Phát triển đô thị quanh ga đường sắt: Hà Nội yêu cầu không để quá tải hạ tầng

Một khu đô thị có thể nằm ngay cạnh ga đường sắt, thuận tiện đi lại nhưng vẫn gây áp lực lên trường học, bãi đỗ xe, hệ thống thoát nước nếu thiếu sự tính toán đồng bộ. Khi dân cư tập trung đông hơn, những nhu cầu tưởng chừng nhỏ như lối đi bộ an toàn, điểm đón trả khách hay chỗ vui chơi cho trẻ em cũng trở thành vấn đề cần giải quyết.

Đây là yêu cầu đặt ra đối với mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), mà Hà Nội đang thúc đẩy cùng quá trình mở rộng mạng lưới đường sắt đô thị.

Cụ thể hóa Luật Thủ đô số 02/2026/QH16, HĐND thành phố đã ban hành Nghị quyết số 66/2026/NQ-HĐND ngày 15/6/2026, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, quy định chính sách cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị và phát triển đô thị tại khu vực TOD. Theo Điều 17, nhà ga, đề-pô, điểm trung chuyển và khu vực xung quanh phải được tổ chức đồng bộ với giao thông kết nối, không gian công cộng, công trình đô thị, hạ tầng kỹ thuật và các dịch vụ phục vụ người dân.

Ngay từ quá trình chuẩn bị dự án, phương án tích hợp nhà ga với đô thị phải tính đến lối đi bộ, đường xe đạp, bãi đỗ xe kết nối, điểm đón trả khách, cây xanh và tiện ích công cộng. Trách nhiệm đầu tư, vận hành, bảo trì các hạng mục cũng phải được xác định rõ. Đáng chú ý, Điều 18 yêu cầu khu vực TOD bảo đảm hạ tầng xã hội phù hợp với quy mô dân số, lao động, khách vãng lai và hệ số sử dụng đất. Những dự án có chức năng nhà ở phải thực hiện nghĩa vụ về nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê, nhà ở tái định cư hoặc nghĩa vụ tương đương theo quy định.

Đối với người dân sinh sống tại các khu vực có tuyến đường sắt đô thị đi qua, điều được quan tâm không chỉ là khoảng cách từ nhà đến ga mà còn là khả năng tiếp cận các tiện ích hằng ngày. 

Như ở phường Cầu Giấy, anh Lại Minh Đông, trú tại ngõ 165 Cầu Giấy cho rằng, nếu một khu vực quanh ga được phát triển thêm nhà ở và dịch vụ, người dân cần được biết hệ thống đường kết nối, trường học, nơi gửi xe và không gian sinh hoạt cộng đồng có đáp ứng được lượng người sử dụng tăng thêm hay không.

Cụ thể tại nhà ga S6 và S7, việc gửi xe máy hay xe đạp cần phải bổ sung để người dân có thể sử dụng tàu điện thuận tiện hơn, chưa kể đến việc cần thêm những siêu thị phục vụ nhu cầu mua sắm tiện ích hàng ngày. Một nhà ga thuận tiện sẽ khó phát huy hết lợi ích nếu đường tiếp cận thường xuyên ùn tắc, thiếu lối đi bộ an toàn hoặc người dân phải di chuyển xa để sử dụng các dịch vụ thiết yếu.

Nghị quyết 66 cũng đặt ra nguyên tắc các chỉ tiêu quy hoạch không được làm quá tải hạ tầng đô thị. Trường hợp áp dụng chỉ tiêu khác quy chuẩn kỹ thuật quốc gia phải đánh giá đầy đủ tác động đến giao thông, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và môi trường, đồng thời được cơ quan chuyên môn thẩm định trước khi phê duyệt.

Với người dân bị ảnh hưởng bởi hoạt động tái thiết đô thị trong khu vực TOD ở một số tuyến metro đang triển khai như Văn Cao-Hoà Lạc, Nam Thăng Long-Trần Hưng Đạo…, Nghị quyết ưu tiên tái định cư tại chỗ hoặc gần nơi ở cũ khi khả thi. Trường hợp không thể bố trí tại chỗ, điều kiện tái định cư phải bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.

Phát triển đô thị quanh các ga đường sắt vì thế không đơn thuần là xây dựng thêm công trình. Hiệu quả của mô hình này còn phụ thuộc vào việc người dân có thể đi lại thuận tiện, tiếp cận dịch vụ thiết yếu và sinh sống trong một khu vực có hạ tầng đáp ứng nhu cầu thực tế.

Minh Anh