Hà Nội hoàn thiện cơ chế đặc thù để xây dựng trung tâm đổi mới sáng tạo

Nhiều tiềm năng nhưng vẫn còn những "điểm nghẽn"

Trong nhiều năm qua, Hà Nội luôn được đánh giá là địa phương có tiềm lực khoa học-công nghệ hàng đầu cả nước. Thành phố tập trung số lượng lớn các viện nghiên cứu, trường đại học, phòng thí nghiệm trọng điểm, doanh nghiệp công nghệ và đội ngũ các nhà khoa học, chuyên gia trình độ cao.

Hà Nội cũng là địa phương thường xuyên nằm trong nhóm dẫn đầu về Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII), đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia. Nhiều doanh nghiệp công nghệ lớn, các trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D), các cơ sở đào tạo chất lượng cao đều tập trung tại Thủ đô, tạo nên lợi thế cạnh tranh đặc biệt mà không nhiều địa phương có được.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, thực tiễn phát triển cũng cho thấy hệ sinh thái khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo của Hà Nội vẫn chưa phát huy hết tiềm năng vốn có.

Một trong những hạn chế lớn hiện nay là sự thiếu hụt các hạ tầng nghiên cứu, thử nghiệm và đổi mới sáng tạo dùng chung có quy mô lớn, được đầu tư hiện đại và vận hành chuyên nghiệp. Nhiều doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp khoa học công nghệ vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm, thiết bị nghiên cứu chuyên sâu hoặc các nền tảng số dùng chung.

Bên cạnh đó, mối liên kết giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp chưa thực sự chặt chẽ. Các kết quả nghiên cứu khoa học chưa được thương mại hóa hiệu quả; hoạt động chuyển giao công nghệ còn nhiều rào cản; nguồn lực xã hội dành cho nghiên cứu và phát triển chưa được huy động tương xứng với tiềm năng.

Đặc biệt, trong bối cảnh các công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây, Internet vạn vật (IoT) và các nền tảng số đang trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, nhu cầu xây dựng cơ chế hỗ trợ đủ mạnh và có tính đột phá trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Chính vì vậy, việc ban hành một nghị quyết riêng với những chính sách ưu đãi và hỗ trợ đặc thù được xem là bước đi cần thiết để tháo gỡ các điểm nghẽn hiện nay, tạo môi trường thuận lợi cho khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo phát triển.

Tập trung đầu tư cho hạ tầng khoa học công nghệ và hạ tầng số

Một trong những điểm nổi bật của Nghị quyết về một số chính sách ưu đãi, hỗ trợphát triển hạ tầng, tổ chức có hoạt động trong lĩnh vực khoa học, côngnghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vừa được HĐND TP. Hà Nội thông qua là nhóm chính sách hỗ trợ phát triển hạ tầng khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và hạ tầng số.

Theo đó, Thành phố sẽ có cơ chế hỗ trợ đầu tư, nâng cấp, cải tạo, sửa chữa và vận hành các hạ tầng khoa học công nghệ thuộc cơ quan, đơn vị trên địa bàn. Đây là giải pháp quan trọng nhằm từng bước hình thành mạng lưới hạ tầng nghiên cứu và đổi mới sáng tạo hiện đại, đồng bộ, phục vụ nhu cầu nghiên cứu, thử nghiệm và phát triển công nghệ.

Đáng chú ý, Hà Nội dành sự quan tâm đặc biệt đối với các trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D), phòng thí nghiệm trọng điểm, cơ sở ươm tạo công nghệ tại các trường đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, tổ chức khoa học công nghệ và doanh nghiệp.

Việc hỗ trợ các mô hình này không chỉ góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu mà còn thúc đẩy quá trình chuyển giao công nghệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, từ đó tạo ra các sản phẩm, dịch vụ có giá trị gia tăng cao.

Một nội dung đáng chú ý khác là chính sách hỗ trợ vận hành Sàn giao dịch công nghệ của Thành phố. Đây được xem là công cụ quan trọng để kết nối cung – cầu công nghệ, hỗ trợ doanh nghiệp tìm kiếm giải pháp công nghệ phù hợp, đồng thời tạo điều kiện để các kết quả nghiên cứu khoa học được đưa vào thực tiễn sản xuất, kinh doanh.

Những chính sách này được kỳ vọng sẽ góp phần giảm chi phí đầu tư ban đầu, nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng và khuyến khích khu vực tư nhân tham gia đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ cao.

Hỗ trợ mạnh mẽ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo

Nếu hạ tầng được xem là nền tảng thì doanh nghiệp chính là chủ thể trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Vì vậy, dự thảo Nghị quyết dành nhiều chính sách hỗ trợ trực tiếp cho cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức khoa học công nghệ.

Đối tượng được thụ hưởng khá rộng, bao gồm doanh nghiệp khoa học công nghệ, doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp công nghệ số, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, các tổ chức khoa học công nghệ, trung tâm đổi mới sáng tạo, tổ chức trung gian của thị trường khoa học công nghệ và các tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo.

Một trong những chính sách được cộng đồng doanh nghiệp quan tâm là hỗ trợ tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi thông qua Quỹ Đầu tư phát triển Thành phố. Đây sẽ là nguồn lực quan trọng giúp doanh nghiệp triển khai các dự án đầu tư mới về hạ tầng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và hạ tầng số.

Song song với đó, các doanh nghiệp còn được hưởng các chính sách miễn, giảm tiền thuê đất, thuê mặt bằng và các ưu đãi về thuế theo quy định của Luật Thủ đô và các văn bản pháp luật liên quan.

Đối với các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, đây là những hỗ trợ có ý nghĩa thiết thực bởi chi phí mặt bằng, hạ tầng và nguồn vốn luôn là những thách thức lớn trong giai đoạn đầu phát triển.

Thành phố cũng chú trọng thúc đẩy phát triển thị trường khoa học công nghệ thông qua việc miễn phí gian hàng tại các sự kiện khoa học công nghệ do Thành phố tổ chức; hỗ trợ doanh nghiệp tham gia hội chợ, triển lãm, diễn đàn và các sự kiện công nghệ quốc tế.

Những hoạt động này không chỉ giúp doanh nghiệp quảng bá sản phẩm mà còn tạo cơ hội tiếp cận đối tác, nhà đầu tư và thị trường mới.

Bên cạnh hỗ trợ về vốn và hạ tầng, Thành phố hướng tới mục tiêu xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo toàn diện. Các doanh nghiệp và tổ chức sẽ được tham gia miễn phí các chương trình đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực quản trị công nghệ, chuyển đổi số, tiêu chuẩn chất lượng, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và kỹ năng tham gia chuỗi cung ứng công nghệ cao.

Đây là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực – yếu tố được coi là "chìa khóa" của đổi mới sáng tạo.

Ngoài ra, Thành phố cũng sẽ hỗ trợ thực hiện các thủ tục hành chính, thủ tục pháp lý liên quan đến việc công nhận doanh nghiệp khoa học công nghệ, doanh nghiệp công nghệ cao, tổ chức khoa học công nghệ và các cơ sở ươm tạo.

Đặc biệt, dự thảo đặt trọng tâm vào việc kết nối các chủ thể trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Các doanh nghiệp sẽ được hỗ trợ tiếp cận mạng lưới chuyên gia, nhà khoa học, nhà đầu tư, quỹ đầu tư, tổ chức tài chính, viện nghiên cứu, trường đại học và các mạng lưới đổi mới sáng tạo trong nước cũng như quốc tế.

Thông qua các hoạt động kết nối này, khoảng cách giữa nghiên cứu và thị trường sẽ từng bước được thu hẹp, tạo điều kiện để các ý tưởng sáng tạo nhanh chóng được hiện thực hóa thành sản phẩm và dịch vụ có giá trị kinh tế.

TP. Hà Nội kỳ vọng sẽ hình thành hệ thống hạ tầng khoa học công nghệ và hạ tầng số hiện đại; phát triển mạnh các doanh nghiệp khoa học công nghệ, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp công nghệ số; nâng cao năng lực nghiên cứu, ứng dụng và đổi mới công nghệ của các tổ chức, doanh nghiệp trên địa bàn.

Gia Huy