Hà Nội: Minh bạch các khoản đóng góp, ngăn ngừa lạm thu trong trường học

Một trong những điểm đáng chú ý của Thông tư số 81/2026/TT-BGDĐT do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành ngày 28/9/2026 là xác định rõ giới hạn trong việc vận động, tiếp nhận và quản lý các khoản hỗ trợ hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh. Quy định mới nhằm khắc phục tình trạng những khoản đóng góp mang danh nghĩa tự nguyện nhưng thực tế lại được ấn định mức thu, phân bổ đồng đều cho từng gia đình.

Theo Điều lệ mới, Ban đại diện cha mẹ học sinh không được đặt ra khoản đóng góp bắt buộc, ấn định mức hỗ trợ bình quân hoặc tối thiểu, quy định thời hạn đóng góp hay yêu cầu từng phụ huynh phải hỗ trợ. Ban đại diện cũng không được trực tiếp thu, tiếp nhận, quản lý tiền hỗ trợ hoạt động của ban hoặc sử dụng danh nghĩa của mình để vận động tài trợ cho cơ sở giáo dục.

Trường hợp cần hỗ trợ thực hiện hoạt động cụ thể thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của Ban đại diện, phụ huynh được tự nguyện quyết định hình thức hỗ trợ thông qua việc cung cấp trực tiếp hàng hóa, dịch vụ hoặc thanh toán trực tiếp cho đơn vị cung cấp. Nếu nguồn hỗ trợ không đáp ứng nhu cầu, Ban đại diện phải điều chỉnh nội dung, quy mô hoặc phương thức tổ chức hoạt động, không được yêu cầu phụ huynh đóng góp bổ sung phần còn thiếu.

Đáng chú ý, việc hỗ trợ hoặc không hỗ trợ không được làm ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của học sinh và cha mẹ học sinh; không được sử dụng làm căn cứ để phân biệt đối xử hoặc gây bất lợi đối với học sinh.

Điều lệ mới cũng quy định các khoản hỗ trợ hoạt động của Ban đại diện không được sử dụng để xây dựng, cải tạo, sửa chữa cơ sở vật chất; mua sắm, thuê, lắp đặt, bảo dưỡng trang thiết bị; chi trả thù lao, tiền công, tiền thưởng, quà tặng cho cán bộ quản lý, giáo viên và nhân sự hỗ trợ giáo dục. Những hoạt động thuộc trách nhiệm tổ chức, bảo đảm của cơ sở giáo dục không được chuyển thành nghĩa vụ đóng góp của phụ huynh thông qua Ban đại diện.

Giảm áp lực thu chi đầu năm học mới

Ngay từ đầu năm học mới, Sở Giáo dục và đào tạo Hà Nội đã chỉ đạo đối với các trường học, cơ sở giáo dục để ngăn chặn tình trạng lạm thu. Theo đó, Sở các khoản thu phục vụ hoạt động giáo dục cần được công khai rõ căn cứ, mức thu, nội dung và mục đích sử dụng. Đối với các chương trình giáo dục liên kết, việc tổ chức và thu phí phải tuân thủ quy định riêng có liên quan, bảo đảm quyền lựa chọn của phụ huynh đối với những hoạt động mang tính tự nguyện. Quy định về hỗ trợ hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh không thay thế các quy định pháp luật điều chỉnh khoản thu dịch vụ giáo dục hoặc tài trợ cho cơ sở giáo dục.

Để hạn chế phát sinh những khoản thu không phù hợp, Sở đã yêu cầu các cơ sở giáo dục cần công khai, giải thích đầy đủ từng khoản thu ngay từ đầu năm học, phân biệt rõ khoản thu theo quy định với khoản hỗ trợ tự nguyện. Phụ huynh cần được biết đơn vị nào có trách nhiệm tiếp nhận, quản lý kinh phí, mục đích sử dụng và cơ chế giám sát, phản ánh khi phát hiện dấu hiệu bất hợp lý.

Việc thực hiện nghiêm các quy định mới có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh phụ huynh phải cân đối nhiều khoản chi phục vụ việc học tập của con em, đặc biệt vào đầu năm học. Theo ý kiến một số phụ huynh tại các trường THCS, THPT trên tại một số xã, phường của Hà Nội, năm nay, các khoản đóng góp được minh bạch hơn, một số khoản thu đã được xóa bỏ. Bên cạnh các khoản thu theo quy định, những chi phí liên quan đến đồng phục, tài liệu học tập, hoạt động bổ trợ và chương trình giáo dục liên kết đều được công khai thông tin cụ thể lấy ý kiến phụ huynh trong các buổi họp đầu năm.

Trao đổi về chi phí học tập của con, một phụ huynh trường THPT Dương Xá, Gia Lâm, Hà Nội cho biết, năm nay trường đã không hề thu quỹ hội phụ huynh của trường nữa, cũng không có bất kể một khoản đóng góp nào cho quỹ hội phụ huynh của trường. Các khoản thu thì theo đúng quy định của Bộ Giáo Dục và Đào tạo. Còn có khoản thu về ôn luyện, nhà trường đưa ra đề xuất và cho biết đây là khoản phải chi phí thêm. Tuy nhiên các phụ huynh đã bình chọn là không cần sử dụng đến phần mềm ôn luyện online đó, nên phụ huynh cũng không cần mua. Phụ huynh cảm thấy rất thoải mái khi không phải chi các khoản không cần chi.

Chị Phước Thùy, phụ huynh trường THCS Kiêu Kỵ Gia Lầm thì cho biết, đối với các khoản thu thì không thấy có khoản nào bất hợp lý. Ban phụ huynh trước đây cũng có thu quỹ phụ huynh nhưng năm nay đang trả lại cho các phụ huynh, không thu nữa.

Anh Nguyễn Văn Nghĩa đang có 2 con gái học tại trường tiểu học Vũ Công Tề và trường THCS Ngô Quyền cho biết, đầu năm các con anh đóng góp tương đối gọn nhẹ, đều là các khoản hợp lý, gồm bảo hiểm, trang phục, sách giáo khoa. Khoản nặng nhất là đồng phục. Đối với hoạt động học tiếng Anh liên kết, anh cho biết mức thu tạ

Các khoản như bảo hiểm y tế, sách giáo khoa, đồng phục là khoản thu hộ, phụ huynh tự nguyện, có thể tự mua bên ngoài. Trường không được ép mua theo một đơn vị cung cấp.

Để hạn chế phát sinh những khoản thu không phù hợp, Sở đã yêu cầu các cơ sở giáo dục cần công khai, giải thích đầy đủ từng khoản thu ngay từ đầu năm học, phân biệt rõ khoản thu theo quy định với khoản hỗ trợ tự nguyện. Phụ huynh cần được biết đơn vị nào có trách nhiệm tiếp nhận, quản lý kinh phí, mục đích sử dụng và cơ chế giám sát, phản ánh khi phát hiện dấu hiệu bất hợp lý.

Theo Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, phụ huynh có thể phản ánh các khoản thu có dấu hiệu không đúng quy định qua đường dây nóng do Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội công bố. Trong giờ hành chính, phụ huynh liên hệ số 0888996970; ngoài giờ hành chính liên hệ số 0888996977. Ngoài ra, phụ huynh có thể gửi phản ánh qua địa chỉ thư điện tử kiemtrachuyennganh@hnoiedu.vn.

Việc công khai các kênh tiếp nhận phản ánh góp phần tăng cường sự giám sát của phụ huynh đối với hoạt động thu, chi trong trường học. Cùng với đó, các cơ sở giáo dục cần chủ động rà soát hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh, bảo đảm việc phối hợp giữa gia đình và nhà trường đúng chức năng, nhiệm vụ, không làm phát sinh những khoản đóng góp mang tính áp đặt.

Thông tư số 81/2026/TT-BGDĐT có hiệu lực từ ngày 15/11/2026, thay thế Thông tư số 55/2011/TT-BGDĐT. Theo quy định chuyển tiếp, các Ban đại diện cha mẹ học sinh được thành lập trước thời điểm Thông tư có hiệu lực tiếp tục hoạt động đến hết nhiệm kỳ. Việc thực hiện nghiêm quy định mới sẽ góp phần tăng cường tính minh bạch trong hoạt động giáo dục, bảo vệ quyền lợi chính đáng của phụ huynh, học sinh và củng cố sự đồng thuận giữa gia đình với nhà trường.

Minh Anh