Hà Nội hoàn thiện cơ chế quản lý, bảo vệ môi trường làng nghề

Ngày 22/9, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội tổ chức Hội nghị phản biện xã hội đối với dự thảo Quyết định của UBND thành phố ban hành quy định về bảo vệ môi trường làng nghề trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Dự thảo gồm 3 chương, 14 điều, quy định về bảo vệ môi trường làng nghề và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân liên quan trong công tác quản lý, bảo vệ môi trường làng nghề.

Theo Tờ trình của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, việc ban hành văn bản nhằm cụ thể hóa các quy định về bảo vệ môi trường làng nghề, thay thế Quyết định số 23/2019/QĐ-UBND ngày 24/10/2019, tạo cơ sở pháp lý thống nhất để tổ chức thực hiện các nhiệm vụ bảo vệ môi trường làng nghề.

Dự thảo tăng cường vai trò của UBND cấp xã trong quản lý, kiểm soát, xử lý ô nhiễm; đồng thời xác định trách nhiệm của Sở Nông nghiệp và Môi trường và các sở, ngành trong hướng dẫn, phối hợp, kiểm tra, giám sát.

Phân quyền phải gắn với nguồn lực thực hiện

Tại hội nghị, các đại biểu thống nhất về sự cần thiết ban hành quyết định mới nhằm thay thế Quyết định số 23/2019/QĐ-UBND, tăng hiệu lực quản lý và thể chế hóa các quy định của Luật Bảo vệ môi trường, Luật Thủ đô năm 2026.

Góp ý vào dự thảo, ông Phạm Ngọc Thảo, nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội đề xuất bổ sung các giải pháp hỗ trợ cụ thể cho chính quyền cấp xã. Theo ông, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp làm gia tăng trách nhiệm của UBND cấp xã, vì vậy cần làm rõ nguồn nhân lực, kinh phí, đào tạo chuyên môn, nhất là đối với những nhiệm vụ đòi hỏi kỹ thuật chuyên sâu như đánh giá chất lượng nước, khí thải, khói bụi, tiếng ồn.

TS Nguyễn Tiến Dĩnh, Ủy viên Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Phó Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn về kinh tế cho rằng, việc phân quyền cho cấp xã thực hiện 6 nhiệm vụ, quyền hạn như dự thảo là phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Tuy nhiên, việc phân quyền cần gắn với các điều kiện thực hiện về con người, tài chính, cơ sở vật chất, nhất là trong xây dựng phương án bảo vệ môi trường, bố trí ngân sách xử lý ô nhiễm, thanh tra, kiểm tra và đầu tư hạ tầng thu gom nước thải.

PGS.TS Bùi Thị An, Chủ tịch Hội Nữ trí thức thành phố Hà Nội, Phó Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn về kinh tế, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội đề nghị phân loại làng nghề cụ thể hơn, không chỉ căn cứ vào mức độ ô nhiễm mà còn tính đến chất thải nguy hại, đặc điểm môi trường và giá trị văn hóa để có giải pháp phù hợp.

Theo PGS.TS Bùi Thị An, ô nhiễm môi trường không có ranh giới hành chính, vì vậy cần có cơ chế phối hợp liên xã, liên phường và nguồn lực hỗ trợ từ thành phố; đồng thời quan tâm hỗ trợ đầu ra sản phẩm, bảo đảm sinh kế cho người dân.

Đối với việc di dời, PGS.TS Bùi Thị An cho rằng không nên áp dụng máy móc việc tập trung tất cả làng nghề mà cần khảo sát, lựa chọn mô hình phù hợp. Có thể lựa chọn một số làng nghề tiêu biểu để xây dựng mô hình thí điểm, sau đó nhân rộng; đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu đầy đủ về làng nghề, hướng tới hình thành hệ sinh thái làng nghề Thủ đô phát triển bền vững.

TS Lê Văn Hoạt, Phó Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn Dân chủ - Pháp luật đề nghị quy định của Hà Nội tập trung làm rõ 4 nội dung: Ai làm, làm cái gì, theo quy trình nào, nguồn lực và trách nhiệm đến đâu. Đồng thời, cần quy định việc lập hồ sơ môi trường số cho từng làng nghề, xây dựng hệ thống dữ liệu và quản trị dữ liệu về môi trường làng nghề toàn thành phố.

Nhiều đại biểu cũng đề nghị làm rõ tiêu chí phân loại làng nghề; bổ sung hoặc cụ thể hơn các cơ chế, chính sách ưu đãi về đất đai, vốn vay, hỗ trợ công nghệ, đào tạo nghề đối với các cơ sở thuộc diện phải di dời vào cụm công nghiệp hoặc chuyển đổi sản xuất.

Cùng với đó, dự thảo cần có quy định cụ thể nhằm phát huy vai trò của Tổ tự quản bảo vệ môi trường làng nghề, MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội các cấp trong giám sát việc thực hiện các quy định về bảo vệ môi trường.

Bảo đảm tính khả thi, phù hợp từng loại hình làng nghề

Phát biểu tiếp thu, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Minh Tấn cho biết, cơ quan soạn thảo tiếp thu toàn diện các ý kiến để tiếp tục rà soát, hoàn thiện hồ sơ, dự thảo Quyết định.

Theo đó, cơ quan soạn thảo sẽ làm rõ sự cần thiết ban hành quy định mới; bổ sung đánh giá các yếu tố ô nhiễm; làm rõ vai trò, trách nhiệm của UBND cấp xã và cơ chế hỗ trợ về nguồn lực, kỹ thuật, cơ sở dữ liệu, quan trắc, đánh giá ô nhiễm. Dự kiến, hồ sơ được hoàn thiện, báo cáo thành phố trong tháng 10 để ban hành quyết định trong thời gian sớm nhất.

Kết luận hội nghị, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội Phạm Anh Tuấn khẳng định việc ban hành quy định mới về bảo vệ môi trường làng nghề là cần thiết nhằm thay thế Quyết định số 23/2019/QĐ-UBND, đáp ứng yêu cầu thực tiễn và các quy định mới của pháp luật về bảo vệ môi trường, Luật Thủ đô năm 2026.

Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo theo hướng bảo đảm tính khả thi, phù hợp với từng loại hình làng nghề; làm rõ tiêu chí phân loại để có giải pháp quản lý tương ứng, tránh quy định cào bằng hoặc vượt quá khả năng thực hiện của các hộ sản xuất nhỏ lẻ.

Đối với việc di dời các cơ sở gây ô nhiễm khỏi khu dân cư, cần đánh giá kỹ lộ trình, có quy định chuyển tiếp phù hợp, bảo đảm hạ tầng tại nơi tiếp nhận, không làm xáo trộn đời sống, việc làm và sinh kế của người dân.

Cùng với đó, cần nghiên cứu cơ chế hỗ trợ về đất đai, vốn vay, công nghệ, đào tạo, chuyển đổi nghề; làm rõ trách nhiệm đầu tư, vận hành hệ thống xử lý chất thải và cơ chế xã hội hóa nguồn lực cho hạ tầng môi trường làng nghề.

Thùy Chi