Hà Nội đổi mới tư duy quản lý đất đai, khơi thông nguồn lực phát triển Thủ đô

Ngày 15/9, Thành ủy Hà Nội tổ chức Hội nghị quán triệt và triển khai các kế hoạch, chương trình hành động của Ban Thường vụ Thành ủy thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV và một số nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị.

Tại hội nghị, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường trình bày Chương trình hành động của Ban Thường vụ Thành ủy triển khai thực hiện Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan.

Rà soát toàn diện, tháo gỡ các điểm nghẽn về đất đai

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Bùi Duy Cường, Chương trình hành động nhằm cụ thể hóa các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp của Nghị quyết số 21-NQ/TW phù hợp với điều kiện thực tiễn Hà Nội, gắn hoàn thiện chính sách, pháp luật đất đai với yêu cầu xây dựng và phát triển Thủ đô nhanh, bền vững, văn minh, hiện đại.

Trọng tâm là nhận diện đầy đủ những bất cập, chồng chéo, mâu thuẫn và khoảng trống pháp luật; tạo chuyển biến thực chất trong quản lý, sử dụng đất; khơi thông nguồn lực đất đai, khắc phục tình trạng sử dụng đất lãng phí, kém hiệu quả, bỏ hoang và các dự án chậm triển khai, tồn đọng kéo dài.

Trong năm 2026, thành phố xác định 7 nhiệm vụ cụ thể, trước hết là hoàn thành nghiên cứu, quán triệt Nghị quyết số 21-NQ/TW trong toàn Đảng bộ; rà soát bước đầu hệ thống văn bản của Trung ương và thành phố liên quan đến đất đai, xác định những quy định bất cập, chồng chéo hoặc chưa phù hợp thực tiễn.

Trên cơ sở đó, Hà Nội xây dựng danh mục các vấn đề, vướng mắc và kiến nghị sửa đổi, bổ sung pháp luật về đất đai cùng các luật có liên quan. Thành phố đồng thời rà soát toàn bộ dự án sử dụng đất chậm triển khai, tồn đọng kéo dài, xác định rõ nguyên nhân, trách nhiệm và hướng xử lý đối với từng dự án.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là giải quyết những tồn tại trong quản lý, sử dụng đất nông nghiệp, đất công ích, đất nông, lâm trường, đất rừng và đất quốc phòng, an ninh bàn giao cho địa phương.

Cùng với hoàn thiện thể chế, Hà Nội tập trung xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai, chuẩn hóa, làm sạch và cập nhật dữ liệu phục vụ quản lý thống nhất; kiện toàn tổ chức bộ máy, nhân lực, hiện đại hóa dịch vụ công và cải cách thủ tục hành chính về đất đai.

Giai đoạn 2027-2030, thành phố phấn đấu hoàn thiện hệ thống văn bản thuộc thẩm quyền, bảo đảm đồng bộ với Luật Đất đai sửa đổi và các luật liên quan; nâng cao hiệu quả quản lý quy hoạch, giao đất, cho thuê đất, đấu giá quyền sử dụng đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và xác định giá đất.

Hà Nội cũng đặt mục tiêu cơ bản xử lý các dự án chậm triển khai theo từng nhóm nguyên nhân; khai thác hiệu quả quỹ đất do Nhà nước quản lý và quỹ đất hình thành sau đầu tư hạ tầng; hoàn thành hệ thống dữ liệu đất đai liên thông với dữ liệu quy hoạch, dân cư, thuế và tài chính.

Chủ động tạo lập quỹ đất, khai thác hiệu quả nguồn lực phát triển

Để thực hiện các mục tiêu trên, Chương trình hành động của Ban Thường vụ Thành ủy xác định 6 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, bao quát từ hoàn thiện thể chế, phát triển quỹ đất đến cải cách hành chính, tăng cường thanh tra, kiểm tra và nâng cao trách nhiệm người đứng đầu.

Trong đó, thành phố chú trọng đổi mới tư duy quản lý, sử dụng đất, chuyển từ quản lý quỹ đất hiện có sang chủ động tạo lập và phát triển quỹ đất để tạo nguồn lực cho phát triển.

Việc tạo lập quỹ đất được gắn với các tuyến đường sắt đô thị, đường vành đai, trục giao thông chiến lược và các khu vực chỉnh trang, tái thiết đô thị. Đây là một trong 8 nội dung trọng tâm thuộc nhóm nhiệm vụ hoàn thiện cơ chế, chính sách đất đai.

Các nội dung còn lại tập trung vào tổng kết thực tiễn, đề xuất sửa đổi pháp luật; hoàn thiện chính sách thuộc thẩm quyền thành phố; quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất; thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; chính sách giá đất, tài chính đất đai và xử lý các dự án chậm triển khai.

Thành phố đồng thời rà soát quỹ đất tại các cơ quan, trụ sở dôi dư, đất sau cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước, các dự án tồn đọng kéo dài và cơ sở sản xuất đã di dời khỏi nội thành.

Đối với đất có nguồn gốc từ các nông, lâm trường quốc doanh, Hà Nội sẽ rà soát toàn diện hiện trạng quản lý, sử dụng; xác định diện tích không đầu tư, giao khoán không đúng đối tượng, bị lấn chiếm hoặc có tranh chấp để xây dựng phương án xử lý theo quy định.

Thành phố kiên quyết thu hồi các khu đất sử dụng không đúng mục đích, hoang hóa, lãng phí hoặc chậm đưa vào sử dụng; đồng thời thực hiện giao đất, cho thuê đất, cấp Giấy chứng nhận theo quy định.

Song song với việc khai thác nguồn lực, Hà Nội tăng cường thanh tra, kiểm tra các lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các cơ quan trong phát hiện và xử lý vi phạm.

Công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và tranh chấp đất đai được chú trọng theo hướng tăng cường đối thoại, hòa giải, giải quyết dứt điểm ngay từ cơ sở, hạn chế khiếu kiện đông người, kéo dài, vượt cấp.

Các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền và người đứng đầu phải chịu trách nhiệm nếu để tổ chức, cá nhân thuộc phạm vi quản lý vi phạm pháp luật, trục lợi, gây thất thoát hoặc sử dụng lãng phí đất đai.

Quyết tâm hoàn thành cơ sở dữ liệu đất đai trong tháng 10/2026

Một trong những nhiệm vụ được Hà Nội ưu tiên là hoàn thành cơ sở dữ liệu đất đai trên toàn địa bàn trong tháng 10/2026, tạo nền tảng cho quản lý thống nhất và cung cấp dịch vụ công trên môi trường điện tử.

Thành phố tiếp tục rà soát, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm tối đa khâu trung gian, giảm thời gian giải quyết và chi phí tuân thủ; thực hiện thống nhất cơ chế tiếp nhận, giải quyết, trả kết quả trực tuyến và mở rộng dịch vụ công toàn trình.

Cùng với đó, hệ thống cơ quan quản lý đất đai được kiện toàn theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả; phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, tăng cường phân cấp gắn với kiểm tra, giám sát.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Bùi Duy Cường cho biết, thời gian qua, Hà Nội đã tập trung giải quyết những tồn tại kéo dài trong quản lý đất đai, nhất là giải phóng mặt bằng, giao đất dịch vụ, đất nông, lâm trường, xây dựng cơ sở dữ liệu và xử lý dự án chậm triển khai.

Trong công tác giải phóng mặt bằng, thành phố đang triển khai 1.428 dự án, gồm 1.281 dự án trong ngân sách và 147 dự án ngoài ngân sách. Trọng tâm là các công trình trọng điểm, tuyến đường vành đai, đường kết nối và 7 cầu vượt sông.

Theo báo cáo tại hội nghị, nhờ tập trung chỉ đạo, tháo gỡ khó khăn, các dự án cơ bản hoàn thành hoặc đang hoàn thành theo tiến độ; công tác giải phóng mặt bằng cơ bản không còn là điểm nghẽn làm chậm tiến độ dự án.

Đối với cơ sở dữ liệu đất đai, toàn thành phố có 4,9 triệu thửa đất. Sau chiến dịch 45 ngày, Hà Nội đã chuyển từ vị trí thứ 25/34 tỉnh, thành phố vào tháng 6/2026 lên vị trí thứ 6/34 tỉnh, thành phố. Đến nay, cơ sở dữ liệu đã hoàn thành đối với 3,5 triệu thửa đất, trong đó có 2,5 triệu thửa đạt yêu cầu "đúng, đủ, sạch, sống".

Với mục tiêu hoàn thành cơ sở dữ liệu đất đai trong tháng 10/2026, Hà Nội tiếp tục đẩy nhanh tiến độ chuẩn hóa, cập nhật dữ liệu, đồng thời gắn kết quả số hóa với cải cách thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý.

Việc triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp được kỳ vọng tạo chuyển biến trong quản lý, sử dụng đất đai, khắc phục tình trạng lãng phí, khơi thông nguồn lực và đáp ứng yêu cầu phát triển Thủ đô trong giai đoạn mới.

Thùy Chi