Hà Nội kết nối doanh nghiệp lữ hành, phát triển tour du lịch Sơn Đồng

Doanh nghiệp lữ hành khảo sát khả năng đón khách tại Sơn Đồng

Ngày 22/10, chương trình khảo sát và hội nghị nâng cấp chất lượng dịch vụ, kết nối điểm đến du lịch xã Sơn Đồng với các doanh nghiệp lữ hành trên địa bàn TP. Hà Nội đã tập trung bàn những công việc cần triển khai để đưa làng nghề truyền thống vào các chương trình du lịch.

Trước hội nghị, đại diện doanh nghiệp lữ hành và cơ quan báo chí đã khảo sát Đền Thượng, chùa Diên Phúc, đình làng Sơn Đồng, Trung tâm thiết kế sáng tạo cùng một số cơ sở sản xuất, kinh doanh. Qua khảo sát, các doanh nghiệp tìm hiểu điều kiện đón khách, khả năng kết nối các điểm tham quan và những hoạt động có thể tổ chức cho du khách.

Sơn Đồng nổi tiếng với nghề chạm khắc gỗ, sơn son thếp vàng, đặc biệt là các sản phẩm tượng thờ, đồ thờ và mỹ nghệ truyền thống. Theo thông tin UBND xã cung cấp tại hội nghị, làng nghề hiện có 397 cơ sở sản xuất, kinh doanh, trong đó 351 cơ sở trực tiếp làm nghề chạm khắc, sơn thếp và 46 hộ kinh doanh sản phẩm.

Việc Sơn Đồng được công nhận là Làng thủ công thế giới về tác phẩm chạm khắc gỗ tâm linh và sơn mài mạ vàng đã mở thêm cơ hội quảng bá sản phẩm, giới thiệu giá trị nghề truyền thống tới du khách trong nước và quốc tế. Tuy nhiên, từ một làng nghề có tiếng trở thành điểm đến du lịch có khả năng đón khách thường xuyên vẫn còn nhiều việc phải làm.

Theo đánh giá tại hội nghị, Sơn Đồng hiện thiếu bãi đỗ xe, nhà vệ sinh công cộng; một số tuyến đường trong khu dân cư nhỏ hẹp, dịch vụ ăn uống và lưu trú còn hạn chế. Hoạt động tham quan tại các cơ sở sản xuất chủ yếu diễn ra riêng lẻ, chưa có chương trình thống nhất để doanh nghiệp lữ hành giới thiệu và khai thác ổn định.

Ông Phan Huy Cường, Trưởng phòng Lữ hành, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội, cho rằng danh hiệu quốc tế là lợi thế để Sơn Đồng quảng bá nghề truyền thống, nhưng địa phương cần tiếp tục nâng cao chất lượng phục vụ, cải thiện hạ tầng, cảnh quan và phát triển các sản phẩm trải nghiệm. Hoạt động du lịch phải gắn với bảo tồn nghề, phát huy vai trò của nghệ nhân và mang lại lợi ích thiết thực cho người dân.

Đề xuất xây dựng các tuyến tham quan gắn với trải nghiệm nghề

Tại hội nghị, nhiều doanh nghiệp lữ hành cho rằng Sơn Đồng cần sớm có những chương trình tham quan cụ thể, với điểm dừng, thời lượng và nội dung trải nghiệm rõ ràng. Đây là điều kiện để các công ty du lịch có thể giới thiệu sản phẩm tới khách hàng và tổ chức đưa khách về địa phương.

Bà Đặng Thị Thọ, Trưởng đại diện Phoenix Voyages, cho biết doanh nghiệp từng đưa khách đến Sơn Đồng từ hơn chục năm trước. Từ kinh nghiệm thực tế, bà đề xuất địa phương xây dựng 3–4 phương án tham quan, kết nối điểm tìm hiểu Tổ nghề, bảo tàng và ít nhất hai cơ sở sản xuất.

Theo bà Đặng Thị Thọ, khi có sơ đồ tuyến và nội dung chương trình cụ thể, doanh nghiệp sẽ thuận lợi hơn trong việc giới thiệu, bán tour, đồng thời giúp hướng dẫn viên tổ chức tham quan thống nhất. Các cơ sở tham gia đón khách cũng cần bố trí nhà vệ sinh, khu vực giới thiệu sản phẩm và phát triển những món quà lưu niệm nhỏ gọn, thuận tiện mang theo.

Ông Nguyễn Tiến Đạt, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Nội, cho rằng Sơn Đồng có lợi thế lớn từ nghề thủ công truyền thống nhưng cần thay đổi cách tiếp cận khi phát triển du lịch. Thay vì chỉ giới thiệu những tác phẩm đã hoàn thiện, các cơ sở sản xuất có thể tổ chức cho du khách quan sát quá trình chế tác, tìm hiểu kỹ thuật chạm khắc, sơn thếp và trực tiếp thực hành một số công đoạn phù hợp.

Theo ông Nguyễn Tiến Đạt, nghệ nhân không chỉ là người làm ra sản phẩm mà còn có thể trực tiếp giới thiệu những câu chuyện về nghề, về kỹ thuật và giá trị văn hóa của từng tác phẩm. Những trải nghiệm này giúp du khách hiểu rõ hơn sự công phu của nghề truyền thống, đồng thời tạo thêm nguồn thu cho các cơ sở sản xuất.

Bên cạnh đó, Sơn Đồng cần nghiên cứu phát triển các sản phẩm mỹ nghệ nhỏ gọn, có tính ứng dụng, phù hợp làm quà tặng, đồ trang trí. Việc đa dạng hóa sản phẩm sẽ giúp các cơ sở tiếp cận thêm nhóm khách hàng mới, bên cạnh thị trường đồ thờ và mỹ nghệ truyền thống.

Từ góc độ tổ chức tour, các doanh nghiệp cũng đề nghị địa phương bổ sung biển chỉ dẫn, điểm đón tiếp, xây dựng bài thuyết minh thống nhất và bồi dưỡng kỹ năng phục vụ khách. Đặc biệt, đội ngũ thuyết minh có khả năng sử dụng ngoại ngữ sẽ giúp Sơn Đồng thuận lợi hơn khi tiếp cận thị trường khách quốc tế.

TS. Phùng Quang Thắng, Phó Chủ tịch Thường trực Liên chi hội Lữ hành Việt Nam, lưu ý việc phát triển du lịch không nên làm thay đổi không gian sản xuất vốn có của làng nghề. Theo ông, sức hấp dẫn của Sơn Đồng nằm ở những xưởng sản xuất trong khu dân cư, nơi du khách có thể quan sát người thợ làm việc và tìm hiểu đời sống thường ngày.

Vì vậy, hoạt động đón khách cần được tổ chức phù hợp với nhịp sản xuất, tránh biến công việc của nghệ nhân thành những màn trình diễn thiếu tự nhiên. Địa phương cũng cần có đầu mối phụ trách kết nối doanh nghiệp lữ hành, xây dựng hệ thống tư liệu, bài thuyết minh và bản đồ số để hỗ trợ khách tham quan.

Xây dựng tour mẫu

Bên cạnh yêu cầu cải thiện dịch vụ, các chuyên gia cho rằng Sơn Đồng cần khai thác tốt hơn những câu chuyện văn hóa gắn với lịch sử làng nghề, các dòng họ và gia đình nghệ nhân. Đây là nguồn tư liệu quan trọng để xây dựng nội dung thuyết minh, giúp du khách hiểu sâu hơn về nghề chạm khắc, sơn mỹ nghệ.

TS. Lê Thị Thu Hương, Trường Đại học Thủ đô, đề xuất quan tâm số hóa, dịch thuật những tư liệu cổ, sách chữ Hán còn được lưu giữ trong các gia đình. Đồng thời, các cơ sở đào tạo có thể tham gia hỗ trợ địa phương bồi dưỡng nhân lực, nâng cao kỹ năng thuyết minh, ngoại ngữ và ứng dụng công nghệ trong quảng bá du lịch.

Theo ông Nguyễn Bỉnh Hiệp, Chủ tịch Hội làng nghề mỹ nghệ xã Sơn Đồng, địa phương đang được hỗ trợ xây dựng bảo tàng số 3D và sản phẩm ứng dụng công nghệ thực tế ảo VR360. Việc kết nối những nội dung này với nền tảng du lịch số của Hà Nội sẽ giúp giới thiệu làng nghề, nghệ nhân và sản phẩm tới du khách thuận tiện hơn.

Về phía chính quyền địa phương, ông Trịnh Văn Khánh, Phó Chủ tịch UBND xã Sơn Đồng, cho rằng việc phát triển du lịch phải có sự tham gia của người dân, nghệ nhân và các cơ sở sản xuất. Các chương trình tham quan cần kết nối di tích lịch sử, không gian làng nghề và đời sống cộng đồng, đồng thời bảo đảm an toàn, không ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất thường ngày.

Trước mắt, UBND xã Sơn Đồng mong muốn được hỗ trợ xây dựng từ 1–2 tour mẫu, đưa thông tin điểm đến lên bản đồ du lịch Thành phố, đào tạo nhân lực tại chỗ và kết nối với các doanh nghiệp lữ hành. Địa phương cũng đề xuất hỗ trợ các cơ sở sản xuất cải tiến bao bì, xây dựng câu chuyện sản phẩm, ứng dụng mã QR giới thiệu nghệ nhân và phát triển kênh bán hàng trực tuyến.

Những đề xuất tại hội nghị ngày 22/10 tập trung vào các công việc cụ thể mà Sơn Đồng cần triển khai trước khi đón khách theo tour. Trong đó, việc lựa chọn những cơ sở đủ điều kiện tham gia, hoàn thiện dịch vụ thiết yếu và xây dựng lịch trình thống nhất được doanh nghiệp lữ hành đặc biệt quan tâm.

Với Sơn Đồng, phát triển du lịch không chỉ là tìm thêm thị trường cho sản phẩm thủ công mà còn là cơ hội để nghệ nhân trực tiếp giới thiệu nghề truyền thống đến du khách. Tuy nhiên, để các tour tham quan có thể duy trì thường xuyên, địa phương cần giải quyết những hạn chế về hạ tầng, dịch vụ và tổ chức đón khách, đồng thời giữ được không gian sản xuất đã gắn bó với nhiều thế hệ người làm nghề.

Minh Anh