hà Nội (Hà Nội Metro) đầu năm nay, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn đã chỉ ra những khó khăn trong công tác đầu tư, mua sắm thiết bị bảo trì và tình trạng thiếu nhân lực chất lượng cao để thực hiện đại tu đoàn tàu. Ông Dương Đức Tuấn yêu cầu Hà Nội Metro nâng cao năng lực bảo trì, sửa chữa đoàn tàu và trang thiết bị; chuẩn bị khả năng tiếp nhận, làm chủ công nghệ vận hành, bảo trì các tuyến đường sắt đô thị sẽ được thành phố giao quản lý trong tương lai.

Đối với người dân thường xuyên sử dụng đường sắt đô thị, hiệu quả của chính sách trước hết được nhìn nhận qua chất lượng phục vụ. Hành khách cần những chuyến tàu vận hành ổn định, nhà ga được bảo dưỡng tốt, hệ thống thang máy, thang cuốn hoạt động an toàn và thông tin về sự cố được cung cấp kịp thời.

Tại các khu vực có tuyến đường sắt đô thị đi qua như phường Đống Đa, việc duy trì chất lượng công trình còn liên quan đến khả năng tiếp cận nhà ga của người cao tuổi, người khuyết tật và các nhóm hành khách cần hỗ trợ.

Ông Dương Quang Đán, thường trú tại phố Hoàng Cầu cho rằng, nếu nguồn thu từ khai thác tài sản được quản lý, sử dụng hiệu quả, công tác duy tu, bảo dưỡng có thêm điều kiện thực hiện thường xuyên, góp phần hạn chế những gián đoạn ảnh hưởng đến hành khách như vụ việc vừa qua trên tuyến Metro Cát Linh – Hà Đông, khi hàng loạt mảnh vữa từ ga tàu điện trên cao rơi xuống tuyến đường phía dưới, rồi một số nhà ga của tuyến này thấm dột…

Nghị quyết 70 cũng quy định các hình thức tổ chức bảo trì hạ tầng đường sắt địa phương, gồm tự thực hiện khi doanh nghiệp đủ năng lực, đấu thầu hoặc đặt hàng theo quy định.

Cơ chế phân chia nguồn thu vì thế không chỉ là vấn đề tài chính của doanh nghiệp. Việc sử dụng đúng mục đích, đánh giá kết quả và điều chỉnh khi cần thiết sẽ góp phần bảo đảm chất lượng tài sản công, phục vụ nhu cầu đi lại ngày càng lớn của người dân Thủ đô.

Minh Anh