Hà Nội kiểm soát chặt 3 nguồn phát thải trong mùa ô nhiễm

Tập trung kiểm soát 3 nguồn phát thải chính

Theo ông Nguyễn Minh Tấn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, ô nhiễm không khí trên địa bàn thành phố chủ yếu là bụi mịn PM2.5. Trong giai đoạn 2023-2025, nồng độ PM2.5 trung bình năm thường xuyên trên 40 µg/m³; riêng năm 2025 lên tới 48,5 µg/m³. Tình trạng ô nhiễm tập trung chủ yếu vào mùa khô, từ khoảng tháng 9 năm trước đến tháng 4 năm sau.

Kết quả theo dõi trong 9 tháng đầu năm 2026 cho thấy chất lượng không khí của Hà Nội đã có những cải thiện so với cùng kỳ năm trước. Từ ngày 1/1 đến 29/9/2026, tỉ lệ số ngày có chất lượng không khí ở mức tốt và trung bình đạt 74,42%, gần đạt mục tiêu trên 75% cho cả năm 2026. Nồng độ PM2.5 trung bình ngày ở mức 37,89 µg/m³, thấp hơn giới hạn 45 µg/m³ theo QCVN 05:2023/BTNMT.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Minh Tấn, kết quả này chưa đồng nghĩa với việc Hà Nội đã hoàn toàn đạt yêu cầu về chất lượng không khí. Theo dõi chuyên môn cho thấy các đợt ô nhiễm thường bắt đầu xuất hiện từ tháng 10, đặc biệt trong mùa khô từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau.

Đây cũng là giai đoạn thành phố xác định nguy cơ ô nhiễm không khí ở mức cao và cần tập trung các giải pháp kiểm soát.

Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, trong đợt cao điểm kiểm soát ô nhiễm không khí, thành phố xác định 3 nhóm nguồn phát thải chính cần tập trung xử lý.

Trong đó, nguồn thứ nhất là phát thải từ giao thông, đặc biệt là bụi cuốn từ mặt đường do phương tiện giao thông tại những khu vực có mật độ phương tiện cao.

Nguồn thứ hai là bụi phát sinh từ hoạt động xây dựng. Hà Nội đang triển khai nhiều công trình, do đó hoạt động phá dỡ, thi công xây dựng và vận chuyển vật liệu nếu không được kiểm soát tốt có thể làm phát sinh lượng bụi lớn.

Nguồn thứ ba là hoạt động đốt mở không kiểm soát, nhất là trong mùa thu hoạch.

"Chúng tôi xác định ba nguồn chính là giao thông, xây dựng và đốt mở không kiểm soát. Trên cơ sở đó, thành phố đang xây dựng đợt cao điểm để tập trung kiểm soát các nguồn phát thải này", ông Nguyễn Minh Tấn cho biết.

Đối với hoạt động đốt mở, thành phố yêu cầu tăng cường sự giám sát của người dân, doanh nghiệp; đồng thời đề nghị chính quyền địa phương kiểm tra chặt chẽ, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Hệ thống giám sát đốt hở đang được vận hành, các địa phương cũng được đôn đốc tăng cường kiểm tra, xử lý.

Với nguồn bụi từ xây dựng, các chủ đầu tư, đơn vị thi công và cơ quan quản lý được yêu cầu tăng cường giám sát, thực hiện nghiêm các biện pháp che chắn, phun nước, rửa phương tiện trước khi ra, vào công trường, hạn chế tối đa phát tán bụi ra môi trường.

Thành phố cũng yêu cầu toàn bộ 126 xã, phường, đặc biệt là các đơn vị quản lý giao thông, tăng cường kiểm soát công tác vệ sinh đường phố, tưới, rửa đường phù hợp với tình hình thực tế. Trong mùa khô, khi nguy cơ ô nhiễm không khí gia tăng, tần suất thực hiện các biện pháp này sẽ được tăng cường nhằm giảm bụi phát sinh từ mặt đường.

Thúc đẩy vùng phát thải thấp, chuyển đổi giao thông xanh

Song song với kiểm soát các nguồn phát thải trực tiếp, Hà Nội đang triển khai các giải pháp nhằm giảm phát thải từ hoạt động giao thông.

Một trong những giải pháp đáng chú ý là thí điểm vùng phát thải thấp tại phường Hoàn Kiếm từ ngày 1/7. Sau khoảng 2 tháng triển khai, người dân và doanh nghiệp nhìn chung đồng thuận với chủ trương này.

Cùng với vùng phát thải thấp, thành phố đang đẩy mạnh chuyển đổi giao thông xanh và đã thực hiện kiểm định khí thải ô tô từ ngày 1/3.

Đến nay, toàn thành phố có 2.313 vị trí trạm sạc với 10.209 cổng sạc và khoảng 1.650 tủ đổi pin. Đối với xe buýt, Hà Nội có 156 tuyến với 1.977 phương tiện; trong đó đã chuyển đổi 875 xe, gồm 736 xe điện và 139 xe CNG, đạt 44,3%, vượt kế hoạch năm 2026.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi giao thông xanh vẫn còn nhiều việc phải làm. Riêng trong Vành đai 1, xe mô tô chạy xăng vẫn chiếm khoảng 94-97%, trong khi ô tô chạy xăng chiếm khoảng 75 đến trên 80%.

Theo ông Nguyễn Minh Tấn, đây là những vấn đề cần tiếp tục được đánh giá trong quá trình chuyển đổi xanh, tổ chức giao thông và chuyển đổi phương tiện. Thành phố sẽ tiếp tục triển khai các giải pháp phù hợp để thúc đẩy quá trình này.

Bên cạnh các nguồn phát thải từ giao thông, xây dựng và đốt mở, Hà Nội tiếp tục kiểm soát phát thải từ công nghiệp, làng nghề và hoạt động sản xuất.

Qua rà soát đợt 1, thành phố xác định 53 cơ sở gây ô nhiễm cần xử lý hoặc di dời. Trong tháng 3/2026, thành phố đã kiểm tra 7 cơ sở, yêu cầu 2 cơ sở dừng sản xuất, di dời và 1 cơ sở đã hoàn thành việc này. Hà Nội đặt mục tiêu hoàn thành xử lý các cơ sở gây ô nhiễm nghiêm trọng trước ngày 31/12/2030.

Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, ô nhiễm không khí không chỉ giới hạn trong phạm vi địa giới hành chính. Vì vậy, thành phố đang tăng cường phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các tỉnh, thành phố trong vùng để chia sẻ thông tin và phối hợp ứng phó với tình trạng ô nhiễm không khí trong mùa khô.

Hà Nội đã ban hành Quy chế phối hợp vùng Thủ đô trong quản lý môi trường, đồng thời thành lập Tổ công tác kỹ thuật liên vùng về môi trường.

Trong thời gian tới, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội sẽ tiếp tục tham mưu xây dựng kế hoạch tăng cường thực hiện các biện pháp kiểm soát, ứng phó ô nhiễm không khí trên địa bàn thành phố, dự kiến ban hành trong tháng 10/2026.

Việc triển khai đồng thời các giải pháp kiểm soát nguồn phát thải, thí điểm vùng phát thải thấp và thúc đẩy chuyển đổi giao thông xanh được kỳ vọng sẽ góp phần hạn chế các đợt ô nhiễm trong mùa khô, từng bước cải thiện chất lượng không khí và hướng tới mục tiêu phát triển Thủ đô xanh, bền vững.

Thùy Chi