Hà Nội nâng cao hiệu quả sử dụng đất trồng lúa

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, năm 2026, Thành phố đặt mục tiêu chuyển đổi trên 1.282 ha đất trồng lúa kém hiệu quả sang các mô hình sản xuất phù hợp hơn. Trong đó, 337,91 ha chuyển sang cây hằng năm; 275,44 ha sang cây lâu năm và 668,88 ha thực hiện mô hình trồng lúa kết hợp nuôi trồng thủy sản.

Sau 9 tháng, toàn Thành phố đã chuyển đổi được 155,55 ha, đạt 12,13% kế hoạch. Phần lớn diện tích chuyển đổi sang cây hằng năm với 146,94 ha; diện tích trồng cây lâu năm đạt 7,98 ha và mô hình lúa kết hợp nuôi trồng thủy sản đạt 0,63 ha.

Mặc dù tiến độ còn chậm, một số mô hình chuyển đổi đã cho thấy hiệu quả kinh tế đáng ghi nhận. Theo đánh giá của các địa phương, mô hình trồng rau, cây dược liệu đạt giá trị sản xuất khoảng 250–300 triệu đồng/ha/năm trở lên; mô hình trồng hoa đạt khoảng 450–480 triệu đồng/ha/năm. Các loại cây như: Hoa đồng tiền, hoa ly, nho hạ đen, bưởi Diễn và rau ăn lá được đánh giá có khả năng phát triển tại những vùng có điều kiện canh tác phù hợp.

Tuy nhiên, việc mở rộng diện tích chuyển đổi đang gặp một số trở ngại. Nhiều khu vực đất nông nghiệp nằm trong quy hoạch hoặc dự kiến thu hồi để thực hiện dự án khiến người dân chưa yên tâm đầu tư. Một số địa phương còn lúng túng trong rà soát diện tích, hướng dẫn thủ tục và tổ chức thực hiện kế hoạch.

Đáng chú ý, nhu cầu chuyển sang trồng cây lâu năm tại những vùng sản xuất lúa kém hiệu quả tương đối lớn, nhưng nhiều diện tích chưa đáp ứng điều kiện pháp lý. Theo Nghị định số 112/2024/NĐ-CP, việc chuyển đổi sang cây lâu năm chỉ được thực hiện đối với đất trồng lúa còn lại. Trong khi đó, một số diện tích người dân đăng ký là đất chuyên trồng lúa hai vụ.

Theo đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đã kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường nghiên cứu sửa đổi, bổ sung quy định liên quan, xem xét cơ chế phù hợp đối với những diện tích đất chuyên trồng lúa gặp khó khăn kéo dài về nguồn nước hoặc thuộc vùng trũng thấp, sản xuất kém hiệu quả. Việc điều chỉnh cần bảo đảm yêu cầu bảo vệ đất lúa, an ninh lương thực và môi trường. Đồng thời đề xuất đơn giản hóa thủ tục hành chính, hướng dẫn cụ thể điều kiện và trình tự chuyển đổi để người dân thuận lợi hơn khi thực hiện. Công tác kiểm tra sau chuyển đổi cũng cần được tăng cường, bảo đảm đất được sử dụng đúng mục đích, không phát sinh tình trạng san lấp hoặc xây dựng trái phép.

Đối với TP. Hà Nội, Sở kiến nghị tiếp tục triển khai các chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp, ưu tiên đầu tư hạ tầng sản xuất, phát triển vùng chuyên canh, ứng dụng công nghệ cao và tăng cường liên kết tiêu thụ nông sản.

Các xã, phường được đề nghị rà soát hiện trạng đất trồng lúa, thông tin quy hoạch và nhu cầu thực tế của người dân để xây dựng kế hoạch chuyển đổi phù hợp. Những diện tích chưa đủ điều kiện cần được xác định rõ nguyên nhân, kịp thời hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn trong phạm vi thẩm quyền.

Việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng được Hà Nội xác định là một giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp, nhất là tại những khu vực khó khăn về nguồn nước, năng suất lúa thấp. Cùng với tháo gỡ vướng mắc về cơ chế, Thành phố chú trọng tổ chức sản xuất gắn với nhu cầu thị trường, tạo điều kiện để người dân đầu tư ổn định và nâng cao giá trị trên diện tích đất canh tác.

Thiện Tâm